این روزها مادران را همه جا  می توانید بینید،  جلوی زندان اوین یا در انتظار آزادی و یا ملاقات فرزند؛ دادسرای اوین؛ دادگاه انقلاب که به دنبال فرزند می گردند و یا منتظر دادگاهش هستند. پدران هم هستند. اما برای مادران این ماجراها اتفاق و تجربه ای متفاوت است. این مادران از طبقات متفاوتی هستند، جنوب شهر، بالای شهر، بیسواد، کم سواد، تحصیلکرده، مرفه و بی بضاعت. با وجود این تنوع، از هر طبقه و گروهی که باشند  همان مادرانی هستند که دیده ایم، مهربان، صبور و فداکار.

مادری 50 ساله که 7 ماه است پسرش را دستگیر کرده اند، می گوید تا به حال فقط یک بار توانسته پسرش را ببیند و دفعه دوم که برای دادگاهش رفته است، بدون اطلاع قبلی دادگاهش را عقب انداخته اند و او نمی دانسته با لباس و خوراکی هایی که برای پسرش برده بود تا به او بدهد، چه کند؟ اما بعد در دادگاه پسر دیگری را دستبند به دست دیده است و همه خوراکی ها و لباسها را به او داده است. می گوید، "با پسر خودم چه فرقی می کند"؟

از سیاست چیزی نمی داند و جز اسم مقامات بالا و البته موسوی و کروبی کسی دیگر را نمی شناسد، تا به حال در هیچ تظاهراتی شرکت نکرده است، اما قصد دارد در 22 بهمن برود تظاهرات و وقتی از او می پرسم، چرا؟ می گوید به خاطر پسرم که  7 ماه است بی گناه زندانی شده است و تاکید می کند" او هم که بشنود، خوشحال می شود". او می گوید "با اینکه روزهای بی خبری روزهای سختی بود، اما تحمل کردم و یک بار که به دادگاه انقلاب رفتم و نتوانستم خبری از پسرم پیدا کنم، زدم زیر گریه اما مادر دیگری که معلوم بود از خانواده سیاسی سرشناسی هستند، من را دلداری داد و گفت که به خاطر پسرم و آرمان هایش بهتر است، قوی باشم. این جمله مرا تکان داد." می گوید" پسرم سیاسی نبود و اعتراضش فقط برای رای بود، حالا علاوه بر اینکه چرا پسرم را دستگیر کرده اند، اعتراضی که پسرم برای آن به خیابان رفت هم اعتراض من است، در حالیکه پیش از این من فقط از اینکه نتیجه انتخابات اینجوری اعلام شد، در خانه عصبانی و ناراحت بودم".

مادر یکی از زندانیان دانشجو که در جنوب شهر تهران زندگی می کند و تک فرزند مادری تنهاست که چند کلاس سواد دارد،هم پای پسر مبارزه می کند. جلوی زندان، از ماموران و رفتارشان انتقاد می کند، برای زندانیان دیگر خبر می آورد و می گوید، اگر لازم باشد، شب ها جلوی در زندان هم می خوابم. او یک ماه هر روز به دادگاه انقلاب رفته است تا بالاخره دل سربازی را رحم آورده که  پنهانی خبری از بچه اش به او داده است. می گوید: "پسرم کمک خرج من بود . به من گفته بود که چرا به تظاهرات می رود و چرا باید اعتراض کند". رای او هم به کروبی به دلیل حرف های  پسرش بود. از او می پرسم که در نبود پسر خرجش را چگونه در می آورد، می گوید" خودم هم کار می کنم و به پسرم هم گفته ام تا خیالش از این بابت آسوده شود".

مادر دو جوان که در روز عاشورا دستگیر شده اند، می گوید دشوار است که هر دو فرزندتان را در زندان داشته باشید. او می گوید آنها خانوادگی به تظاهرات رفته بودند اما در فرار از گاز و باتوم پسر را گم می کند، وقتی پلیس به دنبال دختر دم در خانه می آیند، می فهمد که پسرش هم دستگیر شده است. او می گوید، جلوی زندان آمدن، این حسن را دارد که شما خانواده های زیادی را می بینید که در جستجوی فرزندان شان هستند و اینکه تنها نیستید، به شما قوت قلب می دهد.

او که مهندس شیمی است و در زمان انقلاب دانشجو بوده است، می گوید،" حالا ما با این خانواده ها، خانواده ای بزرگ را تشکیل می دهیم، ساعاتی را که اینجا و در کنار هم سپری کردیم، دوستی عمیقی بین ما بوجود آورده است که بسیار متفاوت از سایر دوستی هایمان است، ما اینجا و بچه هامان در سلول های زندان با هم. 

با مادران که صحبت می کنید، از تجربه ای متفاوت سخن می گویند که برای خودشان نیز تازه است. همه آنها متفق القول هستند که فرزند در بند شان بیشتر از زمانی که آزاد بوده است، روی آنها تاثیر گذاشته است. رفتار مسئولان قضایی در دادگاه و زندان باعث شده است که آنها راز اعتراض بچه هایشان را کشف کنند، به آنها حق بدهند و به همین دلیل صرفا به حمایتی مادرانه اکتفا نکنند، بلکه اعتراض آنها را پیگیری کنند و به آن اعتراض اعتقاد پیدا کنند.

آنها می گویند، این کشف باعث شده است، با زندانی بودن فرزندان و خطر بزرگی که آنها را تهدید می کند، راحت کنار بیایند، چنانکه یکی از این مادران می گوید" اگر اتفاقی برای فرزندم بیفتد، مطمئن هستم که دیگر از هیچ چیزی نمی ترسم و  می دانم که آنقدر شجاعت پیدا کرده ام که بتوانم با هر ظلمی هر قدر ترسناک مبارزه کنم، برای اینکه سایر فرزندان مان را نجات دهیم".

جدی بگیرید. قرار نیست بترسید و جا بزنید، بلکه هدف این است که از هوشتان کمال استفاده را بکنید تا حداقل هزینه ها را بدهیم. راهنمای زیر توسط یکی از دستگیر شدگان در یکی از تجمعات اخير از سلسله تجمعات اعتراضی پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال 88 تهیه شده است. این توصیه ها براساس روش ها و ابزارهای موجود تا این تاریخ است و پیشرفت روش ها و فناوری هایشان و درنتیجه تغییر راهکارهای پیشنهادی محتمل است. اما قطعا رعایت همین موارد آسان، کار را بسیار بسیار آسان می کند. ارزش رعایت این موارد را فردی که روی صندلی بازجویی نشسته خواهد فهمید.

توجه کنید که موارد زیر کمکی به کاهش احتمال دستگیری نمی کند و هدف این نوشته ارائه راهکار برای نحوۀ انتخاب مسیر و حرکت در خیابان و احتیاطات لازم برای فیلم گرفتن و ... نمی باشد؛ بلکه با توجه به این واقعیت تلخ که علی رغم تمامی دقت ها هیچ گاه احتمال دستگیری به صفر نمی رسد، این نکات برای هرچه کمتر کردن مشکلات در هنگام بازجویی ها تدوین شده است تا با حداقل مشکلات و در کوتاه ترین زمان ممکن و با حداکثر آرامش از بازداشت رها شوید. دقت کنید که اساس این راهکارها بر به حداقل رساندن هزینه برای جنبش است؛ بحث و جدل در اتاقکی و در مقابل بازجویی کم هوش و به تاخییر انداختن رهایی یکی از حق طلبان، در اکثر موارد فایده ای جز هرچه خسته تر کردن آزادیخواهان و در عین حال نرسیدن این صدای مظلومانه به گوشها ندارد. رعایت موارد زیر باعث هرچه سبک تر شدن اتهامهای ساختگیشان و قوی تر بودن شما در حین بازجویی می شود. شوخی نگیرید؛ کاملا محتمل است که در تجمع بعدی شما دستگیر شوید؛ پس با رعایت هریک از موارد سادۀ زیر، دشواری های دوران بازداشت و زندان را به حداقل برسانید و با کاهش خستگی مجموعه، راه را برای ادامۀ طولانی مدت جنبش هموار کنید. اول ایمنی، بعد کار:

ü   سناریو

همیشه پیش از خروج از منزل به قصد تجمع یک سناریوی از پیش تعیین شده درباره مسیر حرکتتان و دلیل خروجتان از منزل و حضور در محل داشته باشید و آن را با نزدیکانتان نیز در میان بگذارید تا در صورت دستگیری به تته پته نیفتید و بتوانید از ابتدا یک جواب مشخص و قابل دفاع ارائه کنید. گاهی با خانواده یا نزدیکانتان تماس می گیرند و از آنها هم سوال مشابه رو می پرسند؛ به این خاطر باید آخرین کسانی که ازشون جدا شده اید در جریان کلیت جواب تعیین شده باشن. داستانتان باید کامل باشد و بتواند مسیر و تماسهایتان و سایر جزئیات را پوشش بدهد. در صورتی که دستگیر شدید تا زمان بازجویی بارها سناریو رو  مرور می کنید تا خودتان هم باورتان شود که واقعیت همین بوده است. هر بی دقتی و تناقضی، و هر تغییری در این داستان می تواند برایتان گران تمام شود؛ حتی المقدور داستان را تغییر ندهید. سعی کنید برای هر سوال جوابی داشته باشید؛ عباراتی مانند نمی دانم، یادم نیست و منّ و من کردن هایتان مستقیما به معنی لاپوشانی و دروغ گوییتان تعبیر خواهد شد؛ پس هرچند خنده دار، پاسخی داشته باشید.

