چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۸ -
- 16 Oct 2019
16 صفر 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
انقلاب ایران: دومین سال

 

رئول مارک گرچت، از کارشناسان سابق خاورميانه در سازمان سيا

 

در سال 1985، زماني که هیچ ماموري حتي در خواب هم نمي دید که تظاهرات گسترده دموکراسي خواهي درست شبیه به آنچه در سال گذشته اتفاق افتاد در خیابان هاي تهران به راه بیافتد، من براي اولین بار رئیس بخش عملیات سازمان سیا شدم. یکي از همکارانم مرد مسني بود که در اوایل تشکیل سیا به آن پیوسته بود، زماني که لیبرال هاي انترناسیونالیست و سوسیالیست هاي جنگ طلب تقریبا همه برنامه هاي سري آمریکا ها را اداره مي کردند.

 

همکار من که یک روشنفکر سرکش و بعنوان یک مامور بیش از حد دل رحم و از لحاظ سیاسي چپ بود، زماني که پاي حقوق بشر به میان مي آمد، همه مرزبندي هاي ملي را کنار مي گذاشت. او مي توانست ساعت ها درباره  اینکه چرا کتاب " جامعه سالم و دشمنان آن"  نوشته کارل پوپر، فیلسوف اطریشي پاسخ مناسبي به دیکتاتوري دیني در ایران است، صحبت کند. او در بین همکاران تقریبا تنها کسي بود که مشتاق کمک به مردم ایران علیه حکومت دین سالار آیت الله خمیني بود.

 

مشخص شده است که همه روشنفکران تاثیرگذار  در هدایت جنبش نوپاي دموکراسي خواهي مردم ایران، جنبش سبز، از عاشقان پوپر و دفاع او از لیبرال دموکراسي هستند. رئیس جمهور سابق ایران، محمد خاتمي، که مجذوب و  کمي هم مرعوب فلسفه غربي است، دائما درباره پوپر مي نویسد. عبدالکریم سروش، فیلسوف دیني که شاید مهم ترین متفکر مسلمان بعد از غزالي فیلسوف قرن یازدهم، است هم به پوپر براي تلاش هایش در ایجاد عقیده اي که جامعه را به سمت دموکراسي مي کشاند، احترام مي گذارد.

 

تا آنجایي که از یک سال پیش تغییرات ایران را بررسي کردم، به یاد همکارم، کارل پوپر و عده زیادي از  طرفداران دموکراسي و روحانیون روشنفکر ایراني که فرهنگ و آداب کشورشان را تغییر داده اند، افتادم. آنها راهنمایان آمریکا در مورد مواجهه با ایران هستند؛ آنها همچنین اوباما را براي سیاست هایش در مقابل ایران، سرزنش مي کنند.

 

در حقیقت  دولت ریگان در دهه هشتاد نتوانست کمک زیادي به مردم ایران بکند (تلاش رونالد ریگان براي گفتگو با حکومت دیني ایران در لبنان در مورد گروگان ها، باعث کدورت "میانه رو" ها در ایران شد)، اما آقاي اوباما مي تواند کمک بیشتري بکند. او مي تواند از جنبش آزادیخواهي مردم ایران حمایت کند، او مسلما مي تواند کاري کند که ما شانس بیشتري داشته باشیم در اینکه بمب اتمي به دست روحانیون  ضد آمریکایي و ضد یهودي بیافتد یا نه. دموکرات ها که زماني قهرمان توسعه دموکراسي در جهان بودند باید بفهمند که هر کاري که مي توانند براي مردم ایران بکنند و این در مقابل صدمه اي که از دست روي دست گذاشتن شان به آنها مي رسد هیچ است.

 

آمریکا براي کمک به مردم ایران باید به روشني ببیند که از بعد از مرگ آیت الله خمیني در سال 1989 و یک سال گذشته در ایران چه اتفاقي افتاده است. در دهه نود، زماني که جوانان ایران مفتون شخصیت کاریزماتیک خمیني شده بودند، تصور همان جامعه در دو دهه بعد مشکل بود که تبدیل به بزرگترین منتقدان دیکتاتوري که تاکنون در خاورمیانه دیده است، شده اند.

