شهيد مظلوم آيت الله دكتر بهشتي كه براي شركت در مراسم تاريخي دومين سالروز 12 فروردين و سخنراني در صحن مطهر حضرت معصومه عليهاسلام به قم سفر كرده بود خبرگزاري پارس در قم با ايشان گفتگويي انجام داد كه در زير قسمت‌هايي از آن را مي خوانيد.

س: سابقه آشنائی شما با آیت الله طالقانی از چه زمانی است و چگونه با ایشان آشنا شدید؟

اولین آشنائی كه من با آن حضرت آیت الله طالقانی دارم به كتاب گفتار ما در سالهای 1338 یعنی حدود 20 تا 21 سال قبل مربوط می شود این جلسات با حضور عده‌ای از برادرها با اسلوب قدیمی در كوچه قائن خیابان آب‌سردار تشكیل شده بود برنامه این بود كه هر ماهی یك نفر سخنرانی كند و موضوعات این سخنرانی قبلا معین بشود و سخنرانیها قبلا معین شده باشد تا سخنرانیها با فرصت كافی تهیه گردد در آن سالها من در قم بودم آنها از من هم دعوت كرده بودند كه یكی از سخنرانهای این گفتارهای مذهبی باشم و مرحوم آیت الله طالقانی هم یكی از سخنرانها بودند، در این سخنرانیها با هم تبادل نظر نمودیم طبعا آشنائی نزدیكتری در اثر تبادل فكری در یك فعالیت سیاسی اجتماعی میانمان بوجود آمد البته من مرحوم آیت الله طالقانی را قبلا از دور میشناختم و با ایشان و فعالیتهای ایشان آشنا بودم ولی آشنائی نزدیك مربوط به آن سالها می شود، البته تا آنجا كه من اطلاع دارم.

س: شخصیت ایشان را چگونه دیدید؟

ج: مرحوم آیت الله طالقانی شخصیت روحانی و فكری و اجتماعی پرارزش و پرجاذبه‌ای بودند و با ارزشهای اخلاقی و فكری و اجتماعی كه داشتند مورد علاقه عده كثیری از مردم در قشرهای مختلف اجتماعی بودند و انسان در معاشرت با ایشان بخوبی این ارزشهای ایشان را لمس میكرد و می‌یافت

س: تماسهای شما با ایشان در سالهای قبل از پیروزی انقلاب در چه حدود و در چه رابطه‌ای بود؟

ج: همانطور كه گفتم تماسهائی كه با ایشان داشتم از آن سالها شروع می شود موقعی كه مرحوم آیت الله طالقانی و آقای مهندس بازرگان و آقای دكتر سحابی و همرزمانشان محاكمه می شدند من هم جزو كسانی بودم كه علاقمند بودم در جلسات محاكمات آنها شركت كنم در یكی از جلسات محاكمات كه در زندان قصر برگزار می شد شركت كردم و در ساعت تنفس با ایشان و آقای مهندس بازرگان و دوستان دیگر مقداری صحبت كردم خوب یادم می آید كه در آن موقع به مرحوم آیت الله طالقانی این مطلب را گفتم كه امیدوارم شما چهره‌های برجسته و درخشان مبارزه در این گرفتاریتان و در این وضعی كه رژیم برایتان بوجود آورده است این اطمینان خاطر را داشته باشید كه اگر رژیم شماها را به بند بكشد برادران شما در بیرون این راه را دنبال خواهند كرد و این مبارزه ادامه خواهد یافت و خداوند هم حمایت خواهد كرد تا به پیروزی نهائی برسیم بعد از آن سالها مرحوم آیت الله طالقانی زندان بودند پس از اینكه از اولین زندان درآمدند من دیگر در آن سالها ایران نبودم و خارج بودم پس از بازگشت من از خارج در سال 49 ایشان و برادران دیگر مكرر تشریف آوردند زیارتشان كردیم، بحث كردیم پیرامون فعالیتهائی كه در اروپا در متشكل كردن دانشجویان مسلمان انجام شده بود و پیرامون كارهائی كه می شد اینجا انجام بگیرد حسینیه ارشاد تازه كارش رو به سازمان و اوج می رفت و در جلسات مربوط به بهبود فعالیت حسینیه بود كه گهگاهی باز با ایشان در رابطه بودیم و مشورت می كردیم بهر حال این رابطه‌ها تا موقع پیروزی انقلاب ادامه داشت البته می دانید در این فاصله ایشان گاهی تبعید بودند و گاهی باز مجددا زندان بودند در حدود دو سه ماه قبل از پیروزی انقلاب بود كه ایشان از زندان آزاد شده بودند، ارتباطهای نزدیكتری بوجود آمد و پایه فعالیتهای گسترده بعدی ریخته شد.