ü   تنهای تنها

اگر با کسی به تجمع بروید جدا از اینکه همیشه هنگام گریزها ذهنتان درگیر همراهتان است و حتی مهم تر از اینکه اتهام تبانی به شما چسبیدنی تر می شود این است که شانس هرگونه انکار کردن و طفره رفتن از کرده ها و نکرده هایتان به خصوص دربارۀ روز دستگیری و جزئیاتش به صفر می رسد. در مورد هماهنگ کردن با همراهتان هم خیلی خوشبین نباشید؛ طفره رفتن دو نفره خیلی خیلی سخت تر است. مجبورید تماما صادقانه صحبت کنید (درواقع بنویسید) و کلیۀ آتو های لازم را به بازجویتان بدهید تا هر اتهامی که می توانست و می خواست به شما بچسباند. تا می توانید تنهای تنها به تجمع بروید.

ü   SMS

تمامی اسمس هایی که فرستاده اید و دریافت کرده اید در مخابرات موجود است. با یک دستور پرینت تمامی چند ماه اخير شما را در مقابلتان قرار می دهد. پس هرچه را می خواهید انکار کنید از همین حالا ثبت نکنید. اساسا پیشنهاد این است که برای انتقال پیام های سیاسی از ایمیل استفاده کنید. به نظر می رسد لااقل در مورد افراد بدون سابقه، مکالمات ضبط نمی شود؛ لذا شاید بشود زنگ زدن را توصیه کرد اما sms هرگز. (استفاده از خطی که به نام پدربزرگ است برای اسمس های سیاسی، و همراه نداشتن آن خط در روز تجمع، و توجیه بودن آشنایان که خط شما، خط دیگری است و آن خط نیست نیز، روشی است که قابل بررسی است!)

ü   تماس

علاوه بر sms پرینت شماره تلفن هایی که با شما تماس گرفته اند یا شما با آنها تماس گرفته اید به طور معمول گرفته می شود؛ هم موبایل و هم تلفن ثابتتان. مهمترین مسئله تماس شما با خارج از کشور است. برای تماس هایی که توجیه مناسبی ندارند راه حلی بیابید. شاید کارت های تلفن... . روشن است که تماس با برخی کشورها از جمله عراق و سوئد می تواند مشکل سازتر باشد. در مورد سفرهای خارجیتان هم که این مسئله مطرح است؛ اگر برای آنها هم پاسخ های محکمی داشته باشید مشکلی وجود نخواهد داشت.

ü   BTS

اینکه تماس تلفنی و یا ارتباط اسمسی شما با کدام یک از دکل های تلفن همراه در سطح شهر بوده ثبت می شود و شاید بدون تماس هم دکلی که گوشی شما از آن آنتن دارد، شمارۀ شما را ثبت کند. نتیجه این است که مسیر حرکت گوشی شما و ساعات حضورش در هر منطقه، خیابان یا میدان مشخص است. پس یا سناریوی خود را مطابق حرکتتان بسازید و یا اصلا گوشی نبرید یا... به هر حال یک فکری بکنید! دقت دارید که اگر صداقتتان زیر سوال برود کار بسیار سخت می شود.

ü   Mail

ایمیل بهترین و امن ترین راه تماس در شرایط امروز ماست. اما بدون هیچ خجالتی پسوورد ایمیلتان را ازتان می گیرند و شک نکنید که به راحتی آن را به آنها خواهید داد. راه حل این است که همیشه در کنار ایمیلی که مخصوص ارتباطات سیاسیتان است یک ایمیل اصلی داشته باشید که مخصوص استفاده های معمولیتان باشد (اگر استفاده غیر سیاسی از ایمیل ندارید و در عین حال نمی توانید بگویید ایمیل ندارم حتما یک سری استفاده معمولی جور کنید!) تا در صورت دستگیری مجبور نباشید آدرس و پسوورد ایمیل سیاسیتان را بهشان بدهید. دقت کنید که این ایمیل (و ترجیحا فیس بوکتان) به نامتان نباشد (تا با سرچ های معمولی پیدا نشود) و البته باید امیدوار باشید که عقل آشنایانتان هم برسد که در صورتی که مایل بودند از این آشنایان هم پرس و جو کنند، ایمیل اصلیتان را معرفی کنند نه ایمیل سیاسیتان. بر این اساس است که توصیه می شود با ایمیل اصلیتان هم با نزدیکانتان ارتباط داشته باشید. البته تاکنون چنین مواردی که از آشنایان راجع به ایمیل طرف تحقیق کنند، درباره افراد معمولی شنیده نشده.

ü   همراه اینترنتی

یکی از روش های کارا داشتن همراهی است که متقابلا اطلاعات مربوط به ای میل و فیس بوک و وبلاگ و ... یکدیگر را به همراه رمزهای عبور داشته و از قبل با هم اجمالا هماهنگ باشید. در صورتی که پس از تجمعی خبری از شما نشد، دوست شما با دادن احتمال دستگیری شما، تمامی تغییراتی که قبلا با هم هماهنگ کرده اید را در ایمیل یا فیس بوک یا ... شما ایجاد می کند و با توجه به اینکه شما از این همکاری مطلعید با آرامش تمام آدرس ایمیل یا فیس بوک را می نویسید.

ü   فیلم و عکس

وقتی گوشی شما از واقعه ای عکس گرفته باشد، یعنی شما در آن واقعه حضور داشته اید. اگرچه صرفا عکس گرفتن قاعدتا جرم نیست اما لااقل اسباب تحت فشار گذاشتن شما هست؛ به علاوه شانس اینکه بتوانید فعال بودن خودتان را انکار کنید را هم کم می کند. همیشه عکس و فیلم های تجمع قبلی را از روی گوشیتان بردارید؛ موقع دستگیری اگر توانسته باشید شرایط لازم برای دور انداختنِ کارت حافظه گوشیتان را فراهم کنید عالی است. (مثلا شاید بشود بعد از هر بار فیلم و عکس گرفتن، کارت حافظه را در بیاورید و بیندازید ته جیبتان و در صورت لزوم دوباره جا بزنید.) هرگز مطالب اضافی مثل دانلود اخبار از سایت ها یا کلیپ های حساس یا ... را در روز تجمع روی گوشیتان نداشته باشید. توجه کنید که بیش از آنکه ما آنها را جدی می گیریم آنها ما را جدی می گیرند!

ü   مدنی مدنی مدنی

تنها اتهام های معقولی که می توانند به شما بزنند خرابکاری ها، آتش زدن ها، سنگ پرانی ها، توهین به مقدسات مسلمانها (یا سایر ادیان؛ فرقی نمی کند) و خلاصه از این دست روش های غیر مدنی است که مورد تایید هیچ عاقلی نیست و در سطح جهانی هم کاملا غیر قابل دفاع است. دست زدن به این امور علاوه بر اینکه مجرم بودن شما را محرز، و دست آنها را در گذاشتن جریمه های سنگین برای شما باز می کند، مشروعیت لازم برای سرکوب همه جانبه جنبش را به دستشان می دهد. این در واقع همان چیزی است که آنها می خواهند. زدن اتهام محاربه به کسی که سنگ زده خیلی راحت تر است تا کسی که فقط فریاد زده. پس به خاطر شخص خودتان و به خاطر کلّیت جنبش، با وسواس کامل از هر حرکت غیر مدنی بپرهیزید و دیگران را هم توصیه کنید.

ü   جواب های آماده

به سوال هایی که مشخص است می پرسند، قبلا فکر کنید. این باعث می شود در هنگام بازجویی ها و در ساعات قبلش ذهنتان کمتر خسته بشود و انرژیتان صرف مسائلی که آنجا طرح می شود بشود و هدر نرود. مثلا روشن است که از سوابق شخصی و خانوادگی، ارتباطات خود و خانواده، افراد سیاسی فامیل، دوستان فعال احتمالی، نظرتان راجع به فلان شخص مملکتی یا راجع به نظام و از این جور مسائل پرس و جو می کنند. در این موارد خوب است لااقل یک بار با خانواده یا دوستان خود گفتگو کرده باشید تا جواب های شما و آنها مشابه باشد.

ü   گروه های ضد انقلاب

حتی المقدور از افراد و گروه هایی که در موردشان حساسیت هست دوری کنید یا در صورتی که تماس را ضروری می دانید با جدیت تمام احتیاط کنید و ردپایی باقی نگذارید. بسیار دردناک است که تماس هایی اندک با گروه هایی که حیات سیاسی و حتی اجتماعیشان کاملا پایان یافته و عملا نابود شده اند (مانند سازمان مجاهدین)، بهانه جاری کردن سنگین ترین احکام به سر جوانان بی گناه این کشور می شود.

ü   بلوف نخورید

فراموش نکنید که تمام طول بازجویی باران بلوف بر سر شما می بارد. روشن است که بازجو در آن میان یک بار هم راست می گوید تا صداقت شما را چک کند؛ اما در مجموع باید آمادگی مقابله با بلوف ها را در خود ایجاد کنید. تنها زیر بار مواردی بروید که می دانید مدرکی برجای گذاشته اید. با بلوف های مکرر آمادگی ذهنی شما را کاهش می دهد و با تهدیدهای مکرر و اینکه اگر معلوم شود دروغ می گویی چنان و چنان می شود تسلط شما بر خودتان را متزلزل می کند؛ تنها راه، آرامش و اطمینان و نیز حفظ تمرکز و دقت است؛ و البته که شما این آرامش و قدرت درونی بالا را به بازجو نشان نمی دهید.

