آیا می توان گفت با توجه به نوسان مشابه شاخص ها، اقتصاد ایران در حال تبدیل شدن به کاریکاتوری از اقتصاد چین است؟

در چند سال گذشته سطح مبادلات تجاری ایران و چین به شدت افزایش پیدا کرده است و این مسئله در واقع دستاور برنامه نگاه به شرقی است که در زمان دولت نهم و با افزایش فشارهای غرب آغاز شد.

در زمینه این برنامه و تبعات اقتصادی آن نقد وبررسی های مختلفی صورت گرفته است و البته بیشتر این ملاحظات در حیطه بازرگانی و استحاله بازارهای ایران توسط کالاهای چینی بوده است و مشکلاتی که تولید کنندگان ایرانی با ان دست به گریبان هستند ولی هیچگاه از منظر اقتصاد کلان و تاثیر این سطح مبادلات اقتصادی بین دو کشور مورد کنکاش قرار نگرفته است.

مقایسه منحنی تغییرات رشد اقتصادی ایران و چین طی سالهای 2005به بعد نشان می دهد تغییرات این شاخص اقتصادی در دو کشور به شدت به هم شباهت پیدا کرده است و تشابه این روند از لحاظ زمانی مطابقت کاملی با رشد مبادلات تجاری ایران وآغاز به کار دولت دهم به عنوان مجری سیاست نگاه به شرق دارد سیاستی که اسداله عسگر اولادی در گفتگویی مطبوعاتی آنرا «به پاسخ دادن به لبخند شرق» در زمان رو ترش کردن غربی ها تشبیه می کند.

این روند تغییرات زمانی معنی دارتر می شود که با منحنی رشد اقتصادی کشورهای نفتی حاشیه خلیج فارس مورد مطابقت قرار گیرد. این مقایسه به خوبی نشان می دهد اقتصاد ایران در دوره مورد نظر بیشتر وبیشتر از فضای اقتصادی کشورهای نفتی حاشیه خلیج فارس فاصله گرفته است و به نوعی دیگر از نظر شاخص رشد اقتصادی مشابهتی با این کشورها ندارد کشور هایی که بیشترین مبادلات اقتصادی خود را بر اساس ارتباط با غرب تعریف می کنند و روند تغییرات رشد اقتصادی در آنها مطابقت کاملی با نوسانات درآمدهای نفتی آنها دارد.

این تشابه به چین وعدم تشابه به کشورهای نفتی همسایه در نگاه اول می تواند دستاورد مناسبی برای اقتصاد ایران تلقی شود زیرا به رغم نوسانات اقتصادی شکل گرفته در کشور میزان نوسانات شاخص رشد اقتصادی در ایران با تبعیت از اقتصاد چین روندی با ثبات تر پیدا کرده است و همانطور که در مقایسه تطبیقی به خوبی مشخص است از فراز وفرودهای شدید این شاخص که در کشورهای نفتی دیگر می توان مشاهده کرد در اقتصاد ایران خبری نیست.

اما در مقابل نمی توان پیش بینی کرد در آینده روند رشد اقتصادی ایران آنهم در صورت افت شدید قیمت نفت به چه شکلی ادامه پیدا کند زیرا اگرچه در دوره ای کوتاه مدت اتکا به اقتصاد چین توانسته است نوسانات رشد را در کشور مهار کند ولی در عمل انچه در اقتصاد ایران اتفاق افتاده است به گفته فعالین اقتصادی کشور نصف شدن طرفیتهای فعال صنعتی بوده است و بیشتر آنچه به عنوا ارزش افزوده اقتصاد در شاخص رشد منعکس شده بر گرفته از رشد درآمدهای نفتی ایران بوده است ولی آیا زمانی که قیمت های نفت کاهش پیدا می کند و یا چین دیگر نیازی به نفت ایران نداشته باشد می توان امید وار بود بازهم نوسانات رشد اقتصادی کشور تکرار منحنی این غول اقتصاد جهانی باشد.

هرچند برای پاسخ دادن به این سئوال و بررسی تاثیرات این تشابه باید بحث های کارشناسی بسیار بیشتری صورت بگیرد ولی در همان نگاه اول می توان این اتفاق را به صورتی زشت وزیبا تفسیر کرد که سیاست گذاران اقتصادی می توانند در آینده هر یک از این دو چهره را بر پایه مبادلات امروز دو کشور ترسیم کنند چهره نهایی تنها مدیون هنر دست سیاستگذاران و برنامه ریزانی است که امید به لبخند شرق بسته اند.

منبع: خبرآنلاین