پس از راهپیمایی ۲۲ بهمن و "مهندسی امنیتی تظاهرات"، مهندس موسوی در گفتگویی با سایت کلمه، مواضع خود را در قبال این رویداد و حوادث در پی آن بیان نمود. در این گفتگو، مهندس موسوی  بر نوآوری در بدنه  اجتماعی جنبش سبز تاکید و یاداوری نمود که جنبش سبز "نباید دچار روزمرگی و انفعال بشود"؛ مجددا اهداف جنبش سبز که "اصلاح در چارچوب اصولی روشن بود" را با تاکید خاص بر "انتخابات آزاد، رقابتی و غیر گزینشی" و اصل 27 قانون اساسی یاداوری کرد؛ و نیز دولت را به دلیل "عدم علاقه به منافع و ارزش های ملی" مورد نکوهش قرار داد.

  یکی از مهم ترین بخشهای این مصاحبه -که اتفاقا کمتر مورد بحث کارشناسان قرار گرفت- تاکید بر "گسترش آگاهی ها" به عنوان استراتژی اصلی جنبش سبز بود. به اعتقاد نگارنده این بخش از مصاحبه، اگر نتوان گفت که مهم ترین بخش، اما از مهم ترین بخشهای آن بود. دلیل آن هم این است که یکی از مواردی که پس از راهپیمایی ۲۲ بهمن مورد بحث و نقادی قرار داشت موضوع سازماندهی و نقش رهبری (نمادین) جنبش در این زمینه بود. به نظر میرسد که بیان استراتژی از سوی مهندس موسوی ، در حقیقت پاسخی در خور به این نیاز جنبش سبز در حال حاضر است. به عبارت دقیق تر، بیان استراتژی برای یک حرکت  اجتماعی نقطه حرکت مهمی به سمت سازماندهی و برنامه ریزی اقدامات نیروهای فعال در این حرکت است.

  برای آن که اهمیت طرح استراتژی از سوی رهبران نمادین جنبش آشکارتر گردد، لازم است که قدری در نقش استراتژی در رهبری یک جنبش اجتماعی تامل کنیم. برای پیشبرد یک حرکت  اجتماعی لازم است که در وهله نخست اهداف این حرکت مورد بحث و اتفاق قرار گیرد. به نظر میرسد که هدفی که در حال حاضر برای جنبش سبز دست یافتنی به نظر میرسد و اغلب نیروهای فعال در این جنبش بر آن اتفاق دارند، همان هدفی است که بارها نیز از سوی مهندس موسوی  و آقای کروبی مورد تاکید قرار گرفته که همانا "تحقق اجرای بدون تنازل قانون اساسی " است.

  پس از تعیین هدف - یا اهداف- جنبش سبز لازم است که - با توجه به اولویتها - استراتژی های مناسب برای دستیابی به این اهداف تدوین و ارایه گردد. این استراتژیها چارچوبی را برای تعریف حرکتها و اقدامات در راه دستیابی به اهداف ترسیم کرده و چگونگی تخصیص منابع را برای کسب موقعیت های مطلوب و خنثی کردن تهدیدات در حال و آینده بیان میدارد. البته، مسلما، استراتژی آگاه سازی تنها استراتژی برای رهبری یک حرکت  اجتماعی نیست؛ با این حال رهبران (نمادین) یک حرکت اجتماعی با تشخیص نیاز ها و با توجه به اهداف و برنامه های آتی و همچنین ارزیابی نتایج جاری به تعیین استراتژی ها میپردازند. با این حال و با عنایت به وضعیت فعلی و اهداف آتی جنبش میتوان دلایل متعددی یافت که تایید میکند که استراتژی آگاهسازی، یک استراتژی مطلوب برای شرایط حال جنبش سبز است:

  -          "زمینه هر تغییر اساسی در جهت اصلاح گری، گسترش آگاهی است. بدون آگاهی گسترده در سطح جامعه، امکان تغییر وجود ندارد."