ü   بدانید چه کرده اید

یک معضل اساسی به خصوص در مقابله با بلوف این است که شما دقیقا نمی دانید که چه کرده اید؛ نمی دانید دقیقا فلان ایمیل را فرستاده اید؟ فلان اسمس را زده اید؟ یا در فلان روز دقیقا کجا بوده اید؟ مثلا اگر مطمئنید که در فلان تجمع، ظهر از خانه خارج شده اید و ادعا می کند از حضور شما در شلوغی 9صبح عکس دارد پس هیچ عکسی از شما در آن روز وجود ندارد و لذا می توانید ادعا کنید که اصلا در آن تجمع شرکت نداشته اید! اما وقتی دقیق نبوده اید مجبورید چشم بسته بپذیرید یا رد کنید؛ که رد کردن واقعیات، دروغ گو بودنتان را روشن می کند و پذیرفتن دروغ ها مسیر بازجوییتان را به باتلاق می کشد. توجه دارید که اکثر بازجویی ها کتبی است و هرچه را بپذیرید یا رد کنید با خط خودتان ثبت می شود و کوچکترین تغییر دادن حرفتان هزینه ای سنگین دارد. نکته مفید دیگر اینکه اگر بدانید که درباره ی فلان مسئله ردپای قابل کشفی برجای گذاشته اید که با تحقیق اندکی آن را خواهند یافت، از ابتدا خودتان آن را به بازجو می گویید و احتمال دروغگو بودنتان را در چشم بازجو کم و عیار صداقتتان را زیاد می کنید و نیز تفسیر آن مسئله را به سناریویی می کشید که خودتان مایلید. پس سعی کنید دقیق باشید.

ü   دروغ هایی که به ریسکش میصرفد

ممکن است شما مسائلی داشته باشید که روشن شدنش هزینه خیلی سنگینی برایتان داشته باشد و در عین حال، احتمال (هرچند کمی) بدهید که با تحقیقاتشان این مسئله رو نشود. در این صورت شاید بصرفد که ریسک دروغگو شدن را بپذیرید و تا وقتی خودشان به مسئله پی نبرده اند شما اشاره ای نکنید. تصمیم گیرنده شمایید؛ به دقت محاسبه کنید و وقتی به نتیجه رسیدید با قدرت و اعتماد به نفس کامل اجرا کنید و در مقابل بازجو تردید به خودتان راه ندهید؛ بدانید که او حتی نحوه نوشتن شما و تامل و تعلل کردن هایتان را زیر نظر می گیرد.

ü   با بازجو راه بیایید تا او را راه ببرید

نه گارد گرفتن در مقابل بازجو، و نه وا دادن همه چیز در مقابل وی؛ هیچ کدام به صلاح نیست. اگر بازجو احساس کند قصد مقابله و مقاومت در برابر او را دارید یا نمی خواهید صادقانه با او مواجه شوید، حداقل کاری که می کند این است که مدت بازداشت موقت شما را تمدید کرده و یک بازجوی کارکشته تر را سراغتان می فرستد و تردید نکنید مقاومت در این شرایط دشوارتر است؛ به علاوه طولانی شدن مدت بازداشت موجب تحلیل رفتن شما و خسته تر شدن خانواده ها و در مجموع هزینه های بیشتر برای جنبش می باشد. در عین حال اگر بازجو احساس کند شخصیت ضعیفی دارید ممکن است دل ببندد به اینکه شاید تحت فشاری اندک، به هرچه مایل است اعتراف کنید. بازیگر اصلی این صحنه شما هستید و باید در لحظه بهترین واکنش هایی که می توانید را نشان دهید. اگر با بازجو راه بیایید گاهی حتی می توانید او را راه ببرید!

ü   ستون پنجم

حتی اگر نفوذی هم در بینتان نفرستاده باشند، و حتی اگر در هیچ جای اتاق شنود کار نگذاشته باشند، بازهم ممکن است هم سلولی های شما زیر فشار بازجویی حاضر شوند که اسرار اتاق را به بازجو انتقال دهند. بنابراین در مدت بازداشت تنها یک نفر محرم اسرار شماست و آن خودتان هستید. در ذهن خودتان مسائل را مرور کنید و سوال های بعدی بازجو را پیش بینی و جواب هایتان را آماده کنید. و وقتی این مرحله را به انجام رساندید، این افکار را رها کنید تا ذهنتان استراحت کند؛ اجازه ندهید ذهنتان مشوش یا درگیر میفی بافی شود؛ به علاوه باید برای بررسی همه جوانب وقت بگذارید؛ اجازه ندهید ذهنتان آنقدر درگیر یکی از مسائل شود که بقیه موارد جا بماند. حالا با هم اتاقی هایتان گفتگو و شوخی کنید و جو دوستانه ای را پی بریزید که به همگی شما توان و روحیه بدهد.

ü   کیمیا

ایمان داشتن به یاری خدا به شما اعتماد می دهد؛ و به خصوص باور داشتن این اصل که کسانی که با حق و حقیقتند چه پیروز شوند و چه شکست بخورند در هر حال پیروزند و چیزی از کف نمی دهند، شما را رویین تن خواهد کرد. هرچه سابقه رفاقتتان با پروردگار بیشتر، حضور او و کمکش در دشواری ها موثر تر.

موفق باشید

یا حق

در این مراسم که به همت جمعی از حامیان جنبش سبز و در محل دانشگاه UCL برگزار شد، ابتدا فرخ نگهدار، نویسنده و فعال سیاسی مقیم لندن، به دو نوع قرائت سیاسی اول انقلاب که یکی را مرحوم بازرگان و دیگری را آیت الله خمینی نمایندگی می کردند اشاره کرد که اولی نگاهی مثبت به آزادی ها و حقوق انسانی داشت و دومی خود را صرفا ضد آمریکا و ضد امپریالیسم می نامید. 

نگهدار همچنین به خصائل مهندس بازرگان در "مخالفت با انحصار"، اعتراض به اعدامهای گروهی"، "دفاع از حقوق زنان و مخالفت با حجاب اجباری" و همچنین "احترام و مدارا با مخالفین" اشاره کرد و از جفاهای وارده به بازرگان توسط گروههای چپ –از جمله طیفی که وی عضو آن بود- سخن گفت و خاطرنشان کرد "با اینکه مهندس بازرگان شناخت درستی از هر دو حکومت داشت و با نگاهی صحیح در پِیِ ساختن و ترمیم اوضاع بود، اما خیلی ها طرف آیت الله خمینی و قرائت انقلابی او را گرفتند."

این فعال سیاسی همچنین مرحوم آیت الله منتظری را تنها مرجعی دانست که "بوضوح در مورد حقوقِ برابر شهروندان و عدم تبعیض میان مردم سخن گفت"، و بر این اعتقاد قرار داشت که "انسانها قبل از اینکه مسلمان باشند، بشر هستند."

ایشان همچنین در ادامه سخنان خود اظهار امیدواری کرد که امروز همه مانند بازرگان و منتظری سخنان یکدیگر را بشنوند و مورد احترام و تحمل قرار دهند.

مسعود بهنود، روزنامه نگار با سابقه مقیم انگلستان نیز، با ذکر خاطراتی از اولین روزهای پس از انقلاب ۵۷، مهندس بازرگان را "حقیقتا" نگران اِعمال خشونت و تضییع حقوق مخالفان و اعدام دستگیرشدگان ذکر کرد و وی را تا آخرین روزهای عمر دولت خود، در دغدغۀ احقاق حقوق مخالفان و معترضان و حتی کارگزاران رژیم سابق- که وی در آن دوران زندانی شده بود- توصیف کرد.

این پژوهشگر سپس از آیت الله منتظری بعنوان کسی که سالها بعد از مرحوم آیت الله سید محمود طالقانی، "برای حقوق مردم محکم ایستادگی کرد و هزینه های فراوانی هم پرداخت کرد"، یاد نمود و عملکرد وی را در پروسۀ "از انقلاب تا کناره گیری از قدرت" و همچنین "در سالهای آخرِ عمر"- مانند بسیاری از انسانها- دچار تغییراتی ذکر کرد که وی را براستی "عاقبت به خیر" نمود.

سپس دکتر عبدالکریم سروش محقق و استاد دانشگاه، مِن باب آغاز سخن در بزرگداشتِ شادروانان مهندس بازرگان و آیت الله العظمی منتظری، چند ویژگی مشترک آن دو یعنی "استبداد ستیزی" و "پرهیز از غرق شدن در قدرت" را مورد ستایش قرار داد و همین خصائل پسندیده را نشانۀ "ماندگاری ابدی" آنها در ذهن ملت ایران ذکر کرد.

دکتر سروش در زمینه خصلت استبداد ستیزی آن دو مرحوم، ابتدا "ایستادگی" آنها در مقابل استبداد سلطنتی را مورد اشاره قرار داده و خاطرنشان کرد "با توجه به اینکه از استبدادی به استبدادی دیگر افتادیم، این دو بزرگوار در برابر استبداد جدید- یعنی استبداد دینی- مقاومت بسیاری کردند."

دکتر سروش دلیل بازتولید استبداد در سالهای بعد از انقلاب ۵۷ را، "تنومندی ریشه های فرهنگی و تاریخیِ استبداد در ایران" ذکر کرد که تا امروز نیز تداوم داشته است. ایشان اظهار امیدواری کرد که "جنبش سبز بتواند این ریشه ها را بخشکاند و راه رهائی را به ما نشان بدهد و کلیدی باشد برای گشودن این قفل سنگین تاریخی که در فرهنگ غمزدۀ ما مانده است که البته همۀ ما از مصیبت دیدگان این آفتِ بزرگ تاریخی هستیم."

