روز گذشته (دوشنبه ۲۷ اردیبهشت ماه)، رسانه های خبری گزارشی مخابره کردند مبنی بر اینکه طی مذاکراتی که بین ایران، برزیل و ترکیه در تهران و در حاشیه اجلاس گروه ۱۵ برگزار شد، دولت ایران با مبادله بخش عمده اورانیوم غنی شده خود موافقت کرده و قبول نموده است که "ترکیه محل نگهداری و در نهایت مبادله سوخت هسته ای ایران باشد."
لازم به ذکر است این توافق به منزله توافق ایران با خروج بخش عمده ذخیره اورانیوم غنی شده از کشور است که طی این سالها و بویژه طی ماههای اخیر، بر سر آن منازعه ای گسترده بین ایران و غرب بوجود آمده بود.
روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله امروز سه شنبه خود، ضمن تحلیل این توافقنامه و انتقاد از مفادی از پیمانِ ده ماده ایِ روز گذشته که غالبِ آن مبتنی بر تعهد ایران می باشد، خاطرنشان کرده است: "درباره توافق سهجانبه تهران برای مبادله سوخت اتمی چند نکته قابل تأمل است که از این قرارند:
"۱ – مهمترین نکته اینست که تا قبل از اجلاس گروه ۱۵ در تهران و اجلاس سه جانبه ترکیه، برزیل و ایران، سیاست محوری جمهوری اسلامی این بود که مبادله سوخت اتمی فقط در ایران.
این نکته را منوچهر متکی وزیرخارجه هفته گذشته برای چندمین بار مورد تأکید قرار داد و نکتهایست که با سیاست اعلام شده توسط رهبری منطبق است که سال گذشته تبادل سوخت با کشورهای گروه ۱+۵ را مشروط به سه شرط دانست که عبارت بودند از: ۱ – تبادل همزمان سوخت ۲۰ درصد در برابر اورانیوم ۳٫۵ درصد، ۲ – انجام مبادله فقط در خاک ایران، ۳ – تعیین میزان اورانیومی که مبادله میشود براساس نیاز ایران.
و متأسفانه در بیانیه دیروز تهران، هیچیک از این سه شرط رعایت نشده و ایران پذیرفته است ۱۲۰۰ کیلوگرم سوخت ۳٫۵ درصدی اورانیوم خود را قبل از آنکه چیزی تحویل بگیرد از کشور خارج نماید وظرف یکسال بعد مقدار ۱۲۰ کیلوگرم سوخت ۲۰ درصد غنی شده تحویل بگیرد. این، نه تنها رعایت شرطهای مذکور نیست، بلکه یک عقبنشینی آشکار در همه زمینههای اعلام شده قبلی میباشد.
۲ – در تاریخ ۱۷/۲/۸۹ یعنی فقط ۱۰ روز قبل از صدور بیانیه تهران، سخنگوی وزارت خارجه در بیان جزئیات مورد نظر ایران برای مبادله سوخت اتمی، برروی تناسب مقدار مورد نظر برای مبادله تأکید کرد. در این زمینه، گروه ۱+۵ در تاریخ ۲۷ مهر سال ۸۸ خواستار ارسال۷۵ درصد اورانیوم ایران با غنای ۳٫۵ درصد به روسیه و سپس فرانسه برای تبدیل شدن به میلههای سوخت با غنای ۲۰ درصد شد. این پیشنهاد گروه ۱+۵ مورد پذیرش ایران قرار نگرفت زیرا ایران معتقد بود درصورتی که شرایطی مانند همزمانی و سایر تضمینها داده شوند، در آنصورت نیز باید جانب احتیاط رعایت گردد و ایران ابتدا مقدار کمی از اورانیوم ۳٫۵درصد خود را با سوخت ۲۰ درصد مبادله نماید و در صورت انجام بدون مشکل آن، در مراحل بعدی برای مبادله بقیه اورانیوم تا ۷۵ درصد نیز اقدام نماید. اما در توافقنامه دیروز تهران صحبت از اینست که ایران ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۳٫۵درصد خود را به ترکیه ارسال نماید که این مقدار حدود ۸۰ درصد موجودی ایران را شامل میشود.