 

یک دلیل چنین تغییري  کمبود روشنفکر در حکومت است. مشاور معنوي محمود احمدي نژاد، آیت الله محمدتقي مصباح یزدی  است و دلیلش این است که او باقیمانده گروهي است که صادقانه معتقدند که انسان و خدا در بهترین حالت در جمهوري اسلامي ایران در کنار هم قرار گرفته اند.

 

جنبش سبز، که تجلي تغییرات عظیم فرهنگی و سیاسي در ایران است، همان چیزي است که آمریکایي ها سال هاست که دوست دارند در خاورمیانه ببینند؛ بخصوص بعد از وقایع یازده سپتامبر: یک جنبش دموکراتیک لیبرال که در اهداف سیاسي و فلسفي اش به سمت سکولاریسم مي رود و ریشه هایش در طبقه متوسط پر جمعیت ایران است و بستر آن جوانان تحصیلکرده هستند (افراد تحصیلکرده در ایران، بعد از انقلاب که در هاي دانشگاه به روي فقرا هم باز شد، متعلق به قشر خاصي از جامعه نیست).

 

این جنبش  در روش ها و آرزو هایي که دنبال مي کند، شبیه به آنچه در سال هاي نود در پشت پرده هاي آهنین مي گذشت، است. هدف آن متحد کردن آزاداندیشان، روحانیون مخالف، افراد کم درآمد، جوانان و شاید از همه مهم تر نسل اول انقلاب که توسط آیت الله خامنه اي، جانشین فاقد کاریزما و پارانوئیک خمیني، پاکسازي شدند، است. بروز این جنبش در ابتدا با پیروزي آقاي خاتمي در انتخابات سال 1997 بود و با خشم زنان علیه اینکه در جمهوري اسلامي، شهروند درجه دو محسوب مي شوند، گسترش پیدا کرد.

 

این جنبش در تاریخ اسلام منحصر بفرد است: یک انقلاب روشنفکري که قصد دارد با استفاده از ابزار مسالمت آمیز و دموکراتیک و با حفظ اصالت مذهبي و فرهنگي، مشکلات را حل کند. چطور ممکن است که یک ملت سرافراز، بهترین و بدترین ها را از غرب گرفته باشد و همچنان هویت تاریخي اش را که آنقدر دوست دارد، حفظ کرده باشد؟

 

میلیون ها نفر که در سال 1997 و 2001 به آقاي خاتمي، روحاني که مدافع تطابق فرهنگي است، راي دادند به ما مي گویند که براي آنها این موضوع آنقدرها اهمیت ندارد.محمدرضا شاه پهلوي که از سال 1941 تا زمان انقلاب در ایران حکومت کرد، به آرزویش که تبدیل کردن ایراني ها به آلماني ها بود، نرسید. با این وجود 30 سال حکومت دیني یک کار درخشان در زمینه غربي کردن فرهنگ و سیاست ایران انجام داد.

 

اگرچه شورش هاي ماه ژوئن سال گذشته منجر به سقوط ملاها نشد، اما جمهوري اسلامي را در یک بي ثباتي دائمي قرار داد. هر روز ملي ممکن است تبدیل به یک روز مناسب براي اعتراض بشود و حکومت باید صدها هزار نیروي امنیتي را مثل روز سالگرد انتخابات، به خیابان ها بفرستد.

 

خشونتي که آیت الله خامنه اي سال گذشته علیه جنبش سبز بکار برد- نیروهاي دولتي متهم به قتل، شکنجه و از همه شگفت آور تر تجاوز هستند- احتمالا به قیمت از دست رفتن قدرت رهبر شده است.

 

آقاي میرحسین موسوي، سرشناس ترین رهبر جنبش دموکراسي خواهي در ایران، بدون شک به این دلیل هنوز زنده و بیرون از زندان است که حکومت از موجي که ممکن است به  دلیل مرگ با زنداني شدن او براه بیافتد، بشدت مي هراسد. در حالي که بسیاري در غرب جنبش را تمام شده تلقي مي کنند زیرا نتوانسته است جمعیت عظیم را در خیابان ها نگه دارد، آیت الله خامنه اي درک بخصوصي از این دارد که تعداد دشمنانش بسیار زیاد هستند و کشور تا چه اندازه بي ثبات است.

