محمود احمدی نژاد در اولین دوره ریاست جمهوری اش در نطقی جنجالی در "جمع دانشجویان برگزیده کشور" گفت: "دانشجو باید امروز در دانشگاه بر سر رییسجمهوری فریاد بزند که چرا استاد لیبرال و سکولار در دانشگاه ها حضور دارد".
مهدی محسنی:
سخنان احمدی نژاد مقدمه ای بود برای اخراج و بازنشستگی بسیاری از اساتید برجسته کشور. پس از سه سال این بار آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی در سخنانی بر بازنگری در "علوم انسانی" در سطح دانشگاههای کشور تاکید کرد. پس از این سخنان بود که دور جدیدی از تصفیه استادان آغاز شد.
سابقه اخراج اساتید
دور اول اخراج استادان دانشگاه در ایران اوایل انقلاب و در جریان انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه ها رخ داد. البته در سه دهه اخیر نیز همچنان برخی از استادان دانشگاه كه اغلب اساتید حوزه علوم انسانی بوده اند، در مواردی ممنوع التدریس شده اند.
اما دومین موج خانه نشینی اساتید برجسته در سال 85 به فاصله اندکی بعد از سخنان احمدی نژاد مبنی بر اخراج اساتید لیبرال از دانشگاه ها با بازنشستگی بیش از 40 عضو هیات علمی دانشگاه تهران آغاز شد.
در آن زمان آیت ا... مصباح یزدی از لزوم تغییرات استادان دانشگاه ها سخن گفته و تاكید كرده بود كه استادان باید مورد "بازآموزی" قرار گیرند. همچنین مردانی، رئیس وقت سازمان بسیج دانشجویی كل كشور هم مقابله فكری با مخالفان نظام در دانشگاه و هجمه به تفكر نخ نما شده در غرب را از جمله رسالت ها و محورهای فعالیت بسیج دانشجویی عنوان و خاطرنشان كرده: "امروز لمپنیسم فرهنگی و اخلاقی مشكل دانشگاه هاست و بسیج برای ایفای نقش در فضای فكری دانشگاه باید تلاش گسترده ای در این زمینه انجام دهد".
عباسعلی عمید زنجانی، رییس وقت دانشگاه تهران نیز مشكلات جسمی، فكری و مشكلات زندگی راعامل صدور حكم بازنشستگی اساتید ذکر نمود. استادان برجسته ای چون محمد مجتهد شبستری، عالم زاده و علیآبادی از دانشكده الهیات و حسنعلی درودیان، احمد ساعی، سیدعلی آزمایش، آشوری، صفایی، رضا رییسطوسی و عراقی از دانشكده حقوق و علوم سیاسی از سوی رئیس وقت دانشگاه تهران "غیرممتاز" نامیده شدند و در فهرست بازنشسته شدههای اجباری اساتید قرار گرفتند.
در دانشگاه تربیت مدرس نیز اساتیدی همچون محسن كدیور، سعید حجاریان، محمدتقی احمدی، ابوالفضل شكوری، هاشم آقاجری، مسعود غفاری، حاتم قادری ممنوع التدریس شده بودند. حسن نمک دوست نیز سرنوشت مشابهی پیدا کرده بودند. چندی بعد نیز حکم اخراج دکتر حسین بشیریه، دکتر بهزاد شاهنده، دکتر هادی سمتی و دکتر میرجلالالدین کزازی از جانب عمید زنجانی، رئیس وقت دانشگاه تهران به آنان ابلاغ شد.
کنترل بیشتر سفرهای خارجی اساتید
از سوی دیگر، وزارت علوم دولت نهم با صدور بخشنامه ای اساتید را موظف نمود برای سفر به خارج از کشور با حراست دانشگاه ها هماهنگ نمایند. بنابر این بخشنامه ،"این سفرها، شامل سفرهایی است كه با هزینه مؤسسات دیگر (غیر از دانشگاه) انجام میشود و حتی سفرهای سیاحتی، زیارتی و شخصی نیز می باشد."
