سابقه درگیری دولت یمن و شیعیان

در سال 2005، نزديك به پانصد تن از شيعيان يمن به دست ارتش اين كشور کشته شدند. اين درگيري‌ها كه از سپتامبر 2004 در يمن آغاز شده بود، که به موجب آن بيش از هزار نفر از شيعيان اين كشور کشته شدند. در گيري‌هاي سال 2004 که  از شديدترين نوع درگيري‌هاي نظامي در اين كشور بود بين نيروهاي حامي "عبدالمالك الحوثي" با دولت يمن و  نيروهاي "جيش عدن ابين" كه به كمك نيروهاي دولتي آمده‌اند، رخ داد.

در آن زمان گروه‌هايي در جنوب عربستان كه با شمال يمن و محل استقرار نيروهاي الحوثي و استان "صعده" مجاورت داشته‌اند، از استان "ابين" وارد استان "صعده" شده‌اند تا با نيروهاي الحوثي نبرد كنند.

در آن زمان رئيس‌ جمهور يمن پس از پايان ضرب ‌الاجل دو روزه براي تسليم شيعيان و خودداري آنان از اين اقدام، دستور حمله گسترده به مناطق شيعه‌ نشين شمال اين كشور را صادر كرد. ژنرال صالح گفت: "اين آخرين مهلت بود كه به عبدالملك حوثي و رزمندگان پيرو او براي تسليم خود و تمام سلاح ‌هاي سنگين و سبك ‌شان، اعطا شده بود". وي خطاب به شيعيان ناراضي گفت: "اگر تسليم بشويد به شما اجازه مي‌دهم در چارچوب قانون، يك حزب سياسي ملي تشكيل دهيد".

رئيس‌جمهور يمن در اشاره ضمني به اتهام حمايت برخي كشورهاي منطقه از شيعيان شمال يمن، اضافه كرد: "اگر شيعيان مايل به تشكيل حزب باشند بايد فارغ از هر گونه گرايش منطقه‌اي، ‌محلي و مذهبي اين كار را بكنند".

اما حوثي ها مدعی بودند: "مي‌گويند ما به خاطر شيعه بودن به ايران وابسته هستيم و به خاطر مخالفت با عربستان سعودي، ما را به همكاري با ليبي متهم مي‌كنند، در حالي كه ما كاملا مستقليم و دولت مي‌تواند به جاي برخوردهاي خشونت‌آميز با ما به مذاكره و گفت‌وگو بنشيند و راه‌هاي مسالمت‌آميز را برگزيند".

شيعيان در 13 جولاي 2004 تظاهراتي به رهبري "حسين الحوثي" انجام دادند و پرچم‌هاي حزب‌الله لبنان و رهبر آن سيدحسن نصرالله را به نشانه اعتقاد به آيين او بالا بردند، اما در همان سال، "حسين الحوثي" به دست نيروهاي دولتي يمن كشته شد كه پس از آن " عبدالملك الحوثي"، رهبري را بر عهده گرفت.


حوثی ها چه کسانی هستند؟

طایفه الحوثی جمعی از شیعیان زیدی یمن هستند که سابقه شیعه شدن آنان به دوران حکومت حضرت علی (ع) بازمی‌گردد. الحوثی‌ها از نظر مذهبی به مذهب شافعی‌های نزدیک هستند. زید از نوادگان حضرت علی است. طایفه الحوثی‌ها در شمال یمن و نزدیکی مرز عربستان قرار دارد. دلیل حساسیت دولت سعودی هم "شیعه بودن" این گروه است.

رهبر این گروه حسن الحوثی در سالهای اول انقلاب به دیدار امام می‌آید و تحت تأثیر منش اخلاقی امام خمینی در بازگشت به یمن ابراز ارادت جدی نسبت به امام خمینی (ره) نشان می‌دهد و حتی عده‌ای می‌گویند که او ایشان را به عنوان امام خود برمی‌گزیند. شاید بتوان شیعیان الحوثی را گروهی شبیه حزب‌الله لبنان دانست و به همین دلیل دولت عربستان اصلاً علاقه ندارد گروهی شیعی هر روز در نزدیکی مرزش رشد کند. عمق تأثیرایران را می‌توان در ترجمه و تدریس کتاب چهل حدیث امام در میان این گروه دید.

علی عبد‌الله صالح رئیس‌جمهور یمن که خود را از شاگردان صدام می‌داند و به این شاگردی افتخار می‌کند جنگ ششم خود با طایفه الحوثی را از سه ماه قبل آغاز کرده است آن هم با حمایت‌های مالی عربستان. نزدیکی فکری این گروه موجب شد رسانه‌های عربی موضوع کمک نظامی جمهوری اسلامی به این گروه را در محافل رسانه‌ای مطرح کنند. موضوعی که بارها از سوی مقامات ایران رد شده و وزیر امور خارجه هم در این زمینه تأکید کرد:  "مواضع ما در بحث تمامیت ارضی یمن و یکپارچگی و وحدت ملی و مخالفت با اقدامات افراط‌گرایانه تروریستی بسیار روشن و صریح است."