۳- در گذشته، در برابر ۷۵ درصد اورانیوم ۳٫۵درصد غنی شده ایران قرار بود ۲۰۰ کیلوگرم سوخت ۲۰درصد تحویل ایران شود، ولی در توافق دیروز صحبت از اینست که در مقابل همان مقدار، فقط ۱۲۰ کیلوگرم سوخت ۲۰ درصد به ایران تحویل شود. معلوم نیست این کاهش ۸۰ کیلوئی چرا؟
۴ – در اظهارات سخنگوی وزارت خارجه در تاریخ ۱۷ اردیبهشت، علاوه بر ضرورت همزمانی مبادله، درباره مکان مبادله نیز اظهارنظر شده و وی در همین اظهارات تاکید نمود از نظر ایران هیچ مکانی غیر از ایران برای مبادله قابل پذیرش نیست. این نکته و سایر نکاتی که در اظهارات سخنگوی وزارت خارجه مورد تاکید قرار گرفته، همگی بر سیاست اعلام شده توسط رهبری در زمینه مبادله سوخت اتمی منطبق است درحالی که در توافقنامه دیروز تهران هیچیک ازآنها رعایت نشدهاند.
۵ – در بهمن ماه سال گذشته بعد از آنکه آمریکا و بعضی اعضای گروه ۱+۵ بر نقطه نظر زیادهخواهانه خود مبنی بر عقبنشینی ایران در موضوع هستهای اصرار ورزیدند و ایران را به تحریمهای بیشتر تهدید کردند، رئیس جمهور اعلام کرد دستور غنی سازی ۲۰ درصدی را توسط ایران صادر کرده تا نیازی به مبادله سوخت نداشته باشیم. بلافاصله بعد از صدور این دستور، رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان نیز اعلام کرد غنیسازی ۲۰ درصدی در تاسیسات هستهای ایران شروع شده است. با توجه به این اعلام و این اقدام، ایران چه نیازی به امضای توافقنامهای دارد که در آن اینهمه عقبنشینی وجود دارد؟
اگر اخبار مربوط به توان ایران برای غنیسازی ۲۰درصد صحت داشته باشد، تازمانی که سوخت رآکتور تهران به پایان برسد ما میتوانیم سوخت جایگزین را تأمین نمائیم و نیازی به ارسال ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم خود به خارج از خاک ایران و دریافت سوخت ۲۰ درصد غنی شده تا یکسال دیگر نداریم. با توجه به این واقعیت، این سئوال مطرح است که توافقنامه تهران چرا؟ جالب است که رئیس سازمان انرژی اتمی در ۱۸ فروردین سال جاری گفت: ایران، اورانیوم۲۰ درصدی تولید کرده است و در اول اردیبهشت همین امسال نیز گفته است: تولید سوخت ۲۰ درصدی به خوبی پیش میرود. با اینحال، ما چه نیازی به چنین توافقنامهای داریم؟
۶ – میان ترکیه و سایر کشورها چه تفاوتی وجود دارد که آقایان مبادله در خاک ترکیه را بیاشکال میدانند؟ اگر آمریکا و سایر اعضای گروه ۱+۵ درصدد خیانت به ایران باشند و نخواهند به تعهدات خود در توافقنامه عمل کنند، میتوانند در خاک ترکیه نیز چنین کنند. بنابر این، تأکید بر مبادله در خاک ایران، سیاست درستی است که باید بر آن پای فشرد.
این واقعیتهای آشکار، بر این نکته تأکید میکنند که برخلاف آنچه در تبلیغات رسمی اعلام میشود، توافق دیروز تهران نباید یک پیروزی قلمداد شود، زیرا یک عقبنشینی در برابر زیادهخواهیهای غرب است و ایران نباید به آن تن دهد."