در همان زمان بود که نهاد های امنیتی در تحلیل های خود صریحا اساتید دانشگاه ها و چهره های آکادمیک را هدفی برای "انقلاب های مخملی" می نامیدند و همزمان با این تحلیل فشارهای مضاعفی را بر آنان تحمیل کردند.
موج جدید تصفیه اساتید
این بار دولت دوم محمود احمدی نژاد برای حذف اساتید به زعم خود "لیبرال" از اولین روزهای شروع به کار ، اقدام نمود. به دنبال تاکید آیت الله خامنهای مبنی بر بازنگری در "علوم انسانی" در سطح دانشگاههای کشور، دور جدید تصفیه استادان و تغییرات در بزرگترین دانشگاه اختصاصی علوم انسانی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی آغاز شده است.
بر اساس گزارش سایت های خبری تاکنون ۵ تن از اساتید دانشکده حقوق این دانشگاه که به ویژه در رشته حقوق بشر تدریس میکردند، به اشکال گوناگون از تدریس منع شده اند.
سایت روز آنلاین در گزارشی می نویسد: "دکتر محمدرضا ضیاء بیگدلی" استاد برجسته حقوق بین الملل در ایران و رییس سابق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه که کتاب حقوق بین الملل عمومی او بیش از ۲۵ بار تجدید چاپ شده و به عنوان یکی از چهرههای شاخص و معتبر در کلیه دانشکدههای حقوق سراسر کشور شهرت دارد، با حکم بازنشستگی اجباری مواجه شده و از ابتدای امسال از تدریس وی جلوگیری به عمل آمده است.
به گفته این سایت علت بازنشستگی اجباری او مخالفت با فشارهای گستردهای است که رییس این دانشگاه جهت پذیرش برخی افراد در دوره دکتری دانشکده حقوق اعمال می کند. به عنوان نمونه تنها در یک مورد سال گذشته دختر یکی از روحانیون بلندپایه با در دست داشتن مدرک ممتاز قرائت قرآن و بدون گذراندن حتی یک واحد از دروس کارشناسی حقوق جهت تحصیل در دوره دکتری حقوق بین الملل به گروه حقوق بین الملل دانشگاه علامه معرفی شد که با وجود مخالفت اعضاء سرانجام با دستور مستقیم رییس دانشگاه در این دوره پذیرفته شد.
همچنین با شروع سال تحصیلی جدید از برگزاری کلاسهای "دکتر علی آزمایش" استاد حقوق جزا و کیفر بین المللی ، "دکتر حسین شریفی طرازکوهی" استاد دیگر رشته حقوق بشر در دانشگاه علامه طباطبایی ممانعت به عمل آمده است.
سال گذشته نیزاز ادامه فعالیت "دکتر محمد محمدی گرگانی"، رییس گروه حقوق بشر و "دکتر مرتضی مردیها"، استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه طباطبایی ممانعت به عمل آمده بود.
اما اخراج و بازنشستگی اجباری اساتید، به دانشگاه های تهران محدود نمی گردد. بسیاری از اساتید دانشگاه های مختلف سراسر کشور نسبت به ادامه فشارها و باز نشستگی های اجباری اعتراض نموده اند.
انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه های سراسر کشور در بیانیه ای به مناسبت آغاز سال جدید تحصیلی ضمن انتقاد از حاکمیت دیدگاه امنیتی بر دانشگاه ها و خطر تسلط متحجرین ، نسبت به ادامه روند برخورد با دانشگاهیان انتقاد نمود: "با تسلط دیدگاه های امنیتی، برخوردهای حذفی و تلاش برای خفه کردن صدای منتقدین اعم از دانشجویان و اساتید جدی تر می شود و احتمال تشدید روند بازنشسته کردن و اخراج اساتید فرهیخته و خارج شدن سرمایه های علمی از دانشگاه ها فزونی می یابد."