این بخشی از توافق نامه ای بود که سرانجام ایران به آن تن داد. با اعلام جزئیات توافق نشست سران ایران ،ترکیه و برزیل پروژه تبادل سوخت ایران سرانجام وارد مرحله ای عملی می شود و دیگر تنها حرف از تبادل نیست.

سخنگوی وزارت خارجی ایران نیز اعلام کرده است که در صورتي كه ميان مقامات ايراني و گروه وين كه شامل فرانسه، روسيه و آمريكاست توافقاتي صورت گيرد ظرف يك ماه مبادله سوخت انجام خواهد شد.

این سوخت قرار است در ترکیه نگهداری شود و زیر نظر آژانس بین المللی اتمی ایران باشد. البته جزئیات این نگهداری پس از توافق با گروه وین مشخص می شود.

با اینتوافق، پیشنهاد محمد البرادعی اجرا می شود که این راهکار را برای پایان دادن به غائله انرژی هسته ای ایران در جهان ارائه داد.

یک پیشنهاد

پائیز سال گذشته محمد البرادعی پیشنهاد کرد که ایران تا پایان سال 2009 میلادی دو سوم ذخایر اورانیوم با خلوص پایین خود را برای غنی‌سازی تا حد 20 درصد به روسیه تحویل دهد و این اورانیوم سپس در فرانسه به میله‌های سوخت تبدیل شده و به ایران باز گردانده شود. این پیشنهاد یک ماه هیچ واکنشی از سوی ایران ندید.

شرایط برای همکاری فراهم است

اما آبان ماه احمدی نژاد که در نخستین دور سفرهای استانی دولت به استان خراسان رضوی سفر کرد، در سخنانی در مشهد با اشاره به مذاکرات هسته ای اخیر جمهوری اسلامی گفت: "امروز آنان خواستار همکاری هسته ای با ملت ایران هستند و خوشبختانه شرایط برای همکاری های هسته ای در سطح بین المللی فراهم شده است."

او تلویحا با پیشنهاد تبادل سوخت موافقت کرد و هر چند که کشورهای غربی را بازهم متهم کرد که نمی خواهند اجازه بدهند ایران پیشرفت بکند، اما اعلام کرد : " هر دستی که صادقانه به سوی ما دراز شود، می فشاریم اما اگر کسی به دنبال توطئه و بی صداقتی باشد، پاسخ ملت به او همان پاسخ قاطعی است که بوش و اذناب او داد"

با این پیشنهاد مخالفیم

این واکنش احمدی نژاد در میان سیاسیون داخل کشور مخالفانی نیز داشت که معتقد بودند تبادل سوخت به معنای پائین آمدن ایران از موضع خود است.

از جمله مخالفان سرسخت این تبادل سوخت علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی بود. او قبول این پیشنهاد را عقب نشینی دولت احمدی نژاد از مواضع قبلیش می دانست که گفته بود بر سر غنی سازی اورانیوم معامله نمی کند.

لاریجانی اعلام کرده بود که غربی ها قصد معامله ندارند بلکه می خواهند کلاهبرداری سیاسی بکنند.

نتیجه اشتباه دولت

میر حسین موسوی و مهدی کروبی نیز دردومین دیدارخود در این خصوص اظهار نظرکردند و ضمن انتقاد از توافقات ژنوبحران هسته ای را نتیجه اشتباهات دولت قبلی و فعلی دانستند.

از نظر من ایرادی ندارد

13 بهمن ماه احمدی نژاد در یک برنامه تلویزیونی حضور یافت و اعلام کرد که از نظر او تبادل سوخت 3 و نیم درصد ایران با 20 درصد اشکالی ندارد.

او در پاسخ به هراس مخالفانی که معتقد بودند ممکن است کشورهای غربی سوخت را بگیرند و تبادل را انجام ندهند گفت: " حتی اگر ما سوخت ۳ و نیم درصد را در اختیار آنها قرار دهیم، مشکلی وجود ندارد. البته برخی ها در داخل سر و صدا کردند و گفتند که آنها سوخت را می گیرند و سوخت نمی دهند. ما پاسخ دادیم که اگر ندهند چه می شود؟ حرف چه کسی اثبات می شود؟ اگر آنها به تعهد خود عمل نکنند اثبات می شود که حرف آنها درست نبوده است و دست آژانس و امضاءکنندگان قرارداد رو می شود و دست ما باز می شود که کارهای خود را خودمان انجام دهیم."

