صبح یک روز آفتابی و بسیار زیبا در لابی آپارتمانتان منتظر اتوبوس دانشگاه ایستادهاید. روی میز وسط لابی یکسری مجله ریخته شده و شما تصمیم میگیرید که در فرصتی که دارید چندتایی از آنها را ورق بزنید. اکونومیست نیوساینتیست، نیچر و چندتای دیگر. از بخت بد تصمیم میگیرید نیچر را ورق بزنید! هنوز چند صفحهای ورق نزدهاید که از دیدن مقالهای خشکتان میزند: مقالهای در صفحات اصلی مجله به قلم Declan Butler با عنوان:
"آبروریزی دزدی علمی در ایران بالا میگیرد:
محققین موارد بیشتری از کپی برداری در آثار وزرا و مقامات بلندپایه ایران یافته اند"
با رنگ پریده و دستان لرزان مجله را از روی میز بلند میکنید و شروع به خواندن میکنید ...
زیاد دردسرتان ندهم که حتما خودتان هم در جریانید... دیگر کمکم اسم اساتید آشنا هم لابهلای اسامی به چشم میخورد. جالب از همه جوابهای اساتید عظام است وقتی راجع به کپیبرداری از آنها سوال میشود... خودتان بخوانید.
مقاله را که تمام کنید اتوبوس دانشگاه بدون اینکه متوجه بشوید رفته. دهانتان خشک شده و میدانید که روزی نهخیلی جذاب در پیش خواهید داشت.
درست است که نیچر توسط استکبار جهانی و شیاطین بزرگ و مخالفین پیشرفت مملکت متعالی ما منتشر میشود و چه بسا که همانهایی که مقالاتشان را ١٠ - ١۵ سال پیش چاپ کردهاند از مقالات امسال اساتید عزیز ما کُپ زده باشند (حالا دیگه به اینهاش کار نداریم) ولی وقتی شنیدم و دیدم که خیلی از موارد دزدی علمی دانشجویان و اساتید نه از روی قصد و غرض بلکه از روی ناآگاهی است لازم دیدم اندکی در این باب بنویسم.
ضمنا یک نکته را هم تاکید کنم که باید توجه داشت که موارد دزدی علمی - متاسفانه متاسفانه - در آثار خیلی از اساتید کشور مشاهده میشود. اینطور نیست که مثلا مقامات ما بعد از مقامات شدن دزدی علمی کرده باشند، بلکه تعدادی از اساتید و محققان در کارهاشان دزدی علمی وجود دارد، خوب بالطبع برخی از آنها هم مقامات میشوند. نتیجهی این کار نه تنها پایین آمدن شأن استاد در کشور و آبروریزی برای پیشرفت علم کشور در سطح جهانی است، بلکه باعث سختگیری بیشتر مجلات و مجامع علمی دنیا برای قبول دستآوردهای محققان صادق کشور نیز میشود. اعتماد سرمایهایست که سالها زمان نیاز دارد تا ساخته شود ولی به چشمبههم زدنی از بین میرود، و شاید هرگز دوباره ساخته نشود.
*************************
*************************
١- سرقت علمی چیست؟
سرقت علمی استفاده از ایدهها نتایج و جملات دیگران است به نحوی که طوری وانمود شوند که انگار کار شماست. "ایده ها و نتایج دیگران" میتواند در یک مقالهی دیگر، در یک کتاب دیگر یا فرهنگ لغت، ترجمه از یک متن به زبان دیگر یا حتی از مقاله دوستتان باشد. (یادم میآید وقتی کمی بچهتر بودم و با مک و امیت مشق مینوشتیم و تمرین حل میکردیم مک در جواب هر سوالی که با من یا امیت بحث کرده بود به قول خودش به ما credit میداد. یعنی در برگهاش مینوشت طبق ایدهی محمدرضا من این معادله را اینجوری حل میکنم. توصیهی ایمنی: اگر احیانا خدای نکرده سر امتحان تقلب کردید لازم نیست جو گیر شوید و credit بدهید: "طبق ایده دختر خانم پشت سریم که اسمش رو نمیدونم جواب این مساله اینه ...")
٢- سرقت علمی چه عواقبی دارد ؟
سرقت علمی جرم است و مستقل از این که شما چه زمانی مرتکبش شده باشید در صورتی که کشف شود (حالا به هر طریقی. یکی از طرقش داشتن دوستان خوب است!) شما به شدت مجازات خواهید شد. بسیاری از موسسات شما را بدون رودربایستی اخراج میکنند. به تازگی یکی از مدیران ارشد و بسیار موفق موسسه فن آوری ماساچوست (MIT) بعد از حدود 28 سال کار موفق و پربار از این موسسه اخراج شد. دلیل اخراج این بود که ظاهرا فهمیده بودند این جناب یکی از نمراتش را (که در گرفتن شغل فعلیش هم هیچ تاثیری نداشته) همان 28 سال پیش عمدا بیشتر گزارش کرده بوده.از زمان کشف این موضوع بیست و چهار ساعت نگذشته بود که یک Email به کل دانشگاه فرستاده شد و با خفت تمام اخراج این جناب را به سمع و نظر همه رساندند (توجه داشته باشید که اینجا کوچکترین شکی در اخراج متقلب نمیکنند. بهانههایی نظیر "حالا مدیرِ دیگه نداریم" و "اگه این وسط ترم بره بقیه ترم دانشگاه فلج میشه" و یا اینکه "این حالا 28 سال یکی از مدیران نمونه بوده فعلا دست نگه داریم" و "حالا بیشتر بررسی کنیم" و " ایشون دختر دایی پسرخاله رییس دانشگاه هستند" و این بازیها اینجا تعطیل!! ضمنا با داد و بیداد و گزارش در هزارتا روزنامه و مجله و تلویزیون هم چنان آبرویی از شما میبرند که آن سرش ناپیدا. نمونه ای از تجلیل از مدیر متقلب عزیز در آمریکا: خبر نیویورک تایمز،
