جمعه ۲۲ آذر ۱۳۹۸ -
- 13 Dec 2019
14 ربيع الثاني 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
جمعه عید فطر اعلام شد
جـــرس: در حالیکه تعدادی از کشورهای اسلامی روز پنجشنبه را عید فطر اعلام کردند، اکثریت مراجع مقیم ایران، حلول ماه شوال و عید فطر را، روز جمعه ١۹ شهریور ماه اعلام کرده اند.

 

در همین راستا، برای مراجعی چون آیات عظام یوسف صانعی، اسدالله بیات زنجانی، علی محمد دستغیب، ناصر مکارم شیرازی،  حلول ماه شوال و عید فطر، روز جمعه ١۹ شهریور ماه محرز شده است. این در حالیست که برخی مراجع هنوز در این رابطه نظری اعلام نکرده اند.


آیت الله صانعی
در همین راستا، شامگاه روز پنجشنبه پایگاه اطلاع رسانی آیت‌الله یوسف صانعی اعلام نمود:
"با توجه به ثبوت رویت هلال ماه شوال برای مرجع عالیقدر، حضرت آیت الله صانعی، معظم له روز جمعه مطابق با ١۹ شهریور ۸۹ را، روز اول شوال المکرم و عید سعید فطر اعلام کرده است."


آیت الله بیات زنجانی
پایگاه اطلاع رسانی آیت الله  اسدالله بیات زنجانی نیز، خاطرنشان کرد "رویت هلال ماه شوال برای معظم له ثابت شده و مطابق نظر ایشان، جمعه نوزدهم شهریورماه، روز اول شوال و عید سعید فطر می باشد."


آیت الله دستغیب
سایت اطلاع رسانی دیگر مرجع تقلید مردمی، آیت الله علی محمد دستغیب نیز، شامگاه پنجشنبه اعلام کرد "با توجه به شهادت افراد موثق به رؤیت هلال ماه، آیت الله دستغیب روز جمعه را به عنوان اول ماه شوال و روز سعید عید فطر اعلام کرده است."


آیت الله مکارم شیرازی
دفتر آیت الله ناصر مکارم شیرازی نیز در غروب روز پنجشنبه خبری روی خروجی خود قرار داده و خاطرنشان کرد "حلول ماه شوال برای آیة الله العظمی مکارم شیرازی به اثبات رسیده و روز جمعه عید فطر می باشد."


رهبر جمهوری اسلامی
دفتر اطلاع رسانی رهبر جمهوری اسلامی نیز، طی انتشار خبری در غروب روز پنجشنبه، خاطرنشان کرد "بر اساس گزارش های راصدان مورد وثوق و خبره كه از چند نقطه كشور واصل شده است، رویت هلال ماه شوال المكرّم در غروب پنجشنبه محرز گردیده و روز جمعه ١۹ شهریور ماه عید فطر خواهد بود.


آیات عظام  سیستانی، وحید خراسانی،شبیری زنجانی و موسوی اردبیلی ، نوری همدانی و دیگر مراجع، تا لحظه تنظیم گزارش، نظر خود را نسبت به حلول ماه شوال اعلام نکرده اند.


گفتنی است طبق سنت همه ساله، در آستانه ماه شوال، ده ها تیم رویت هلال (معروف به استهلال)، در نقاط مختلف ایران به دنبال اثری از ماه می گردند و بدلیل اینکه مشاهدات نتیجه واحدی ندارند، معمولا تعیین روز پایانی رمضان و حلول شوال، با اختلاف نظرهای جدی روبرو بوده است.


امسال برعکس سالهای پیش، اختلاف نظرها در ایران به حداقل رسیده و اکثریت مراجع نسبت به حلول ماه و جمعه بودن عید فطر، اتفاق نظر دارند.


ذکر چندین دیدگاه پیرامون استهلال و اختلاف نظرهای همه ساله پیرامون پایان ماه رمضان و حلول شوال قابل تامل است:


رؤیت هلال ماه: حکم شرعی یا تشخیص موضوع؟


آیا رؤیت هلال ماه از احکام شرعی است تا نیاز به تقلید داشته باشد یا تشخیص موضوع است و از هر طریقی اطمینان به آن حاصل شد معتبر است؟ در هر صورت آیا مراد از حاکم شرع در این مورد در رساله های عملیه مراجع تقلید هر مجتهد جامع الشرائطی است یا منظور ولی امر و ولایت مطلقه فقیه است؟

مراد از حاکم شرع حداقل در این موضع رساله های عملیه مراجع تقلید "مجتهد جامع الشرائط" است، و هیچ دلالتی بر ولی امر و ولایت مطلقه فقیه و رهبر سیاسی ندارد.به عبارت دیگر هر مجتهد جامع الشرائطی که حکم به رؤیت هلال نماید، حکمش برای همگان متبع است مگر برای کسانی که بدانند وی اشتباه کرده است.