احمدی نژاد در همین برنامه مخالفان تبادل سوخت هسته ای را به همراهی با صهیونیست ها متهم کرد.اما در حالی که رئیس دولت دهم سخن از این می گفت که با خارج کردن 70 درصد از ذخیره اورانیم از کشور موافق است علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران تاکید کرد که گفت و گوی هسته ای با غرب ادامه دارد و هنوز "توافق نهایی" در این زمینه حاصل نشده است.

پیشنهاد مبادله در ایران رد شد

با این همه قبل از این سخنان احمدی نژاد در رسانه ملی ،آذر ماه منوچهر متکی در کنفرانس امنیتی منطقه ای در بحرین اعلام کرده بود که ایران حاضر است ذخایر اورانیوم غنی شده اش را با میله های سوخت آن طور که سازمان ملل پیشنهاد داده است مبادله کند اما بر اساس مکانیسم ها و جدول زمانی خودش.

پیشنهاد ایران نیز در این کنفرانس این بود که این مبادله در جزیره کیش صورت بگیرد.اما دولت آمریکا با پیشنهاد مبادله در کیش مخالفت کرد و اعلام کرد که این پیشنهاد با آنچه مورد نظر است آژانس است مغایر است

به توافق نزدیک شده ایم

بهمن ماه منوچهر متکی در کنفرانس امنیتی مونیخ شرکت کرد و پس از مذاکره با وزیران خارجه روسیه  و آلمان اعلام کرد : " با توجه به گفت وگوهاي انجام شده و نزديکي نظرات تصور مي کنم زمينه انجام اين تبادل در آينده نه چندان دور فراهم شده است و ما به يک توافق مبنايي نزديک مي شويم."

در همین اجلاس ایران از پیشنهاد خود مبنی بر اینکه این مبادله در کیش انجام شود چشم پوشید و مبادله در کشور ثالث را پذیرفت.

نگران هستیم

چه پس از آنکه احمدی نژاد در بهمن ماه و در برنامه تلویزیونی برای نخستین بار به صراحت موافقت خود را با تبادل سوخت اعلام کرد ، چه پس از حضور متکی در آلمان و چه حالا که رسما این توافق نامه امضا شده است در هیچ کدام از این شرایط غربیها اعلام نکردند که دیگر نگران مسائل هسته ای در ایران نیستند.

پس از اعلام موافقت دولت با تبادل سوخت در بهمن ماه سال گذشته برنارد کوشنر، وزیر امور خارجه فرانسه گفت که برداشت شخصی او از موضع گیری تازه آقای احمدی نژاد این است که "آنها در تلاش اند تا زمان بخرند".

کوشنر همچنین افزود که او "'گیج" شده است و حتی تا حدی در این مورد "بدبین" است.

گیدو وسترولا، وزیر امور خارجه آلمان هم در واکنشی مشابه گفت: "در سال های اخیر در پرونده هسته ای ایران شاهد مانورهای زیادی از سوی این کشور بوده ایم، به همین دلیل است که باید اقدامات عملی آنها را در نظر بگیریم، نه حرف ها را"

آمریکا ، بریتانیا و روسیه نیز هر چند که به این پیشنهاد خوشبینانه نگاه کردند اما به ادامه دادن مذاکرات در این خصوص معتقد بودند.

دستان ما به سوی ایران

پس از اظهارات متکی در آلمان نیز آمریکا و اتحادیه اروپا اعلام کردند که هنوز در این مورد قانع نشده اند و از ایران خواستند پیشنهاد "معنادار و ملموسی" در این ارتباط ارائه دهد و یا در غیر این صورت خود را برای تحریم های جدیدتر آماده کند.