 

آقاي اوباما که کم کم دارد جنبش سبز را بعنوان یک اعتراض به ظلم مي شناسد، در صورتي که آقاي خامنه اي کمي به گفتگو با آمریکا در مورد مسائل اتمي تمایل نشان بدهد، احتمالا جنبش دموکراسي خواهي در ایران را به فراموشي مي سپارد. انگار که رئیس جمهور آمریکا پیوندي ناگسستني با " گفتگو" دارد.

 

دولت آمریکا موفق شد ایران را از طریق سازمان ملل، تحریم کند. در کاخ سفید به تحریم به عنوان روشي برگشت پذیر براي فشار آوردن به ایران نگاه مي کند. حمایت از جنبش سبز، از لحاظ سیاسي و اخلاقي مشکل آفرین تر است. این جنبش دیگر در پي گرفتن دولت نیست: این جنبش دارد حکومت را تغییر مي دهد.

 

این لحظه اي است که یک بازي هوشمندانه از سوي آمریکا، باعث برتري فوق العاده اش مي شود. اگر قرارباشد که جنبش سبز باعث براندازي آیت الله خامنه اي بشود، بعید نیست که آیت الله خامنه اي تن به سازش بر سر مسائل اتمي  بدهد. عقل سلیم حکم مي کند که آقاي اوباما به این خواسته جنبش سبز که بارها تکرار شده است، جواب بدهد: حمایت از ارتباطات.

 

بطور خاص مخالفان نیاز به دسترسي به اینترنت ماهواره اي در سرتاسر کشور دارند. برخلاف ارتباط زمیني به اینترنت، ارتباط از طریق دیش هاي ماهواره انداختن پارازیت بر روي ارتباط اینترنتي بمراتب براي دولت سخت تر خواهد بود. فقط کنترل کردن کاربران براي دولت یک کابوس خواهد بود. مخالفان ایران باید دسترسي بیشتري به شبکه هاي ماهواره اي که در ایران قابل دریافت است، مثل عرب ست، که در سال 1976 توسط اتحادیه عرب  تاسیس شد، و یوتل ست، متعلق به فرانسه است.

 

جنبش دموکراسي خواهي در ایران نیاز به کارت هاي ویدئوي دیجیتال دارد که کاربرد آن شبیه به کارت هاي تلفن است و بوسیله آن مي توان برنامه هاي ماهواره را دانلود کرد. کارشناسان فني جنبش سبز یک محاسبه کرده اند: فقط به 50 میلیون دلار در سال مي توان همه ایران را صاحب اینترنت کرد. ایجاد ارتباط بین گروه هاي مختلف طرفدار دموکراسي در ایران احتیاج به چند میلیون دلار دارد و تاثیر بیشتري بر روي نیروهاي امنیتي حکومت دارد. چنین کمکي در مقایسه با کمک هاي آمریکا به ضد کمونیست ها در دوران جنگ سرد، از لحاظ مالي و عملي، بسیار جزئي است.

 

درست یک هفته قبل از انتخابات ایران در سال گذشته، آقاي اوباما درباره مسلمانان جهان در قاهره سخنراني کرد. او در الازهر،قدیمي ترین مرکز آموزش مذهبي مصر، و دانشگاه قاهره که زماني یکي از بهترین موسسات سکولار در مصر بود، درباره " هماهنگي بین سنت و پیشرفت" سخنراني کرد. اما این دو دانشگاه و آنچه معرف اش هستند، قرن ها با یکدیگر در جنگ بودند.

 

فقدان چنین هماهنگي- تنش دائمي بین مسلمان در جستجوي اصالت و مسلمان غرب زده-  باعث نابودي ریاست جمهوري اصلاح طلبانه خاتمي در ایران شد. جنگ اصلي بین "ما" و "آنها" نیست، بلکه در درون اسلام است. به نظر نمي رسد که آقاي اوباما هنوز به این نکته پي نبرده است که آمریکا هم بطور اجتناب ناپذیري در این مبارزه خشونت بار نقش دارد. و ما حقیقتا مي خواهیم که در این نبر یک طرف برنده شود: دوستان کارل پوپر.

 مترجم: مهتاب گرجی

منبع: نیویورک تایمز 15 ژوئن

 

-----------

نقد این مقاله را درکیهان و سازمان سیا بخوانید.

 

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.