اما در مورد پرسش اول یعنی اینکه آیا رؤیت هلال از احکام شرعی است یا در زمره تشخیص موضوعات است دیدگاه فقهای معاصر به قرار ذیل است:


دیدگاه اول: "اگر حاكم شرع حكم كند كه اول ماه است، كسی هم كه تقلید او را نمی‎كند، باید به حكم او عمل نماید. ولی كسی كه می‎داند حاكم شرع اشتباه كرده نمی‎تواند به حكم او عمل نماید." حضرات آیات شیخ لطف الله صافی گلپایگانی (مسأله 1740)، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی (مسأله 1813)، سید علی محمد دستغیب شیرازی (مسأله 1801) و شیخ حسین نوری همدانی (مساله 1728).

دیدگاه دوم: "پنجمین طریق اثبات اول ماه حكم حاكم شرع است، به این صورت كه براى مجتهد عادلى اوّل ماه ثابت شود و سپس حكم كند كه آن روز اوّل ماه است، در این صورت پیروى از او بر همه لازم است، مگر كسى كه یقین به اشتباه او دارد." (مسئله 1456) رؤیت هلال حكم شرعی نیست تا نیاز به تقلید داشته باشد بلكه تشخیص موضوع است كه باید برای مكلف ثابت شود و از قول هركسی برای شما ثابت شد می توانید طبق آن عمل كنید" (استفتائات) آیت الله شیخ ناصر مکارم شیرازی.

مرحوم آیت الله حسینعلی منتظری نجف آبادی: "اگر حاكم شرع جامع الشرایط حكم كند كه اول ماه است، كسی هم كه از او تقلید نمی كند باید به حكم او عمل نماید، ولی كسی كه می‎داند حاكم شرع اشتباه كرده یا او را جامع الشرایط نمی داند نمی تواند به حكم او عمل كند" (مساله 1599). "هلال و امثال آن از موضوعات خارجیه است و تشخیص موضوعات به فقیه بما هو فقیه كه شأن او استنباط احكام از ادله آنها است ارتباط ندارد، بلكه به علم و اطمینان شخص مكلف یا شهادت دو مرد عادل به رؤیت یا قول اهل خبره كه اطمینان آور باشد ثابت می‎شود. ولی اگر حاكم شرع جامع الشرائط حكم به ثبوت هلال نماید بر دیگران لازم است ترتیب اثر دهند مگر اینكه بطلان مستندات او ثابت گردد. (رساله استفتائات: سؤال 1346)

دیدگاه سوم: "ثبوت اوّل ماه به حكم حاكم شرع محلّ اشكال است." آیت الله شیخ حسین وحید خراسانی (مسأله ۱۷۳۹). "حکم حاکم نسبت به اول ماه و هلال نفوذ ندارد و هر کس باید خود حجت شرعی بر اول ماه داشته باشد" آیت الله شیخ یوسف صانعی (مسئله 1708). "اول ماه به حكم حاكم شرع ثابت نمى‏شود، مگر این كه از حكم او یا ثابت شدن ماه نزد او اطمینان به دیده شدن ماه حاصل شود" آیت الله سید علی سیستانی (مسأله 1701).

به نظر می رسد دیدگاههای فوق یا حداقل برخی از آنها مانعة الجمع نیست. هلال ماه و امثال آن از موضوعات خارجیه است، تشخیص موضوع هم به فقیه از آن حیث که فقیه است ارتباطی ندارد. در تشخیص چنین موضوعی بیش از همه علوم مرتبط ازقبیل هیأت و نجوم دخالت دارد، اینکه ماه در چه زمانی قابل رویت با چشم غیر مسلح است نیز به کمک همین علوم تسهیل می شود. برای وحدت رویه انجمن متخصصان رشته های مرتبط نظر خود را اعلام می کنند. اینگونه مسائل بیش از آنکه نیازمند حکم حکومتی یا حکم حاکم شرع باشد، نیازمند اقناع جامعه به تحقق یک موضوع خارجی است. جامعه مدنی مسلمانان برای انجام این امر نه چندان دشوار می تواند ابزارهای لازم را پیش بینی کند.



ارسال به :