این پژوهشگر و استاد برجستۀ دانشگاه، یکی از دیگر از ویژگی های بارز شادروانان بازرگان و منتظری- در سالهای بعد از انقلاب- را، "تشخیص شکل گیری استبدادی نوین" و "شجاعت بیان این نکته که وعده های انقلاب وفا نشده و انتظار مردم برآورده نشده است"، ذکر نمود.

ایشان همچنین "ستاندن دادِ مردم و نفی استبداد مطلقۀ دینی" را از دیگر کارهای برجستۀ آن دو مرحوم دانست.

دکتر عبدالکریم سروش همچنین به چهار درسی که از سیرۀ عملی بازرگان و منتظری می توان دریافت نمود اشاره کرد و خاطرنشان نمود "اولا این دو بزرگوار به ما آموختند که انسان باید جرات تغییر و شجاعت تحول را داشته باشد و آنرا نیز بیان نماید." وی در این خصوص به آخرین کتاب مرحوم بازرگان که دین را امری "کاملا شخصی و نه سیاسی- اجتماعی" خواند اشاره کرد که این "برخلاف نظرات سالهای قبلی زندگی وی بود."   

دکتر سروش "گذشت کردن" را دومین درس آن دو بزرگوار دانست که در راه حق، از همه چیزشان گذشتند. درس سوم آنها نیز، "تن دادن به تجربه" بود- که دکتر سروش، منتظری را -با توجه به اینکه برای روحانیون این امر بسیار مشکل بود- قابل ستایش دانست. دکتر سروش "مبارزه با ظلم از طریق راهکار حقوق بشر" را، درس چهارم از مرام منتظری و بازرگان ذکر کرد و  اظهار امیدواری کرد راه آنها ادامه پیدا کند و شرّ استبداد مذهبیِ موجود، بزودی از سرِ مردم ایران محو شود.

بعد از سخنان دکتر سروش، جلسۀ پرسش و پاسخ با حضور هر سه سخنرانِ مراسم برگزار شد که با استقبال حضار روبرو گردید.

درحالیکه محدودیت و ممنوعیت های بسیاری در داخل ایران برای برگزاری مراسم سالگرد اولین نخست وزیر پس از انقلاب و همچنین چهلمین روز درگذشت یکی از بانیان اصلیِ انقلاب اِعمال شده بود، اما این مراسم طی چند روز اخیر در چندین شهر بزرگ دنیا با حضور و استقبال گسترده ایرانیان و حامیان جنبش سبز برگزار شده است.

دربارۀ خلقیات ایرانیان و عادت‌های مردمان این کشور بیش از آن که پژوهشگرانی از این کشور دست به نگارش کتاب و انتشار دیدگاه‌هاشان بزنند، بیشتر، خاورشناسان اروپایی و آمریکایی فعال بوده‌اند. شاید برای همین است که "خلقیات ما، ایرانیان"، نوشتۀ سید محمدعلی جمالزاده، تا به حال مشهورترین و شناخته‌شده‌ترین اثری است که در این باره منتشر شده‌است.

محمدعلی جمالزاده، وقتی این مجموعه را نوشت که سال‌ها دور از ایران و بیشتر بر اساس نوشته‌های خاورشناسان غربی خلقیات ایرانی‌ها را گردآوری کرد. این کتاب در واقع مقالۀ آقای جمالزاده در سمیناری است که برای بررسی مسائل ایران که آن زمان ۲۵ میلیون نفر جمعیت داشت، برگزار شده بود.

اما اینک ۴۲ سال پس از انتشار نوشتۀ آقای جمالزاده، محمود سریع القلم در ایران حاصل نزدیک به دو دهه تحقیقش را که پژوهشی میدانی در ایران و همراه با پرسشنامه‌هایی را که با روش‌های علمی تحلیل شده‌است، با نام "فرهنگ سیاسی ایران"* منتشر کرده و آنچنان که خود در مقدمۀ کتابش نوشته‌است، "صورت نظری و میدانی کاری است که مرحوم جمالزاده مطرح کرده‌است."

کتاب آقای سریع القلم گرچه نام "فرهنگ سیاسی" را دارد، اما در بطن آن می‌توان روانشناسی ایرانیان امروز و عادات اجتماعی آنها و گره‌های رفتار خصوصی و اجتماعی‌شان را دید و با مسائل آنها که اینک بیش از ۷۰ میلیون نفرند، آشنا شد.

محمود سریع القلم در مقدمۀ چاپ دوم کتابش گره‌های فرهنگ سیاسی ایران را از منظر رشد و توسعه رایج بین‌المللی در هشت موضوع خلاصه کرده و در ادامۀ کتاب دلایل آن را توضیح داده‌است.

شناخت خلقیات

مقدمۀ کتاب "فرهنگ سیاسی ایران" اشتراکاتی با مقدمۀ کتاب "خلقیات ما ایرانیان" دارد.

جمالزاده در دیباچۀ کتابش می‌نویسد که "امیدوارم مندرجات این کتاب که همیشه شیرین و دلپسند نیست و چه بسا ته‌مزه تلخی دارد، خوانندگان را ملول و مکدر نسازد، بلکه محرک آنان باشد که اندکی در صحت و سقم مطالب بیندیشند."

محمود سریع القلم هم در مقدمه می‌گوید: "اگر احیاناً بخواهیم همگام با اکثریت مطلق جهان زندگی کنیم، طریقت و افق ما باید تغییر کند. در این چارچوب مشکلات ما بسیار ساده و روشن است و ضرورتی برای پیچیده جلوه دادن مسائل ما نیست."

به اعتقاد نویسنده، بسیاری از ایرانیان تفاوت‌های فکری یکدیگر را نمی‌پذیرند و تمایلی نامحسوس به یکسان سازی و پوپولیسم دارند. "بسیار علاقمندیم که دیگران را کنترل کنیم و آنها را به مرکزیت خودمان دعوت کرده و به تدریج اجبار کنیم. ریشه‌های این تلقی و رفتار در استبداد انباشته شده تاریخی‌اند."

در توصیف روحیات فردی ایرانیان، آقای سریع القلم معتقد است که عمدۀ نگاه ایرانیان به یکدیگر ابزاری است و علی‌رغم اینکه کرامت انسانی در دین و آئین ما شاید نمونه رقیب دیگری در جهان نداشته باشد، اما در عمل نمود عینی و حقیقی ندارد. "آنچه که درمورد انسان‌ها به زبان می‌آوریم، غالباً حالت انتزاعی، نظری و پشت تریبونی دارد."

نویسنده در شرح چگونگی فرهنگ غالب در ایران می‌گوید که در مقایسۀ ادعاهای اخلاقی و دینی روزمره، وابستگی عمیقی به مظاهر دنیا مانند پول، امکانات، سمت و قدرت دارند و دایرۀ لذت بسیاری از افراد در پول و سمت و قدرت خلاصه می‌شود.

بر اساس این تحقیق، علی‌رغم ضریب هوش بالای ایرانی‌ها در سطح جهانی، بسیاری عمدتاً با غریزه و مشتقات آن زندگی می‌کنند: عصبانیت، هیجان، لج‌بازی، حسد، تخریب دیگران و جلوگیری از رشد آنها. "وقت قابل توجهی را صرف سر درآوردن از امور خصوصی و غیر خصوصی دیگران می‌کنیم...  با نقد و انتقاد به عنوان استوانه‌های فرهنگ و تمدن‌سازی بسیار مشکل داریم، برای کسانی که سؤال نمی‌کنند، فکری ندارند، با آداب مدح گفتن آشنایی دارند و پیوسته ارادت می‌ورزند، جایگاه ویژه‌ای قائل هستیم. بسیار از مدح دیگران لذت می‌بریم و نه ابواب، بلکه دروازه‌ها را برای اعطای فرصت و امکانات به آنها می‌گشائیم."

به اعتقاد آقای سریع‌القلم این سنت‌های فرهنگ سیاسی قرن‌هاست که در این کشور ریشه دارد.

فرهنگ عشیره‌ای، مناسبات قبیله‌ای

خلقیات و رفتار انسان‌ها عمدتاً ناشی از ساختارهایی است که در آن زندگی می‌کنند و برای شناخت این ساختارها  و درمان مسائل آن به اعتقاد جامعه‌شناسان، دانستن تاریخ واجب است و بدون آن سخت می‌توان وضع فعلی را درک کرد و برای آن چاره‌ای یافت.

ایران کشوری کهن با تاریخی طولانی است و این تاریخ در فرهنگ، آداب و رفتار ایرانیان حضور دارد. به اعتقاد آقای سریع‌القلم، به عنوان یک ایرانی در حوزه‌هایی مانند عرفان، متون بسیار عمیقی داریم؛ در معماری و هنر در دنیا الگو بوده‌ایم و در ادبیات سوابق درخشانی داریم، اما در حکمرانی باید سکوت کنیم.

شاه عباس برای این که فرزندانش با سلاطین عثمانی علیه او ائتلاف نکنند، سه پسر خود را کور کرد. آغا محمدخان قاجار استخوان‌های لطفعلی‌خان زند را از کرمان به تهران آورد و هر روز به آن لگد می‌زد و می‌گفت، بدان که امروز چه کسی بر ایران حکم می‌راند. به او گفته بودند، ممکن است عموی شما ادعای سلطنت کند و بهتر است با او صحبت کنید و او عمویش را به دربار خواست و با او ناهار خورد و بعد از ناهار در سیاه‌چال دربار چشمان او را درآورد و او را به ساری فرستاد.