گیدو وستروله، وزیر امور خارجه آلمان در کنفرانس امنیت جهانی مونیخ گفت: "دستان ما همچنان به سوی ایران دراز است. اما هنوز پاسخی نگرفته ایم و من چیزی ندیده ام که بخواهم نظرم را تغییر بدهم".

جیمز جونز، مشاور امنیت ملی آمریکا هم در مورد وضع تحریم های شدیدتر بین المللی علیه ایران هشدار داد کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا گفت که ایران باید پاسخ خود را به رییس آژانس بین المللی انرژی اتمی ارسال کند.

ایران همچنان مایه نگرانی است

ساعاتی پس از آنکه این توافق نامه امضا شد باز هم خبری از پایان یافتن تحریم ها به میان نیامد.

الستر برت، از مقام های وزارت امور خارجه بریتانیا گفت: "ایران همچنان مایه نگرانی جدی است."

وی گفت تا زمانی که ایران بتواند جامعه جهانی را متقاعد کند که برنامه هسته ای این کشور صلح آمیز است، اقدامات شورای امنیت سازمان ملل متحد در زمینه اعمال تحریم های بیشتر علیه ایران باید ادامه یابد.

وزارت امور خارجه فرانسه نیز اعلام کرد:" این توافق نامه، موضوع اصلی برنامه هسته ای ایران و نیز موضوع ادامه دار غنی سازی توسط این کشور را حل نمی کند."

مقامات اتحادیه اروپا نیز در واکنش به توافق نامه هسته ای ایران گفته اند که موضع این اتحادیه ماه هاست که روشن است و تغییری نکرده است. به گفته آنها این اتحادیه "به شدت نگران" برنامه هسته ای ایران است.

آنها اعلام کردند نگرانی اصلی، تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران نیست بلکه موضوع اصلی، برنامه هسته ای ایران است.

مصالح ملی را تامین نمی کند

اما پس از قبول کردن این توافق نامه از سوی ایران واکنش برخی در داخل کشور نیز به آن مثبت نبود. احمد توکلی نماینده معترض مجلس شورای اسلامی در گفتگو با فارس این قرار داد را نه توافق نامه که تعهد نامه دانسته است.

توکلی اعلام کرد : " يران خودش را متعهد كرده است و با كمال تعجب قوي‌ترين اهرم خويش را براي ادامه مذاكرات از دست مي‌دهد. اين بيانيه كه آن را بيانيه تبادل سوخت ناميده‌اند مصالح ملي ما را تأمين نمي‌كند و ان را بايد بيانيه انتقال سوخت هسته‌اي ايران ناميد نه تبادل سوخت."

موافق هستیم

با این حال این طرح موافقانی نیز دارد که معتقد هستند اجرای این برنامه می تواند در زندگی و آسایش مردم تاثیر بگذارد.

جمعی از فعالان سیاسی در بیانیه ای اعلام کردند که بر اساس منافع ملی، از تبادل سوخت هسته‌ای حمایت می‌کنند. در این بیانیه آمده است:از نظر ما در مسئله هسته‌ای منافع «عام» کوتاه مدت و درازمدت ملی بر منافع «خاص» جناحی و فردی و... کاملا ترجیح دارد. بر این اساس ما همه نیروها را به رعایت این امر ملی دعوت می‌کنیم.

در بخشی از این بیانیه که به امضای محمد بسته نگار، حسین رفیعی، رضا رئیس طوسی ، تقی رحمانی ،عزت الله سحابی،حسین شاه حسینی،اعظم طالقانی ، رضا علیجانی ونظام الدین قهاری رسیده است، آمده است: "ایران بنا به برخی ویژگی‌هایش به طور بالقوه توانایی تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ منطقه‌ای را دارد. اما این مهم نیازمند تعامل دولت – ملت در داخل و تعامل با جهان بر اساس پایبندی به قراردادهای بین‌المللی است. هر راه دیگری غیر از این مسیر برای تبدیل شدن به قدرت منطقه‌ای ره به بی‌راهه می‌برد. بنا بر این هم منافع ملت ایران و هم حتی مصالح حاکمیت اقتضا می‌کند به اصلاح سیاست خارجی‌اش (به ویژه در رابطه با غنی‌سازی اورانیوم) دست زند.