حالا نوبت وزارت جنگ است

تازه ترین طرح حکومت برای مقابله با جنگ نرم از سوی سردار جزایری معاونت فرهنگی ستاد کل نیروهای مسلح ابراز شده است. او پیشنهاد تاسیس یک وزارتخانه مستقل برای مقابله با جنگ نرم دشمنان را داده و این وزارت خانه را برای سیاست‌گذاری، هدایت، هماهنگی و مدیریت عملیات اجرایی در این حوزه و...نظام دهی به دیپلماسی عمومی بسیار ضروری " خوانده است." او مدعی شده که چون " این سامانه ( وزارت جنگ نرم ) مبتنی بر آموزه‌های دینی، حق مدارانه و عدالت خواهانه است، به سرعت بر بسیاری از تلاش‌های خصمانه، ماده پرستانه و شیطانی دشمن فائق خواهد آمد و از آن پس بیش از امروز شاهد واپس گرایی افکار عمومی نسبت به القائات شرورانه آمریکا خواهیم بود."   پیشنهاد او تاکنون استقبال چندانی  را از سوی رسانه های حکومتی به همراه نداشته است. پایگاه اینترنتی خبرآنلاین نزدیک به علی لاریجانی  نیز برای این پیشنهاد عنوان " وزارت خانه جنگ نرم، ایده ای با ابهامات فراوان" را برگزیده است و در آن به نقل از پرویز سروری عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس آورده که مشخص نیست ایجاد ساختارهای جدید خودش به مانعی بر سر مقابله با جنگ نرم تبدیل نشود. سروری با اشاره به برخی پیشنهادها درباره تشکیل وزارتخانه وزرش یا امر به معروف گفته است که " اگر قرار باشد برای هر موضوع مهم طرح تشکیل یک وزارتخانه را پیشنهاد بدهیم معلوم نیست  به اهداف خود برسیم."

شکست پشت شکست

پیشنهاد تشکیل وزارت خانه مقابله با جنگ نرم در شرایطی طرح شده که مجلس در بررسی بودجه سال 89 رقمی معادل 5 تریلیون ریال را برای مقابله با جنگ نرم مصوب کرده است. این بودجه وسوسه انگیز، بسیاری از نهادهای وابسته به حکومت را تحریک کرده تا به بهانه مقابله با جنگ نرم برای خود ایجاد درآمد کنند. برگزاری همایش های متعدد در رابطه با جنگ نرم ، ایجاد دفاتر مقابله با جنگ نرم توسط بسیج دانشجویی برخی از دانشگاه ها، فعالیت های به ظاهر پژوهشی در موسسات مطبوعاتی وابسته به حکومت نظیر روزنامه کیهان و ایران، تاسیس پایگاه های اینترنتی متعدد با مضمون مقابله با جنگ نرم از زمره فعالیت هایی است که با هدف بهره گیری از این بودجه انجام شده است. در کنار اینها، اقداماتی نظیر انداختن پارازیت روی شبکه های ماهواره ای فارسی زبان، خرید و بکارگیری تجهیزات فیلترینگ اینترنتی، هک کردن سایتهای مخالفان نظام توسط ارتش سایبری( زیر مجموعه سپاه پاسداران) اشکال دیگر مقابله با جنگ نرم از دید حکومت جمهوری اسلامی هستند. این اقدامات اما ظاهرا اطمینان خاطری میان هواداران حکومت ایجاد نکرده و آنها نگران  از شکست تمام عیار در این میدان به فکر آزمودن راه های تازه ای هستند.

راهکارهای بی نتیجه

اظهارات معاون فرهنگی سپاه پاسداران مبنی بر این که اگر وزارت خانه مقابله با جنگ نرم تشکیل شود حکومت به سرعت بر بسیاری از تلاش‌های خصمانه، ماده پرستانه و شیطانی دشمن فائق خواهد آمد" در بطن خود به معنای پذیرش شکست سیاست هایی است که تاکنون در این زمینه اجرا شده است. در سخنان او علاوه بر اعتراف  به ناکارآمدی سیاست های کنونی  وعده ها ی فریبنده ای برای آینده عنوان شده است. با این حال  او هیچ توضیحی نداده که اگر به گفته وی عملکرد حکومت مبتنی بر آموزه‌های دینی، حق مدارانه و عدالت خواهانه است چرا تاکنون در برابر  " لشکر جنگ نرم" موفق نبوده است؟ چرا بودجه های هنگفت و هزینه های میلیارد دلاری نتوانسته مانع از افت مشروعیت حکومت و ریزش هواداران آن شود؟ چرا ابعاد بحران مشروعیت و مقبولیت مدام در حال گسترده شدن است و مسکن هایی چون فیلترینگ پایگاه های اینترنتی و ایجاد پارازیت روی شبکه های ماهواره ای کمترین تاثیری نداشته است؟