تاریخ ایران جز دو دورۀ کوتاهی در عهد باستان، سرشار است از حذف و نخبه‌کشی.

به اعتقاد نویسندۀ کتاب "فرهنگ سیاسی ایران"، موضوعاتی همچون تحمل، تحمل آراء و عقاید دیگران و احترام به دیدگاه دیگران مباحثی تازه در ایران است. "در تاریخ اگر ما با آراء کسی مخالف بودیم یا باید او ر ا حذف یا تبعید می‌کردیم، یا بی‌هویتش می‌کردیم و القاب روی او می‌گذاشتیم، تاریخ ما در این حوزه این گونه است و سابقۀ درخشانی [در این زمینه] نداریم."

روح حاکم بر فرضیۀ اصلی کتاب "فرهنگ سیاسی ایران" این است که با وجود تشکیل دولت به صورت مدرن پس از پایان دوران قاجاریه و رسیدن نسیم تحول و تجدد به ایران، مناسبات قبیله‌ای و عشیره‌ای بر روابط خصوصی و اجتماعی ایرانیان حاکم مانده‌است.

نویسنده با ذکر خاطره‌ای می‌گوید که هشت سال پیش از انتشار کتابش، روزی در آلمان شاهد آشنایی دو استاد دانشگاه هلندی و کانادایی بوده‌است که برای اولین بار با هم ملاقات می‌کردند.

"در مدت کنفرانس سه‌روزه این دو استاد دانشگاه، با مباحث فکری و نظری که با هم داشتند، به طرح مشترک کتابی رسیدند که یک سال و نیم بعد به چاپ رسید. بعد از آنکه از چاپ کتاب با خبر شدم، پرسش‌های فراوان نظری به ذهنم خطور کرد. چه طور دو نفر بدون هیچ آشنایی قبلی با یکدیگر توانستند با هماهنگی و تفاهم کتابی منتشر کنند؟ چرا آنها در کار جمعی موفق ترند؟ چرا بدگویی و منفی‌بافی و اتهام در میان آنها کمتر است؟ چرا سریع به هم اعتماد می‌کنند؟ این پرسش ها و بسیاری پرسش‌های دیگر مطالعات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در ایران و کشورهای در حال توسعه، به سرعت محققین را به سوی مشکلات فرهنگی هدایت می‌کند."

نویسندۀ فرهنگ سیاسی ایران، در ریشه‌یابی چنین روحیات و خلقیاتی از ایرانیان به این نتیجه می‌رسد که در فرهنگ ایرانی "قدرت" ارزش اجتماعی فوق‌العاده‌ای است که دستیابی به سایر مزایای اجتماعی و اقتصادی را آسان می‌کند. بر اساس پژوهش آقای سریع‌القلم، ناامنی در حوزه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در اکثر مردم نوعی روحیۀ دوگانه ایجاد کرده‌است.

"فرهنگ سیاسی ایران در طول تاریخ حاکی از آن است که دایرۀ اعتماد میان افراد و به تبع آن نهادها، سازمان‌ها و مؤسسه‌ها بسیار اندک و محدود است... فرد و شهروند در برابر دولت و نهادهای سیاسی تنها است."

نویسنده می‌گوید که فرهنگ سیاسی معقول و منسجم که مایۀ تقویت و تسهیل توسعۀ عمومی ایران باشد، در خصوصی‌سازی اقتصادی از یک سو، و از سوی دیگر، در تقویت شهروندان ایرانی از طریق تحول در نظام آموزشی و رسانه امکان‌پذیر است.

به اعتقاد آقای سریع‌القلم، شهروندان نسبت به جغرافیایی که در آن ثروت تولید می‌کنند، احساس مسئولیت دارند و تحول جامعۀ ایرانی هم در گرو عمل به خصوصی‌سازی و تحول آموزشی است.

مباحثی که آقای سریع القلم در "فرهنگ سیاسی ایران" مطرح می‌کند، در بسیاری از بخش‌ها یادآور اثر سید محمدعلی جمالزاده است.

به قول مرحوم جمالزاده، یک ایرانی امروز از بسیاری جهات و به خصوص ازلحاظ اخلاق و خلقیات، تفاوت زیادی با ایرانی دیروز و پریروز ندارد. "امید است که این همه بیانات دلخراش... ما را متنبه سازد و دیدۀ انصاف ما را بگشاید و به ما بهتر بفهماند که مریض و علیل وبیماریم و احتیاج مبرم حیاتی و مماتی به مداوا و معالجه داریم."

منبع: جدید آنلاین

ادوارد سعيد (2003-1935) انديشمند و منتقد برجسته فلسطيني- امريکايي است که آثار ارزشمندي در مورد نگاه غرب به شرق و تفسير و نقد آن نگاشته است. از جمله آثار مشهور او«شرق شناسي» 1978، «نحوه پوشش رسانه يي اسلام در غرب» و مقالات و آثار مهمي در مورد فلسطين است. وي در مقاله بسيار مهمي تحت عنوان«برخورد جهالت» به نقد نظريه برخورد تمدن ها مي پردازد و آن را حاصل جهل نسبت به فرهنگ ها و حاوي سوء ظن ها و سوء برداشت هاي خطرناک مي داند.

وي در نقد ديدگاه هانتينگتون ابتدا آبشخور فکري وي را در «برخورد تمدن ها» مورد بررسي قرار مي دهد و به مقاله غرض آلود برنارد لوئيس که پيشکسوت شرق شناسان است اشاره مي کند و مي گويد برنارد لوئيس در مقاله «ريشه هاي خشونت مسلمانان» در سال 1991 مي گويد؛ «اکنون با حالت و حرکتي در اسلام روبه رو هستيم که بسيار فراتر از موضوعات و سياست ها و حکومت هايي است که آن را دنبال مي کنند، اين چيزي نيست جز برخورد تمدن ها.»

هانتينگتون با فکر تضادآميز جنگ سردي به تحليل و بازسازي تضاد جديدي به نام «غرب و ديگران» مي پردازد و در اين ميان اسلام و غرب را با توجه به نزديکي مرزها و مدعيات فرهنگي شان در معرض برخورد و ستيز دائم قرار مي دهد. وي در مقاله «برخورد تمدن ها» مرزهاي تمدني را به مثابه خطوط گسل بين تمدن ها در نظر مي گيرد و آنها را خطوط مقدم درگيري و جنگ مي خواند.

ادوارد سعيد مفروضات بنيادين هانتينگتون را چه از لحاظ روشي و چه از نظر مفهومي مورد نقد قرار مي دهد. به نظر وي ما با «برخورد تمدن ها» مواجه نيستيم بلکه با «برخورد تعاريف» مواجه هستيم. در شکل گرفتن «هويت» هميشه رابطه يي بين متن و جهان مادي برقرار است، جهاني که در تار و پود قدرت تنيده شده است. مفهوم فرهنگ و هويت را تنها در اين سير جدالي به عنوان فرآيندي سيال مي توان درک کرد نه واقعياتي متجسد و عيني. وقتي هويت ها برجسته شده و از متن تاريخي اجتماعي خود واکنده شوند و با انتزاع بخش هايي از يک فرآيند آن را به کل آن تعميم دهيم در اصل دچار تقليل گرايي و برچسب زدن هاي نابجا مي شويم. به نظر وي رويکرد هانتينگتون به تمدن و هويت هاي فرهنگي، از چنين کاستي هاي خطرناکي رنج مي برد و توجهي به تنوع فرهنگ ها و ارتباط و همبستگي آنها و نيز پويايي داخلي هر تمدن ندارد. وقتي در شناخت تمدن ها دچار چنين خطاهاي روشي بشويم نمي توان به فهم انتقادي و درک سيال از فرآيندهاي فرهنگي و اجتماعي نائل شد.

ادوارد سعيد مفروضات مفهومي هانتينگتون را شتابزده و مغشوش مي داند و آن را چنين نقد مي کند؛

1- جدايي بين تمدن ها فرضيه يي بي پايه است چرا که تمدن ها در طول تاريخ به رغم همه درگيري ها و خصومت ها همواره با يکديگر مراوده داشته و در حال داد و ستد بوده و از همديگر متاثر شده و مي شوند.

2- تمدن ها و فرهنگ ها در درون خود هويت هاي يگانه و همسازي نيستند که خود را در ستيز با ديگري تعريف کنند. اينکه فرهنگ را سازنده هويت هاي متصلبي بدانيم که وجود و اصالت خود را در نفي و ستيز با ديگري تعريف مي کند هدفي جز زنده کردن تضادهاي جنگ سردي و اجتناب ناپذير خواندن درگيري بين تمدن ها ندارد. اين تحليل واقعيت نيست بلکه زمينه سازي ذهني براي ستيز و درگيري است.

3- بر اساس چنين انگاره ذهني، دوگانه «غرب و ديگران» و «ما و آنها» شکل مي گيرد که هريک هويت خود را در نفي ديگري جست وجو مي کند.

4- بدبيني و دشمني هانتينگتون با اسلام و مسلمانان در پوشش دفاع از ارزش هاي سکولاري غربي مخفي مي شود و زمينه را براي طرح شعارهاي فاجعه بار جنگ خير عليه شر و نيکي عليه اهريمن آماده مي کند. هانتينگتون با ادعاي کشف و شناخت واقعيت در اصل به دولتمردان امريکايي راهکار برخورد با جهان غيرغرب را ارائه مي کند و اختلاف افکني بين تمدن هاي غيرغربي و کارشکني در راه توسعه و پيشرفت علمي کشورهاي اسلامي را توصيه مي کند.