نارضایتی شیعیان یمن از جمهوری اسلامی

در سال 1386، "سيد عبدالملک طباطبايي حوثي " که با عنوان فرمانده كل شيعيان يمن از وی نامبرده می شود و در استان شيعه ‌نشين صعده یمن به سر مي‌برد در گفت‌وگويي با هفته‌نامه "الوطن‌العربي"، در پاسخ به اين سؤال كه "با توجه به اتهامات مطرح‌شده عليه ايران در مورد حمايت از شيعيان يمن، انتظار شما از ايران چيست؟"، گفت: "ما هيچ ارتباطي با ايران نداريم و دريافت كمك از سوي ايران، افترايي بيش نيست".

وي اضافه نمود: "موضع ما در قبال ايران تغييري نكرده و تنها گلايه ما از برادران ايراني، اعزام نماينده به صنعا براي اطمينان‌دادن به حكومت يمن و فشردن دست زمامداراني است كه مرتكب جنايات جنگي و ظلم و ستم در صعده شده‌اند".

عبدالملک حوثی که پس از کشته شدن برادرش "سيد حسين طباطبايي حوثي" در شهريورماه 1383 به دست نظاميان يمني، فرماندهي این گروه شبه نظامی را بر عهده گرفته است، تصريح كرد: "ايران بايد مواضع مثبت‌تري اتخاذ كند و بدون اطمينان‌يافتن از ميزان جنايات اين حكومت عليه شيعيان، از كمك به صنعا بپرهيزد".

فرمانده این گروه شبه نظامی شيعی با اشاره به سانسور شديد خبري و رسانه‌اي چهار جنگ تحميلي دولت يمن عليه شيعيان اين كشور مدعی شد: "دولت يمن مرتكب نقض مقررات و قوانين متعددي شده و از جمله منازل مردم را بر سر ساكنان آنها تخريب كرده و برخي مناطق را به محاصره درآورده تا بتواند هزاران نفر را بكشد و جلوي امدادرساني را بگيرد".


ظهور منجی آخر الزمان یا توطئه صهیونستی؟

شیعیان در یمن به سه مذهب تقسیم می شوند: شیعیان جعفری ، شیعیان زیدی  ، شیعیان اسماعیلی.  رهبر شعیان زیدی "حسین حوثی" بود. حصام العماد یکی از فعالین شیعه که از وهابیت به این مذهب تغییر نظر داده است در مورد وی می گوید: "علامه شهید حسین حوثی توانست گروهی اعتقادی و نظامی را به نام گروه "جوانان مومن" به وجود آورد. اعضای این گروه دارای ویژگیهای اخلاقی منحصر به فردی هستند. این خصوصیات فقط رفتارهایی سطحی و ظاهری در این گروه نیست، بلكه تربیت علامه حسین حوثی باعث ریشه دارشدن بزرگواریهای اخلاقی در عمق جان این مجاهدان شده است."

وی در مصاحبه تفصیلی خود که در سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است در پاسخ به سوالی در مورد احتمال ظهور جنبشی در یمن در زمان نزدیک به ظهور امام غایب شیعیان پاسخ می دهد: "در حقیقت مساله تشخیص مصداق در مورد "یمانی" كه زمینه ساز ظهور حضرت مهدی(عج) است و در روایات به او وعده داده شده، و اینكه آیا یمانی در میان حوثیان هست یا نه، جزو امور غیبی است. ما نمی توانیم به شكل قطعی این مساله را اثبات یا رد كنیم. من نمی توانم اثبات یا نفی كنم ولی می توانم به قانون مهمی اشاره كنم كه باید همیشه در نظر داشته باشیم. اینكه ما پیرو اهل بیت(ع) هستیم، به همین جهت باید جنبشهای پدید آمده در ایران، عربستان، عراق و یمن را به شكل ویژه مورد توجه قرار دهیم چون حركت حضرت مهدی(عج) و یاوران اصلی ایشان در ایران، یمن، عراق و عربستان هستند. همین مساله باعث می شود تا جنبش حوثی را مورد توجه قرار دهیم. جنبش حوثی در منطقه ای استراتژیك قرار دارد كه در دوران ظهور، محور برخی تحولات خواهد بود بنابراین نمی توانیم به این جنبش به چشم حركات دیگر شیعیان مثلا در لیبی یا فرانسه بنگریم".