س: در شورای انقلاب آیت الله طالقانی چه نقشی داشتند و عملا با مسائل چگونه برخورد می كردند؟

ج: وسیع‌ترین و پیوسته‌ترین ارتباطی كه با مرحوم آیت الله طالقانی داشتم مربوط می شود به شورای انقلاب پس از تشكیل هسته اولیه شورای انقلاب تصمیم بر این گرفته شد كه با تصویب امام از آیت الله طالقانی دعوت بشود و در شورای انقلاب شركت كنند چون بحق ایشان چهره‌ای مبارز و انقلابی و روحانی برجسته‌ای بودند كه باید در شورای انقلاب حضور می داشتند از طرف امام از ایشان دعوت شد و ایشان پذیرفتند و عضو رسمی شورای انقلاب بودند در انتخاب داخلی كه به عمل آمد مرحوم آیت الله طالقانی به عنوان رئیس شورای انقلاب انتخاب شدند من هم بعنوان نایب رئیس شورای انقلاب انتخاب شدم و در اداره كارها كمك می كردم مرحوم آیت الله طالقانی در این مدت كه در شورای انقلاب همكاری داشتند در برخی از ابعاد دیدهای خاصی داشتند و این دیدها را مطرح می كردند و گاهی نقطه نظرهای ایشان با نقطه نظرهای دولت موقت یكی نبود مخصوصا یادم است كه در رابطه با سیاست خارجی نقطه نظرهائی كه ایشان ارائه می‌كردند در برخی موارد غیر از نقطه‌نظرهائی بود كه وزارت خارجه دولت موقت ارائه می كرد همچنین در مسائل داخلی گاهی نقطه‌نظرهائی داشتند كه با نقطه‌نظرهای دولت موقت یا احیانا اكثریت شورای انقلاب هماهنگی نداشت ولی در جمع حضور ایشان در شورای انقلاب بسیار مفید و موثر بود و مردی كه خودداری بینشی بود در اسلام و در سیاست و در مبارزه و تجارب فراوان و ارتباطات فراوان كه در طول زندگی با شخصیتها و با گروهها داشت و با حضورش در شورای انقلاب بسیار ثمربخش و پرارج بود.

س: آیا از جریان مسافرت خود به همراه آیت الله طالقانی به كردستان خاطراتی دارید؟

ج: بله تنها وقتی كه من فرصت داشتم چند شبانه‌روز پیوسته با مرحوم آیت الله طالقانی باشم همین ایام مسافرت به كردستان بود كه در اول فروردین سال 58 سال گذشته انجام گرفت در این مسافرت ما از انس با ایشان بهره بیشتری داشتیم در تلاشها و فعالیتها و طرحها و تبادل نظرها برای یافتن راه مناسب برای برخورد با مسائل كردستان همفكری زیادی داشتیم و غالبا نتیجه فكریمان یكی بود ضمنا این جهت كه مرحوم طالقانی دوستدار طبیعت بود و در هر جا و در هر فرصت مایل بودند كه پیوندشان با كوه و دشت و طبیعت تجدید شود، در این سفر كردستان هم به چشم می خورد چون یك روز دو ساعتی فرصت بود، پیشنهاد دادند كه از شهر برویم بیرون و به یكی از كوههای اطراف شهر برویم صبحانه را آنجا خوردیم و مقداری هم با هم از تپه‌ها بالا رفتیم روحیه شاداب و جوان ایشان در سنین بیش از هفتادسالگی در این سفر و در این صبحگاه كه با ایشان بودیم كاملا به چشم می خورد تاثر ایشان از این برادركشیهائی كه در كردستان به تحریك دشمن بوجود می آمد آنقدر فراوان و عمیق بود كه ایشان را برمی افروخت در یكی از جلسات كه دنبال راه حلی بودیم چند نفر از این چریكهای فدائی یا كومله آمدند آنجا جار و جنجال كردند جلسه داشت به هم میخورد و مرحوم آیت الله طالقانی آنجا چنان برآشفته و عصبانی شدند و چنان با آنها پرخاش كردند كه آنها ناچار شدند با شرمندگی و عذرخواهی جلسه را ترك كنند و این نشانه تاثر شدید ایشان بود از این رویدادهای تلخی كه به تحریك دشمنان بدست فریب‌خوردگان یا خودفروختگان و مزدوران در این منطقه عزیز از كشور ما صورت می گیرد و هنوز هم ادامه دارد و امیدوارم بیاری خداوند و با همكاری صمیمانه برادران و خواهران كردستان و فداكاری یاران آنها در سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران و مردم دیگر و برادران جهاد سازندگی و دیگر یاران این راه زمینه آسیب‌پذیری در آنجا از بین برود و كردستان كه بخشی عزیز از جمهوری اسلامی است از این بلیه خلاص شود.

س: نقش ایشان در طی مدتی كه در مجلس خبرگان بودند چه بود؟

ج: می دانید كه مرحوم آیت الله طالقانی مدت كوتاهی در مجلس خبرگان شركت داشتند.

ایشان در كمیسیون شماره 5 كه فصلی از قانون اساسی را بررسی می كرد عضویت داشتند و در جلسات آن شركت می كردند در جلسات عمومی هم غالبا شركت می كردند البته خودشان می گفتند كه من بارم سنگین است و كسالت دارم و توانائی ندارم كه سروقت و همیشه در جلسات و كمیسیون‌ها یا در جلسه عمومی شركت كنم، ولی بهرحال شركت ایشان بسیار مطلوب و موثر بود دریغا كه درگذشت ناگهانی ایشان مجال نداد كه تا پایان مجلس خبرگان در این مجموعه سازنده قانون اساسی حضور داشته باشند خدا بایشان بزرگترین پاداش عنایت كند، یاد این مجاهد و عالم بزرگ و ارزنده گرامی باد.