در اين چارچوب است که نگاه عوام زده و رسانه ساخته شده غرب به اسلام شکل گرفته و تصوير وارونه و مغشوشي از اسلام ارائه مي شود. اين نوع معرفي اسلام در غرب معاصر شبيه معرفي شرق در قرن 19 است، در سنت شرق شناسي مفروضات غلطي مبناي شناخت غربيان از شرق را فراهم مي آورد؛ مفروضاتي که مشحون است از پيشداوري هاي اروپا محوري عليه نحوه زندگي و فرهنگ مسلمانان و اعراب. انگاره سازي هاي سطحي و غلط از آسيا و خاورميانه که در بطن خود ريشه در جاه طلبي استعماري و سلطه گري هاي امپرياليسم دارد. کتاب پرآوازه «شرق شناسي» تحليل اين نگاه وارونه به شرق است. بر همين سياق نگاه غرب به اسلام آنچنان که در رسانه ها و مراکز مطالعاتي و سياسي و بعضاً حلقه هاي روشنفکري ارائه مي شود، عمدتاً بر پيش فرض هاي اثبات نشده استوار است. بيش از يک ميليارد مسلمان، از اندونزي تا امريکاي لاتين چنان در رسانه هاي غربي معرفي مي شوند که گويي همگي داراي يک فرهنگ متحجر و مسلک بسته و روش زندگي خشونت بار واحدي هستند و هدفي جز نفي تمدن و تاريخ بشري ندارند. به نظر ادوارد سعيد براي شناخت دين اسلام بايد آن را از «گفتمان رايج در مورد اسلام» تفکيک کرد. اين گفتمان به دليل رابطه پنهانش با قدرت در غرب توان شناخت واقعيت را ندارد. آنچه به ويژه پس از فجايع 11 سپتامبر رسانه هاي همگاني غرب از اسلام ارائه مي کنند چهره يي افراطي از مسلمانان است که بالقوه پرورش دهنده تروريسم در جهان است. اين برداشت از اسلام به تعارض ذاتي اسلام با تجدد و توسعه تعبير مي شود و مسلمانان به طور کلي بنيادگرا و بنيادگرايي ضديت با تمدن غرب و تروريسم تلقي مي شود. از ديدگاه ادوارد سعيد با گزاره هاي اثبات نشده و پيش فرض هاي بي پايه و هويت هاي وارونه نمي توان به شناخت تمدن ها و فرهنگ رسيد بلکه فقط مي توان به تحريک احساسات و بسيج جهالت براي درگيري و تضاد پرداخت. به جاي بحث از برخورد تمدن ها بايد ملاک ها را تغيير دهيم و جهان را بر اساس عدالت و بي عدالتي، عقل و جهل، قدرتمندي و فرودستي بسنجيم. در اين صورت است که مي توان به جهاني عادلانه تر و نظام هايي مبتني بر خرد و مردمسالاري نزديک شد. در پايان با بهره گيري از روش ادوارد سعيد در اجتناب از کلي بافي هاي سطحي و برچسب زدن هاي احساساتي در شناخت جوامع و فرهنگ هاي مختلف، بايد اذعان کرد که سخن گفتن از اسلام و غرب به طور کلي و بدون تعمق در پيچيدگي ها و پويايي هاي دروني آنها نتيجه مطلوبي به بار نمي آورد. حداقل با مطالعه جوامع غربي و تاريخ معاصر کشورهاي مغرب زمين مي توان دو وجه بارز در جوامع غربي را از يکديگر تفکيک کرد؛ الف- وجه استعماري، امپرياليستي، ميلتياريستي، مداخله گري، تبعيض و تحقير که در ارتباط با کشورهاي غيرغربي همواره منافع استراتژيک و اقتصادي را بر وجوه تمدني و انساني ترجيح داده است.

ب- وجه انساني، تمدني، مبتني بر دانش و خرد و خودآگاهي و براساس اصول حقوق انساني و پيشرفت اجتماعي و اقتصادي و حقوق شهروندي.

با مطالعه جوامع اسلامي نيز مي توان دو برداشت و روش زندگي در ميان مسلمانان را از يکديگر تفکيک کرد؛

الف- وجه هويت محور، متعارض با تمدن غرب، خشونت گرا و خردستيز.

ب- وجه خردگرا، مبتني بر تعامل انساني، قائل به مردمسالاري ديني و متکي بر آراي مردم و متادب به آداب ديني.

اگر دو وجه افراطي «الف» در غرب و اسلام با يکديگر روبه رو شوند، جهاني پرستيز و روابطي خشونت بار و فاجعه آميز به بار خواهد آمد. اما اگر دو وجه تعامل گرا و حقوق محور با هم روبه رو شوند، مي توان از طريق گفت وگو و دادوستد فکري به رفع سوء برداشت و سوء ظن ها و طرح رنج ها و نيز خواسته هاي خود رسيد. از اين مسير است که «گفت وگوي تمدن ها» گفتمان هاي جهالت محور و خشونت بنياد را پشت سر گذاشته و جهان پر چالش امروز را به تفاهم و بردباري و صلح فرا مي خواند.

در پايان جلسه ابعاد مختلف ديدگاه ادوارد سعيد در مورد تعامل بين تمدن ها و روابط متقابل آنها چه در صلح و چه در جنگ، نقش گروه هاي تروريستي در جهان اسلام، مساله اسرائيل و اشغال فلسطين و اشغال کشورهاي اسلامي، مورد گفت وگوي استادان و حاضران در جلسه قرار گرفت.

*معاون علمي دانشنامه اسلام معاصر

منبع: اعتماد

دولت ایتالیا به ملاقات محرمانه محمد جواد لاریجانی، معاون وقت وزارت خارجه با نخست‌وزیر ایتالیا اشاره می‌كند. اما، جواد لاریجانی، اطلاعی از اصل و جزئیات مذاكرات به وزارت خارجه نداده بود، موسوی ذیل گزارش، در پی‌نوشتی به وزارت اطلاعات....اما مسأله مذكور منجر به بركناری جواد لاریجانی نگردید و موضوع بركناری وی مربوط به پرونده دیگری مربوط به ...

با گذشت یك‌سال از ابراز تمایل مهندس موسوی برای ورود به عرصه انتخابات، دكتر محمد جواد لاریجانی یكی از مصمم‌ترین مخالفان وی محسوب می‌شود كه جستجوی ریشه این مخالفت، به ابهامی در افكار عمومی تبدیل شده است.

خبرنگار «آینده»، در جستجوی ریشه این اختلافات اقدام به تحقیقاتی كرده است كه برخی از نتایج قابل انتشار آن در ادامه می‌آید:

دكتر محمدجواد لاریجانی كه در دوران وزارت دكتر علی‌اكبر ولایتی، معاونت وزارت خارجه را بر عهده داشت، به طور ناگهانی از سمت خود بركنار شد.

اگرچه هیچ‌گاه علت این بركناری رسماً اعلام نشد، اما شایعاتی درباره آن وجود داشت تا این‌كه در انتخابات دوره قبل ریاست‌جمهوری كه دكتر ولایتی تمایل خود برای كاندیداتوری در صورت عدم حضور هاشمی رفسنجانی در انتخابات اعلام كرد، جواد لاریجانی با حضور در شبكه اول سیما، شدیدترین حملات را متوجه وی نمود.

این واقعه در انتخابات اخیر نیز با حضور میرحسین موسوی تكرار شد و مجدداً جواد لاریجانی با سخنرانی و گفتگوهای مكرر مطبوعاتی و تلویزیونی به حمله به شخصیت و عملكرد موسوی در قبل و بعد از انتخابات پرداخت.

در این حال یك منبع آگاه در گفتگو با «آینده»، یكی از دلایل مخالفت جواد لاریجانی با موسوی را پی‌نوشت جنجالی نخست‌وزیر وقت درباره جواد لاریجانی دانست.

بنابر اظهار این منبع، ‌در اوج جریان جنگ تحمیلی، جریانی از سوی دولت‌های خارجی برای تخلیه اطلاعاتی و آگاهی از مسایل داخلی نظام وهمچنین ایجاد اختلاف بین مسئولان مختلف كشور شكل گرفته بود كه در پی آن، بخشنامه‌ای با هماهنگی دكتر ولایتی از سوی نخست‌وزیری ابلاغ شد كه هیچ مقام جمهوری اسلامی حق ملاقات دو نفره با مقامات خارجی را ندارد و در كلیه ملاقات‌های طرف ایرانی، باید دو نفر از مسئولان ایرانی حاضر باشند تا امكان تخلیه اطلاعاتی یا ایجاد اختلاف بین مسئولان ایرانی توسط بیگانگان كاهش یابد.

پس از ابلاغ این بخشنامه كلیه مسئولان دولتی و سایر نهادها و قوای سه‌گانه بر اساس این دستورالعمل رفتار می‌كردند تا این‌كه در گزارشی از سوی دولت ایتالیا به ملاقات خصوصی محمد جواد لاریجانی، معاون وقت وزارت خارجه با نخست‌وزیر ایتالیا اشاره می‌شود. با توجه به آن‌كه نه قبل و نه بعد از این ملاقات در این سطح بالا، جواد لاریجانی، اطلاعی از اصل و جزئیات مذاكرات به وزارت خارجه نداده بود، مهندس موسوی ذیل خبر، در پی‌نوشتی خواستار مصاحبه وزارت اطلاعات با جواد لاریجانی برای آگاهی از علت و جزئیات مذاكره شده بود.