اما حجت الاسلام مهدي طائب، استاد حوزه و دانشگاه و از نزدیکان احمدی نژاد، در گفت و گویی که سایت رجانیوز آنرا منتشر کرده ضمن تحليل اتفاقات و درگيري هاي کشور يمن مدعی است: "اينکه رسانه ها اعلام مي کنند شيعيان در يمن مورد تعرض قرار گرفته اند غلط است زيرا شيعه به کسي اطلاق مي شود که 12 امام را قبول داشته باشد.افرادي که در يمن مورد تعرض و هجمه قرار گرفته اند زيدي مسلک و از دايره شيعه بيرون هستند".

آقای طائب تصریح کرد: "رسانه اي کردن اين موضوع و القاء آن به شيعيان توسط خبرگزاري هاي تحت سلطه صهيونيسم نوعي ايجاد جنگ و يا جنگ نمايي بين شيعه و سني است. رسانه هاي بين الملي، آمريکايي و صهيونيستي با بزرگنمايي اين حوادث مي خواهند جريانات اسرائيل و جنايات اين رژيم در غزه که دنيا به سمت محکوم کردن آن مي رفت تحت الشعاع قرار دهند و افکار عمومي دنيا را مشغول حوادث ديگري بکنند. آنها به نحوي مي خواهند پاي ايران را در داستان صعده باز کنند در حالي که اين مساله يک موضوع فرعي است."


کش و قوس در تهران و صنعا ؛ واکنش محتاطانه حکومت ایران

بعد از آغاز حملات ، در روز‌های اول پائیز 1388 حسن قشقاوی سخنگوی وقت  وزارت خارجه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران درباره حوادث یمن، گفت: "موضوع صعده موضوع داخلی یمن است و راه‌حل سیاسی دارد و خونریزی نمی‌تواند حلال مشکلات باشد". چندی بعد هم وزیر امور خارجه در مراسم تودیع و معارفه سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به خبرنگاری درباره دلیل عدم واکنش مناسب ایران به کشتار شیعیان یمن توسط عربستان و ارتباط آن با لغو سفر وی به یمن تصریح کرد: "بحث لغو سفر به یمن مطرح نیست، ضمن اینکه ما نگرانی‌مان را نسبت به وقایع جاری در یمن به دوستان یمنی گفته‌ایم و موضع‌گیری‌هایی صورت گرفته است، اما سعی کردیم نظرمان را کاملاً مسئولانه بیان کنیم."

در همین حال  چند صد تن از شهروندان یمنی در مقابل سفارت جمهوری اسلامی ایران در صنعا، پایتخت یمن، دست به تظاهرات زدند.  به گزارش رسانه های غربی این عده شعارهایی علیه جمهوری اسلامی می دادند و ایران را به مداخله در امور داخلی یمن و "توسعه طلبی" متهم می کردند. دولت یمن، نهادها واشخاصی را در جمهوری اسلامی به حمایت از شورشیان شیعه زیدی در شمال یمن متهم کرده، اما ایران این اتهام را رد کرده است.

در تهران نیز تحصن دانشجویان ‌عضو جنبش دانشجویان جهان اسلام ، جنبش عدالت‌خواه دانشجویی و نیز نمایندگان بسیج دانشجویی دانشگاه‌های مختلف که از روز دوشنبه این هفته در مقابل وزارت خارجه و در اعتراض به اقدامات دولت یمن و آنچه "رخوت دستگاه سیاست خارجی نسبت به کشتار شیعیان یمن و مذاکره با شیطان بزرگ و فاجعه حج خونین" از سوی برگزارکنندگان آن عنوان شد، بعد از ظهر چهارشنبه پایان یافت. به گزارش خبرگزاری ایسنا، دانشجویان متحصن پس از پایان تحصن خود مقابل وزارت امور خارجه به سمت خیابان یمن برای تغییر اسم این خیابان به شهید حسین الحوثی رهبر سابق مبارزان شیعیان یمن حرکت کردند.

در اتفاقی دیگر دولت یمن روز چهارشنبه اعلام کرد که بیمارستان و کلینیک ایران در صنعا، پایتخت یمن را به اتهام حمایت ایران از شورشیان شیعه این کشور و عدم شفافیت عملکرد آن، تعطیل کرده است.

بیمارستان و کلینیک ایران در صنعا توسط جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی اداره می‌شود.

.این درحالیست که شبکه خبری الجزیره  بیمارستانی را در صنعا نمایش داده که به نام "آقا سلطان" نامگذاری شده است. ندا آقا سلطان یکی از کسانی بود که در جریان اعتراضات مردمی پس از انتخابات توسط نیروهای شبه نظامی هوادار حکومت ایران به ضرب گلوله کشته شد. "ندا" به عنوان یکی از نمادهای مبارزات مردم ایران شناخته می شود.

پیشنهاد تغییر نام خیابانی در یمن و متقابلا در ایران از جمله اقداماتی ست که روابط دو کشور را تحت الشعاع خود قرار داده است. باید منتظر ماند و دید که تحولات روابط دو کشور به کدام سمت به پیش می رود.