س: احساس شما در موقعیكه ایشان فوت شدند چه بود؟

ج صبح زود كه این خبر را دادند براستی خبر تكان ‌دهنده و تلخ و بد بود.

بخصوص كه قرار بود همان صبحگاه خدمت ایشان و دو سه نفر دیگر از برادرها پیرامون یك مسأله مهم و حساس مربوط به غرب كشور كه با قانون اساسی هم در ارتباط بود دیداری داشته باشیم و مذاكره كنیم و به تصمیمات جدیدی برسیم و همان شب هم ایشان به فكر این قرار صبح بوده‌اند كه قرار بود ساعت 8 صبح این دیدار در مجلس خبرگان انجام گیرد و یادآوری كرده بودند كه من فردا صبح قرار دارم و من را زودتر بیدار كنید از آنجا كه مرحوم آیت الله طالقانی نقش وسیع و موثری در جامعه ما داشتند طبیعی است كه فقدان ایشان فقدان بزرگ و غیر قابل تحمل بود حس می كردم شخصیتی از جامعه می رود كه جانشین و جایگزینی ندارد.

امیدوارم آثار و بركات وجودی ایشان همچنان پایدار بماند و جامعه اسلامی ما را بهره‌ مند بسازد.

س: به نظر شما در زندگی مرحوم طالقانی چه نقاط برجسته‌ای دیده می شد؟

ج: صراحت، شجاعت، محبت و گرمی، تواضع و فروتنی، برخورد مردمی، ایمان به خدا و ایمان به هدف و راه و ایمان به مبارزه، درك عمیق از نقش ویژه امام در رهبری انقلاب كه در این ماه های اخیر مكرر مرحوم آیت الله طالقانی از آن سخن می گفتند، قدرت جذب نسل جوان در روحانیت جوان، دركی زنده از آیات و روایات، احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت اسلام و امت نقاط برجسته‌ای بود كه در شخصیت ایشان دیده می شد

س: اگر خاطره خاص یا مطلب دیگری در رابطه با ایشان به خاطر دارید برای ما بازگو كنید؟

ج: آنچه تا اینجا گفتم همه‌اش خاطره بود و احیانا قسمتی از آن خاطره خاص، از خدای متعال برای ایشان رحمت و مغفرت و درجات متعالی در آخرت آرزو می كنم و امیدوارم نتایج رنجها و مبارزه‌ها و زحماتی كه این بزرگ مردان تاریخ ما متحمل شده‌اند با تداوم انقلاب و رشد و شكوفائی جمهوری اسلامی ایران پاسداری شود و به نتایج درخشنده‌تری بی انجامد و از رنج طولانی خلاص و آزاد شود.

س: شخصیت آیت الله طالقانی بواسطه اینكه چهره‌ای محبوب و مورد احترام برای مردم بودند از سوی گروههائی مورد سوءاستفاده قرار گرفت نظر شما در این‌باره چیست؟

ج: بله اینطور است مرحوم آیت الله طالقانی یك چهره بسیار محبوب بودند محبوبیت ایشان كه در زمان حیاتشان و همچنین در مراسم بزرگداشت ایشان كاملا عیان بود و شد.

به این دلیل گروههائی سعی می كردند خودشان را به ایشان نزدیك كنند و عاطفه اجتماعی ایشان را بخصوص در رابطه با نسل جوان برانگیزند و حمایت ایشان را جلب كنند و ایشان مكرر می گفتند كه من می دانم نقص و انحرافی را كه در این گروهها هست ولی می ترسم اگر آنها را بحال خودشان بگذاریم وضعشان از این هم بدتر شود منطق ایشان این بود بنابراین به آنها مجال می دادند كه با ایشان آمد و شدها و ارتباطات زیادی داشته باشند و آنها هم از وضع به عنوان یك وسیله تبلیغ به عنوان یك نشانه مشروعیت بهره‌برداری می كردند چه بسا نوجوانان و جوانان و مردم دیگر در رابطه با همین ارتباطاتی كه اینها با مرحوم آیت الله طالقانی داشتند گرایشی به این گروهها پیدا كرده باشند البته همانطور كه میدانید ایشان مكرر در مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های عمومی‌شان به این گروهها هشدار باش دادند آنها را سرزنش و ملامت كردند، نقش آسیب‌بار و زیانبار آنها را افشاء كردند و امیدوارم كه ملت بیدار و آگاه شده باشد كه این ملاطفت عالم مجاهد بزرگوار آیت الله طالقانی با این گروهها صرفا بر این اساس بوده است كه شاید بتوانند در آنها اثر بگذارند و آنها را براه حق و راه اسلام بیاورند و نشانه هیچگونه مشروعیت این گروهها از دیدگاه ایشان نیست.

منبع: فرزند ملت

  *نظرات وارده در یادداشت ها لزوما دیدگاه جرس نیست.