عدم درج عنوان محرمانه ذیل این پی نوشت كه احتمالاً برای اطلاع سایر مسئولان و مقامات جهت پرهیز از این‌گونه اقدامات انجام شده بود، موجب گردید تا موضوع بین مسئولان مربوطه منتشر نشود.

این منبع آگاه در خاتمه گفت: اگرچه مسأله مذكور منجر به بركناری جواد لاریجانی نگردید و موضوع بركناری وی مربوط به پرونده دیگری مربوط به ... است، اما این پی‌نوشت جنجالی مهندس موسوی موجب شد تا وی به صورت جدی از نخست‌وزیر دلگیر شود و اكنون كه ظاهراً موقعیت مناسبی است، وی به ابراز لطف بی‌شائبه ایشان مشغول است.

منبع: آینده

    تا قبل از این انتخابات در تمام انتخاب های قبلی تمدید مهلت رای گیری بصورت شفاف و با امعان نظر بوده و در تلویزیون تا ساعات 12 نیمه شب تمدید مهلت داشته ایم ولی در این انتخابات با فشار های بسیار زیادی که به وزارت کشور آورده شده تنها تا ساعت 9 شب  تمدید گردید.این در حالی است که تعداد شرکت کنندگان این انتخابات به اذعان خود حکومت در طول انقلاب بی سابقه بوده و طبق قبول وزارت کشور در بسیاری از مراکز با کمبود تعرفه مواجه شده اند . حال سوال این است چرا وزارت کشور از تمدید مهلت رای گیری طفره می رفت ؟ جواب مشخص است . ببینید چنانچه انتخابات را از ساعت 7 صبح تا 9 شب در نظر بگیریم 14 ساعت می شود. با توجه به حضور 40 میلیونی بطور متوسط هر ساعت000/850/2 نفر رای داده اند.همانطور که می دانیم در ساعات پایانی هجوم مردم برای رای دادن علی الخصوص در این انتخابات بیشتر از متوسط خواهد بود. ولی اگرهمین مقدار متوسط را نیز ملاک قرار دهیم. خواهیم دید اگر تنها 2 ساعت انتخابات تمدید می شد, تعداد رای دهندگان به رقم 000/700/45 نفر و اگر 3 ساعت تمدید تعداد شرکت کنندگان به رقم 000/550/48 نفر یعنی بیش از صد در صد کل واجدین شرایط در کشور خواهد رسید و در این صورت ریختن آرای اضافه در صندوق ها آشکار خواهد شد. این بود دلیلی که وزارت کشور در مقابل تمدید مهلت رای گیری مقاومت کرده وحاضر نشد بیش از ساعت 9 شب آن را تمدید کند. وعلی رغم تعداد زیاد شرکت کنندگان  و علی رغم اینکه نظام همواره با تمدید تا ساعت 11 شب در دوره های قبلی سعی در نشان دادن تعداد زیاد شرکت کنندگان  داشته است در این انتخابات از تمدید ساعت پایان انتخابات طفره می رفت

شبکه جنبش راه سبز(جرس): مرکز پژوهش‌های مجلس در اظهارنظری کارشناسی درباره طرح اصلاح قانون نحوه حفظ آثار حضرت امام خمینی (ره)، پیشنهاد کرد که مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام(ره) به “موسسه تنظیم و نشر آثار امام(ره)و مقام معظم رهبری” تغییر نام دهد.

پیش از این  نیزجمعی از حامیان افراطی دولت از جمله روح الله حسینیان تلاش داشتند با تهیه طرحی اختیار اداره این موسسه را در دست بگیرند.

به گزارش ایلنا، متن کامل این اظهارنظر مرکز پژوهش های مجلس به این قرار است:

**مقدمه

طرح اصلاح قانون نحوه حفظ آثار حضرت امام (ره) با هدف کمک به توسعه پژوهش در زمینه شخصیت حضرت امام (ره) تهیه شده است. لکن ماده واحده پیشنهادی و تبصره‌های آن نه ‌تنها کمکی به تحقق هدف مذکور نمی‌نماید بلکه مشکلات متعددی را ایجاد می‌کند. گرچه برای رسیدن به هدف فوق و اهداف والاتر، اصلاح این قانون ضروری است.

**ارزیابی دلایل تقدیم طرح

پیشنهاددهندگان طرح، با اشاره به اینکه قانون نحوه حفظ آثار و یاد امام (ره) مصوب ۱۳۶۸ انحصار صدور مجوز چاپ و نشر زندگینامه و آثار و گفتار حضرت امام خمینی (ره) را به مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) واگذار کرده است، دلیل تقدیم طرح را رفع «کلیه موانع توسعه، پژوهش و بررسی و تحقیقات درباره این شخصیت بزرگ» اعلام داشته‌اند.

ضمن تأیید و تأکید بر لزوم رفع دغدغه فوق باید اشاره کرد که قانون مذکور به هیچ عنوان مانع توسعه و پژوهش و تحقیق در مورد شخصیت امام بزرگوار نیست و اگر مشکلی در این زمینه وجود دارد ناشی از برداشت‌های نادرست از این قانون یا نحوه عملکرد مدیران مؤسسه بوده است. به‌ویژه آنکه ماده (۱۰۸) قانون برنامه چهارم توسعه نیز به‌طور مفصل و با اختصاص بودجه کافی، حمایت گسترده‌ای از مطالعات بنیادی، تولید آثار علمی و هنری به‌عمل آورده و پیشنهاد آیین‌نامه اجرایی آن را نیز به ‌عهده مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور قرار داده است.

بنابراین می‌توان برای رفع مشکلات مد نظر نمایندگان محترم، راه‌حل‌های دیگری اندیشید که ضمن برطرف کردن نگرانی‌های نمایندگان، فاقد ایرادات فوق باشد.

**ارزیابی طرح پیشنهادی

الف) تبصره «۱»

این تبصره انتشار آثاری که به تحقیق در اندیشه‌ها و سیره سیاسی و اجتماعی و ابعاد شخصیتی امام خمینی (ره) مربوط می‌شود را از شمول ماده (۱) قانون نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی (ره) خارج نموده است درحالی‌ که:

حکم ماده (۱) قانون مذکور صرفاً در مورد چاپ و انتشار «زندگینامه، آثار و گفتار» حضرت امام (ره) می‌باشد نه آثار تحقیقاتی و پژوهشی پیرامون اندیشه‌های ایشان، لذا مؤسسه نشر آثار درحال حاضر به‌هیچ‌وجه اجازه دخل و تصرف در برداشت‌ها و استنباط‌های شخصی مؤلفین چنین آثاری را ندارد، بلکه صرفاً در مواردی که «گفته یا نوشته‌ای» به امام نسبت داده شده است باید صحت آن را تأیید نماید (مؤسسه نیز مدعی است که هیچ دخل و تصرفی در برداشت و شرح و تفسیر نویسندگان نمی‌کند).

در نتیجه مستثنا نمودن آثار پژوهشی از ماده (۱) تنها اثری که دارد آن است که مؤلفان آثار پژوهشی را از هرگونه مستند نمودن مطالب انتسابی به حضرت امام (ره) بی‌نیاز نموده و قطعاً راه را برای سوء‌استفاده عده‌ای از این خلأ قانونی باز می‌نماید.

ب) تبصره «۲»

این تبصره انتشار اسناد بجای مانده از رژیم سابق توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی را از شمول این ماده مستثنا نموده است.

درحال حاضر در سطح کشور وزارتخانه‌ها، مؤسسات و مراکز معتبری وجود دارند که در حوزه پژوهش، نشر آثار فرهنگی و اسناد تاریخی مأموریت قانونی داشته یا فعالیت مستمر می‌نمایند. لذا مستثنا نمودن مرکز اسناد انقلاب اسلامی از شمول ماده (۱) قانون مذکور با توجه به عدم ذکر دلیل موجه، واجد شبهه «تبعیض ناروا» بوده و با بند «۹» اصل سوم قانون اساسی[۱] در تعارض به‌نظر می‌رسد.

جمع‌بندی

به‌نظر می‌رسد تبصره‌های ماده واحده نه تنها باعث رفع دغدغه‌هایی به ‌حق نمایندگان محترم نمی‌گردد بلکه خود باعث ایجاد مشکلات عدیده دیگری نیز می‌شود، لکن می‌توان ضمن حفظ شاکله اولیه مؤسسه مذکور، از ظرفیت‌های آن نهایت بهره‌برداری را به‌عمل آورد. این امر مستلزم انجام یکسری اصلاحات در قوانین فعلی می‌باشد که در صورت عنایت نمایندگان محترم می‌تواند آثار و برکات فراوانی به ‌دنبال داشته باشد.

**پیشنهادات

اصلاح قانون نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی (ره) مصوب ۱۳۶۸ درقالب:

۱٫ تغییر نام آن به «قانون نحوه حفظ آثار و نشر اندیشه‌های امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری»

۲٫ نام مؤسسه به «مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری» تغییر یافته، مفاد قانون فوق مطابق تغییر مذکور اصلاح شود.

۳٫ رئیس مؤسسه توسط مقام معظم رهبری منصوب شود.

۴٫ مؤسسه به‌صورت هیئت امنایی اداره شود.

۵٫ نام مؤسسه به «قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی» مصوب ۱۳۷۳ اضافه شود تا بدین‌ترتیب ماهیت حقوقی مؤسسه روشن شود.

