در زمان مشروطیت زنان روشنفکر وشجاع ،نیز همپای مردان در جنبش شرکت داشته وبه پیروزی مشروطیت ،کمک کردند .

 بی بی مریم بختیاری ،دختر حسین قلی خان ایلخانی ،از جمله این زنان تحصیلکرده وروشنفکر بود .

 بی بی مریم خواهر سردار اسعد بختیاری ،از رجل سیاسی دوران مشروطه و از وزرای رضا شاه پهلوی بود

 او با ضرغام السلطنه بختیاری از دواج کرد ؛وبه سبب همسر خان بودن ،سوارانی را دراختیار داشت .

 از جمله کار های مهم او شرکت در فتح تهران در زمان استبداد صغیر محمد شاه قاجار بود ؛در این کار ،بی بی مریم با سخنرانی های پر شور ودرایت سیاسی وهوشمندی بسیار ،سردار اسعد ودیگر خوانین بختیاری را به فتح تهران تشویق کرد

 سخنرانی های او در ایل بختیاری شور وشعف بسیار بهرماه اورد وبسیاری از بختیاری ها پیرو او شدند .

 در جریان حمله به تهران ،بی بی مریم ،با سوارانش ،پیش از حمله ،وارد تهران شد؛ودر خانه پدری حسین ثقفی ،که مشرف به میدان بهارستان بود ،ساکن شد

 او پشت بام خانه را سنگر بندی کرد ودر روز حمله ،از انجا به قزاق ها حمله کرد . . با این حمله غافلگیر کننده ،به سردار اسعد امکان داد ،تا با حمله از طرف دیگر قزاق ها را شکست داده ،بهمراه سایر انقلابیون ،تهران را فتح کند . در جریان اینم حمله ،بی بی مریم ،که مانند همه زنان بختیاری ،در سوار کاری وتیر اندازی ،مهارت داشت ،خود اسلحه بدست گرفته به قزاق ها شلیک میکرد

 شجاعت وهوشیاری او در این جنگ ،بختیاری ها را به وجد اورد وبا روحیه مضاعف ،جنگ با قزاق ها را پیش بردند وپیروز شدند .

 به پاس این کار بزرگ ،که در بین تمامی مشروطه خواهان بسیار مورد تمجید قرار گرفته بود ،بختیاری ها اورا به سرداری برگزیدند وازان پس ،سردار مریم ویا سردار بی بی مریم خطابش کردند .

 سردار مریم ،ازان پس در جنگ های متعددی برعلیه روس ها وانگلیس ها شرکت کرد وبا شیوه های هوشیارانه ،ضربات سختی به انها وارد اورد . پلیس جنوب که توسط انگلیس ساخته شده بود ،سالها در پی سردار مریم وبرای نابودیش تلاش کرد که هرگز هم موفق نشد .

 خانه سردار مریم ،مامن مشروطه خواهان بود ؛و مشروطه خواهان بسیاری به او پناه بردند . از جمله دکتر مصدق ،بعداز کودتای رضاخان سردار سپه ،در مخالفت با این کودتا از پست حاکم فارس برکنار شده بود ،به سردار مریم پناه برد ومدت زیادی در نزد او زندگی میکرد . . در هنگام فتح اصفهان توسط روسها فن کاردف ،شارژدافر سابق المان ،به خانه سردار مریم پناهنده شد ومدت سه ماه ونیم در خانه او بسر برد .سردار مریم بختیاری در مبارزات خود برعلیه روس وانگلیس از المان ها حمایت میکرد ،وبا اینکار نیروهای مخالف این دو دشمن مردم ایران را با هم متحد کرده دریک جبهه مشترک با انان می جنگیدند . بعداز فرار فن کاردف به المان ،امپراتور المان ،که از مبارزات سردار مریم ،بر علیه روس وانگلیس ،بسیار خوشحال شده بود ،مهم ترین نشان حکومتی المان را (کمان مینا کاری ،الماس نشان و صلیب اهنین )را به سردار مریم اعطا کرد و اورا به سرداری به رسمیت شناخت.

 این نشان هرگز به هیچ زنی داده نشده بود . سردار مریم در سال 1316،سه سال بعد از کشته شدن پسرش ،علی مردان خان ،در اصفهان درگذشت ودر منطقه تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.

 این زن روشنفکر وشجاع وبا تدبیر

 *ديدگاه هاي وارده در یادداشت ها لزوما ديدگاه جرس نیست.