مبارزه سخت با جنگ نرم

از دید تئوریسین های کنونی جمهوری اسلامی جنگ نرم در مجموع یک پدیده ای فرهنگی است با این حال آنها راه حل های امنیتی را برای مقابله با این پدیده برگزیده اند. نگاهی به پایگاه های اینترنتی تاسیس شده برای مقابله با جنگ نرم تفکر امنیتی حکومت را به خوبی نشان می دهد. این پایگاه ها عمدتا وابسته به نهادهای امنیتی و نظامی است و در محتوای آن عباراتی نظیر توطئه، شبیخون، پدافند، خاکریز، جاسوسان رسانه ای، ناتوی فرهنگی و ... به وفور دیده می شود. برای نمونه در " پایگاه جامع تخصصی جنگ نرم" تلاش شده تا فعالیت های رهبران جنبش سبز به عنوان بخشی از جنگ نرم دشمنان ریشه گرفته از سیاست های سازمان های جاسوسی و امنیتی بیگانه معرفی شود. این پایگاه اینترنتی حتی بخشی را تحت عنوان" اپوزسیون و سران فتنه " راه انداخته و در آن به طور روزمزه اخبار و گزارشهایی همسو با تفکر جریان حاکم را درباره جنبش سبز منتشر می کند. در این پایگاه گسترش شبکه های اجتماعی نظیر فیس بوک نیز یک توطئه سازمان یافته از سوی ایالات متحده تلقی شده و در یکی از گزارش های آن آمده است که آمریکا به دنبال نفوذ به جوامع اسلامی از طریق شبکه های اجتماعی است. اظهاراتی برای زیر سوال بردن علوم انسانی ، تکیه صرف به علوم اسلامی، راهکارهایی برای سخت گیری های بیشتر در زمینه حجاب ، هشدار درباره بازی های کامپیوتری و در مجموع بدبینی و دشمنی با هر پدیده مدرن، محورهای تحلیلی و خبری این پایگاه را شامل می شود. جالب این جاست که فقدان استراتژی برای مقابله با آن چه جنگ نرم خوانده می شود حتی در پایگاه به اصطلاح " جامع تخصصی جنگ نرم " به روشنی قابل مشاهده است. به گونه ای که این پایگاه در روز شنبه 22 مرداد ماه خبر از ورشکستی قریب الوقوع شبکه جنبش راه سبز( جرس) به دلیل مشکلات مالی داده است و درست یک روز بعد خبر راه اندازی تلویزیون "رسا" توسط حلقه جرس را روی خروجی خود گذاشته است. به کارگیری روش های این چنینی از سوی رسانه ها و نهادهایی که متولی مقابله با " جنگ نرم دشمنان " شده اند ریشه شکست های حکومت در این حوزه است. آنها استراتژی مشخصی ندارند و سیاست هایشان روز به روز تعریف می شود. گرچه شیوه هایی نظیر قلب ماهیت اخبار و وارونه سازی خبر از شگردهای همیشگی این رسانه هاست ولی به دلیل تنوع رسانه ای در فضای مجازی هر روز مشتریان این نوع خبرها کمتر می شود. آنها همچنین با دشمن خواندن همه کسانی که مخالف وضع موجود هستند جبهه ای قدرتمند و گسترده را روبروی خود می بینند و از آن جا که در نظرشان کوتاه آمدن و مصالحه با مخالفان به معنی از دست رفتن همه دارایی ها است صرفا بر روش های امنیتی تمرکز کرده اند. نتیجه اتخاذ چنین روشی از دید اغلب ناظران ریزش بیش از پیش پایه های مشروعیت و مقبولیت حکومت است . با این حال تئوریسین های حکومت ظاهرا به ملاحظات کوتاه مدت اولویت داده اند. آنها در یک تحلیل کلی شکل گیری جنبش سبز در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته را نتیجه پیروزی مخالفان وضع موجود در حوزه های فرهنگی ، سیاسی و اجتماعی می دانند و برای جلوگیری از قدرت یابی روز افزون آنان بیش از هر چیز به مسدود کردن راه های ارتباطی فکر می کنند. به این دلیل، فعالیت های آنان در جنگ نرم اغلب اوقات با شیوه های سخت افزاری پیش می رود. اقدامهایی نظیر هک ،فیلترینگ سایتهای اینترنتی و پارازیت روی ماهواره ها تنها و تنها با استفاده از روش های سخت افزاری میسر است نه آن چه که در جنگ نرم به عنوان قدرت نرم شناخته می شود. با این حال از آن جا که حکومت در شرایط کنونی فاقد پیامی خوشایند برای مخالفان وضع موجود است گریزی جز استفاده از شیوه های سلبی ندارد. این در حالی است که رهبران جنبش سبز از مدتها پیش به این دریافت رسیده اند که راه منزوی ساختن جریان حاکم تنها از طریق گسترش آگاهی های عمومی میسر است. آنان گسترش آگاهی های عمومی را  چشم اسفندیار حکومت خوانده اند و از هواداران خود خواسته اند که با استفاده از شبکه های اجتماعی مطالبات خویش را به صورت سازمان یافته ای طرح کنند. تلاش های کنشگران جنبش سبز در این زمینه تاکنون موفقیت های چشمگیری را به همراه داشته و در پی هر مانع تراشی حکومت  راه های جایگزین برای ارتباط یابی میان مخالفان ایجاد شده است.

در چنین شرایطی ارایه پیشنهادهایی نظیر " تاسیس وزارت خانه مقابله با جنگ نرم " را شاید  بیش از هر چیز بتوان محصول انفعال حکومت دانست. آنها با مشاهده شکست تدابیر قبلی خود به فکر استفاده از آخرین تیرهای مانده در کمان افتاده اند هر چند که به نظر می رسد این تیرها هم آن قدر از واقعیت فاصله دارند که کمتر کسی حتی در بدنه حکومت امید به هدف رسیدنشان را دارد.