  -          استراتژی آگاهسازی سبب گسترش جغرافیایی، قومیتی و طبقاتی جنبش سبز شده و به ویژه "همه اقشار و بویژه در اقشار مستضعف جامعه" را با آن همراه میکند. به علاوه -همان طور که در ادامه نیز بیان خواهد شد- گسترش قومیتی و طبقاتی جنبش سبز، امکان شناسایی و طرح خواسته های اقشار بیشتری از جامعه را در چارچوب  جنبش سبز ممکن میسازد.

  -          اختناق شدید رسانه ای که از سوی حاکمیت بر جامعه تحمیل شده است، اهمیت آگاهسازی فراگیر را دوچندان کرده است.

  -          با توجه به خشونت عریانی - که به خصوص در ۲۲ بهمن از سوی حاکمیت بروز کرد، استراتژی آگاهسازی امکان پیگیری اهداف جنبش را از طرق کم هزینه تر - به خصوص از طریق فضای مجازی- فراهم می آورد.

    بر این اساس استراتژی آگاهسازی به دنبال دستیابی به هدف :"گسترش آگاهی و تعمیق آن در میان همه اقشار و بویژه در اقشار مستضعف" خواهد بود.

  پس از  تعیین اهداف و استراتژی های راهبری لازم است که یک "برنامه عملیاتی" برای اجرایی کردن این استراتژیها و دستیابی به اهداف تعیین شده طراحی گردد. مسلما در تدوین  این "برنامه عملیاتی" نیز توجه به نقاط ضعف ، تنگناها و محدودیتها، منابع و امکانات بالقوه و سرانجام در نظر گرفتن فرصتها و تهدیدهای آتی، مهم و حیاتی است. ساختار اولیه چنین برنامه عملیاتی ممکن است که از سوی "گروه های مرجع  اجتماعی " که حلقه رابط رهبران (نمادین) جنبش سبز با "بدنه اجتماعی" آن است، مورد بحث قرار گرفته و توافق اولیه بر چارچوب اقدامات صورت گیرد. به علاوه این برنامه عملیاتی لزوما باید به صورت مداوم و مستمر نظرات بدنه اجتماعی جنبش را در غالب بازخورد دریافت کرده و در بازبینی برنامه ها مورد توجه قرار دهد.

  البته ممکن است که "برنامه ریزی عملیاتی" در راستای اجرایی کردن استراتژی آگاهسازی، به صورت غیر متمرکز صورت گیرد، با این حال - به نظر نگارنده- پیشنهاد یک چارچوب کلی از سوی گروه های مرجع اجتماعی همراه با ایجاد سازو کار دریافت بازخورد از بدنه اجتماعی جنبش راهکاری موثرتر بوده و دستیابی به استراتژی تعیین شده را تسریع میکند. به علاوه، دریافت بازخورد، امکان سنجش نتایج حاصله، شناسایی تنگناها و در نتیجه امکان پیشنهادات اصلاحی و همچنین به اشتراک گذاری تجربیات را فراهم خواهد آورد. لذا- و به طور خلاصه - برای عملیاتی کردن استراتژی آگاهسازی باید به دنبال ایجاد ساز و کارهای موثر به منظور ۱) جذب استعداد ها و مشارکت نخبگان در تعریف مفاهیم (به عنوان نمونه، مصادیق آگاهسازی،...) و نیز اقدامات قابل اجرا ؛ ۲) ارزیابی بازخورد اجتماعی و بازبینی در روش ها و اقدامات بر اساس آن ، بود.

  چنین رویکردی به "برنامه عملیاتی" برای پیاده سازی استراتژیها به صورت عام و استراتژی آگاهسازی به صورت خاص، سبب میگردد که:

  -          امکان حد اکثر استفاده از ظرفیتها و منابع موجود را فراهم باشد.

  -          چارچوب فکر و عملیاتی مشخص و مشترکی برای اجزای مختلف جنبش سبز ایجاد میکند.

  -          از تصميم‌گيري‌هاي مقطعي و ناپيوسته جلوگیری کرده و برنامه ريزي را  متكي بر حقايق موجود میکند.

  -          ديدي هدفمند از  "برنامه عملیاتی" برای دستیابی به اهداف و پیاده سازی استراتژیها  ارائه مي‌دهد.

  -          قالبي براي بازنگري برنامه ها و اقدامات و نیز كنترل فعاليتها ارائه مي‌دهد.