۶٫ مواد مندرج در قانون الحاقی مصوب ۱۳۶۹ به قانون فوق اضافه شده و مجازات‌های آن به روز شود. ۷٫ مؤسسه موظف شود نسبت به پیگیری تخلفات در مراجع قضایی اقدام نماید.

**متن پیشنهادی

طرح اصلاح قانون نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی (ره) مصوب ۱۳۶۸

ماده (۱) ـ عنوان قانون فوق به «قانون نحوه حفظ آثار و نشر اندیشه‌های امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری» تغییر یافته و ماده (۱) آن بدین‌شرح اصلاح می‌گردد:

ماده (۱) ـ در راستای فرمان بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) و به‌منظور و ترویج آثار و اندیشه‌های ایشان و مقام معظم رهبری، «مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری» که در این قانون مؤسسه نامیده می‌شود، تشکیل می‌گردد. این مؤسسه به‌عنوان مؤسسه عمومی غیردولتی دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری بوده، توسط هیئت امنایی متشکل از نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نماینده قوه قضائیه و نماینده ولی فقیه اداره می‌شود. ریاست مؤسسه به ‌عهده نماینده ولی فقیه است که به مدت پنج سال توسط ایشان منصوب می‌گردد.

تبصره «۱» ـ اساسنامه مؤسسه ظرف ۶ ماه از تصویب این قانون توسط هیئت امنا تهیه و به تأیید مقام معظم رهبری خواهد رسید.

تبصره «۲» ـ نام مؤسسه به «قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی» مصوب ۱۳۷۳ اضافه می‌شود.

تبصره «۳» ـ چاپ و انتشار «زندگینامه، آثار و گفتار» حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری ازسوی اشخاص حقیقی و حقوقی، بدون تأیید صحت مطالب توسط مؤسسه ممنوع است. اشخاص مذکور موظفند قبلاً به مصادر تأیید شده توسط مؤسسه استناد نموده یا تأییدیه لازم را از مؤسسه دریافت و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه نمایند.

ماده (۲) ـ در ماده (۳) قانون مذکور عبارت‌ «تنظیم و نشر آثار حضرت امام (ره)» حذف و پس از عبارت «زندگینامه امام خمینی (ره)»، عبارت «و مقام معظم رهبری» اضافه می‌گردد و در ماده (۶) واژه «نصب» جایگزین واژه «نسب» می‌گردد.

ماده (۳) ـ مواد زیر به قانون فوق‌الذکر اضافه شده و قانون «الحاق موادی به قانون نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی (ره)» لغو می‌گردد:

‌ماده (۹) ـ هر شخصی که در آثار مکتوب یا غیرمکتوب حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری مرتکب هرگونه دخل و تصرف متقلبانه‌ای اعم از جعل یا تزویر و یا تحریف شود و یا ‌آثار متقلبانه مزبور را چاپ یا نشر نماید به تشخیص دادگاه به همه یا برخی از مجازات‌های ذیل محکوم می‌گردد:

ـ حبس بیش از ۶ ماه تا دو سال،

ـ جزای نقدی بیش از بیست میلیون تا هشتاد میلیون ریال،

ـ شلاق از سی‌و‌یک تا نودونه ضربه،

‌تبصره – آثار متقلبانه معدوم و نشریه یا روزنامه به حکم دادگاه برای بار اول از یک روز تا پنج روز و برای بار دوم از ۵ روز تا ۱۵ روز توقیف و در ‌مراحل بعدی مجوز آن به حکم دادگاه به‌طور دائم لغو می‌گردد.

ماده (۱۰) ـ هر شخصی که آثار تقلبی و یا تصویر یا مجسمه یا فیلم یا نوار موهن ساخته شده حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری را توزیع یا در مرئی و انظار عمومی ‌قرار دهد به تشخیص دادگاه به همه یا برخی از مجازات‌های ذیل محکوم می‌گردد:

ـ حبس از نودویک روز تا ۶ ماه،

ـ جزای نقدی بیش از ده میلیون تا بیست میلیون ریال،

ـ شلاق از یازده تا سی ضربه،

‌ماده (۱۱) ـ هر شخصی که به تخریب جزئی یا کلی اسناد و نسخ اصلی و یا منحصر به‌فرد مکتوب حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری یا آثار غیرمکتوب از قبیل آثار سمعی و ‌بصری اقدام کند مگر در مکتوباتی که جنبه شخصی داشته باشد علاوه‌بر جبران خسارت وارده به تشخیص دادگاه به همه یا برخی از مجازات‌های ماده قبل محکوم می‌گردد.

ماده (۱۲) ـ مؤسسه موظف است در صورت مشاهده هرگونه تخلف از مفاد این قانون نسبت به پیگیری موضوع در مراجع قضایی اقدام نماید.

‌ماده (۱۳) ـ رسیدگی به جرائم موضوع این قانون خارج از نوبت انجام می‌گردد. مرجع قضایی ذیربط می‌تواند ‌درخصوص تقلبی بودن مورد و مغایرت آن با آثار اصلی از مؤسسه استعلام نماید.

‌ماده (۱۴) ـ سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران موظفند حسب مورد در مورد جعل و یا تحریف و یا تخریب آثار حضرت امام (ره) در خارج از کشور که ‌ازسوی افراد حقیقی و حقوقی صورت می‌گیرد اقدام قانونی لازم در جهت پیگیری و اصلاح موضوع و پیشگیری از تکرار آن انجام داده و در هر مورد‌ مؤسسه مذکور را از موضوع مطلع نمایند.

‌تبصره – خانه‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران موظفند موارد فوق را جهت اقدام مقتضی به سفارتخانه‌ها و مؤسسه مذکور اعلام دارند.

جنبش راه سبز (جرس ) : " تحریف معنوی جدی در محتوا و کلام حضرت امام ایجاد شده است. این روندی است که صدا و سیما از مدت ها قبل در پیش گرفته و اخیراً به اوج خود رسیده است.صدا وسیما به طور بسیار خطرناک و غیرامانتدارانه از مدت ها پیش، از قالب رسانه ملی خارج شده و به عنوان رسانه یک گروه افراطی درآمده است."

مجید انصاری در در گفتگو با اعتماد ضمن بیان این مطلب به انتقاد از پخش گزینشی سخنرانی های امام خمینی(ره) در صدا وسیما پرداخت و گفت : « کاری که اکنون در صدا و سیما انجام می شود، استفاده از کلماتی است که به تعبیر ما با یک موضوع اشتراک لفظی دارد؛ چینش گزینشی کلمات در کنار یکدیگر بدون توضیح ابتدا و انتهای یک سخنرانی یا بدون توضیح موضوع آن سخنرانی در حال رخ دادن است. این عمل در تفسیر قرآن، شأن نزول نامیده می شود. »

وی اظهار داشت : « صدا و سیما به طور بسیار خطرناک و غیرامانتدارانه از مدت ها پیش، از قالب رسانه ملی خارج شده و به عنوان رسانه یک گروه افراطی درآمده است. » انصاری ضمن اشاره به پخش سخنان امام در مورد منافقین از صدا و سیما گفت : « یکسری از صحبت هایی را که حضرت امام خمینی(ره) در مورد منافقین داشتند به گونه یی دیگر عنوان می کند. حال، منافقین چه کسانی بودند؟ منافقین افرادی بودند که در این مملکت آزاد بودند. نشریه و میتینگ داشتند. کاندیدا معرفی می کردند. به رغم همه این آزادی ها به اسلحه دست بردند و به طور گسترده در تهران ترور کردند.»

وی حضرت امام(ره) به عنوان موسس این نظام در جایگاهی دانست که هیچ کس نمی تواند خودش را با ایشان مقایسه کند و افزود :« مقام معظم رهبری در یک سخنرانی فرمودند امام معصوم نبودند اما تا مرزهای عصمت پیش رفتند. من خودم چند سال پیش در سال های اول رهبری آیت الله خامنه یی به دیدار ایشان رفتم و ایشان می گفتند هر کس بخواهد من را با حضرت امام(ره) مقایسه کند امام را نشناخته است.»

وی از حضور یک جریان برانداز و خطرناک خبر داد که می خواهد گذشته انقلاب را در ذهن جوان ها تاریک جلوه دهد و افزود : « برخی مانند مطهری، بهشتی، رجایی و باهنر به شهادت رسیدند و گویا باقی مانده آنها باید روزهایی سخت تر از شهادت را سپری کنند چون شهادت آنها را ترور فیزیکی می کرد و الان می خواهند باقی مانده نسل انقلاب را ترور شخصیت کنند.»

وی در ادامه به خطابه های آقای جنتی در نماز جمعه اشاره کرد و افزود : « خطیب نماز جمعه تهران با داشتن لباس روحانیت که معروف به لباس پیامبر است از جایگاه نماز جمعه که جایگاه خاصی است و مظهر مهربانی و رحمت پیغمبر اکرم است، به جای اینکه از این تریبون، مهر و محبت و برادری و صفا به جامعه منتقل کند، با ادبیاتی خشن مردم را خطاب قرار می دهد و گروه ها را متهم می کند.»

وی ادامه داد : « پرونده دو نفری که اعدام شدند در اختیار ما نیست و ما نمی دانیم بر آنها چه گذشته است. اما فرض کنیم دقیقاً حکم طبق قوانین صورت گرفته است. اما چگونه ممکن است یک روحانی، یک مسلمان، یک مجتهد و یک خطیب نماز جمعه از این جریان خوشحال باشد. او باید با چشم گریان صحبت کند از اینکه چرا جوانی به این نقطه رسیده که باید اعدام شود.»