    و در نهایت محصول فرایند تدوین برنامه عملیاتی ممکن است مجموعه ای از موارد پیشنهادی زیر باشد:

  ۱- محتوای برنامه آگاهسازی: موارد مختلفی ممکن است به عنوان محتوا و یا مصادیق برنامه آگاهسازی پیشنهاد گردد. مواردی مانند:

  -          بیان و تحلیل حوادث جاری -در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی، ...- : "درهیچ سالی این همه نیروی نظامی و انتظامی و امنیتی به خیابان ها آورده نمی شد. برخوردهای خشن و وحشیانه ای که مخصوصا در میدان صادقیه و بعضی نقاط دیگر دیده شد در سال های قبل نبود. "

  -          روشنگری و یاد آوری مداوم اهداف و ماهیت جنبش: "هدف جنبش سبز از همان اول، اصلاح در چارچوب اصولی روشن بود...هدف حداقلی و مطمئن که می توانست اجماع گسترده ای ایجاد کند، تحقق اجرای بدون تنازل قانون اساسی بود."

  -          تاکید و یاداوری نقاط مثبت جنبش سبز: " افتخار واقعی به شرکت خودجوش مردم در راهپیمایی ۲۵ خرداد و مراسم های بعد از آن است و نه راهپیمایی های مهندسی شده و یا احیانا اجباری با این همه هزینه و فضای امنیتی و ارعاب."

  -          نقد جنبش و پیشنهاد راهکار: "جنبش سبز نباید اهداف خود را فراموش کند، همانطور که نباید دچار روزمرگی و انفعال بشود و استراتژی خود را از یاد ببرد...صحنه خیابان ها و آنچه در آن گذشته را باید یکی از راه هایی بشماریم که جنبش سبز تلاش کرده است اهداف و نیات خود را به گوش همه ملت و جهانیان برساند. ولی استفاده از خیابان ها، تنها راه نبوده است."

  -          تبیین راهبردهای طرف مقابل : "این حاکمیت یک فرقه است و دزدیدن مفهوم ایرانیت و حس ملی و این خطرناک ترین راهبردی است که ما اکنون در مقابل آن قرار داریم. "

  ۲- جامعه هدف برنامه آگاهسازی: نکته ای که باید بر آن تاکید کرد که هیچ یک از اجزای جنبش سبز بی نیاز از یادگیری و کسب آگاهی های بیشتر نیست. آموزش شخصی باید بخشی از برنامه روزانه هر عضو جنبش سبز قرار گیرد. ما به شدت نیازمند گسترش آگاهی ها و قدرت تحلیل در همه اجزای جنبش هستیم. علاوه بر این هر عضو جنبش سبز میبایست خود را متعهد به تعمیق آگاهی دیگر اجزا بداند. با این حال و با توجه به اهمیت توسعه جغرافیایی و اجتماعی جنبش سبز، جامعه هدف اصلی برنامه آگاهسازی "اقشار مستضعف" و بخش هایی از جامعه است که به دلایل مختلف  کمتر به اطلاعات دقیق دسترسی دارند.

  ۳- راهکارهای عملیاتی و اجرایی: شناسایی ابزارها و امکانات در دسترس، یکی از مهم ترین خروجی های برنامه ریزی عملیاتی در راستای آگاهسازی اقشار مختلف جامعه است. به علاوه -همان طور که بیان گردید- مهم است که ما به دنبال ساختارهایی برای به اشتراک گذاری ایده ها باشیم و یافتن راهکارهای خلاقانه تر برای پیشبرد اهداف آگاهسازی را بخشی از برنامه روزانه خود سازیم.

      و سخن آخر آن که هر یک از ما به عنوان بخشی از جنبش سبز باید از خود بپرسیم که برای عملیاتی کردن استراتژی آگاهسازی چه کرده ایم و چه میخواهیم بکنیم؟ آیا ما حقیقتا نماد شعار «هر شهروند، یک رسانه» هستیم؟ به نظر میرسد که این سوالی است که هر روز صبح پیش از آغاز کارهایمان میتوانیم چند دقیقه ای درباره اش فکر کنیم

 *ديدگاه هاي وارده در یادداشت ها لزوما ديدگاه جرس نیست.