پایین سکو، پلاکاردی نصب شده بود با این عبارت آشنا که" ما آمریکا را زیرپا می گذاریم." این عبارت آشنا را می توان بخشی از پروژه تبلیغی جمهوری اسلامی در اعلام موفقیت های نظامی خود دانست اما همزمان نشان دهنده ادبیات جنگی مقامهای جمهوری اسلامی در مقابله با ایالات متحده است. ادبیاتی که خود ریشه در استراتژی تازه اعلام شده جمهوری اسلامی برای برخورد تهاجمی با تهدیدها دارد.
فرصتی برای بهره برداری تبلیغاتی
مقام های ایران در اختیار گرفتن هواپیمای جاسوسی آمریکا را به توانمندی بالای تکنولوژیک خود نسبت دادد. گزارشهای رسانه ای روزهای اخیر هم حاوی تاکیدهای فراوان بر این ادعاست. برای نمونه صدا و سیمای جمهوری اسلامی دوشنبه گذشته در یک گزارش خبری ضمن پخش تصاویری از این هواپیما گفت که "متخصصان جنگ الکترونیک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی توانسته اند این هواپیما را به دست آوردند." سرتیپ پاسدار "امیرعلی حاجی زاده"، فرمانده نیروی هوا فضای سپاه پاسداران نیز اعلام کرد که با اطلاعات جمع آوری شده الکترونیکی "مشخص شده است که این هواپیما قصد نفوذ و جاسوسی بر فراز کشورمان را داشته که پس از ورود به فضای شرق کشور، در کمین گاه الکترونیکی نیروهای مسلح قرار گرفت و با حداقل خسارت به زمین نشانده شد."این عضو سپاه پاسداران ضمن توضیحاتی در مورد فن آوری مورد استفاده در این هواپیما، گفت که آمریکاییان توسط ماهواره و یا ایستگاه های زمینی مستقر در آمریکا و افغانستان قادر به هدایت این هواپیماها هستند. در همین حال "حسین سلامی" جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران نیز طی سخنانی گفت که سرنگونی این هواپیما با "غلبه فناورانه" و در کنترل قرار گرفتن توسط "سیستم ثانوی" انجام شدهاست.وی روز یکشنبه اظهار داشت که هواپیمای پیشرفته آمریکایی آرکیو-۷۰ سنتینل که به دست ایران افتاده است، "فاصله زیادی با فناوریهای ایران در حوزه پرندههای بدون سرنشین ندارد" و "اینطور نیست که دستیابی به آن یک آرزو برای ما بوده باشد." او در بخش دیگری از سخنانش برای نشان دادن توانمندی بالای نظامی جمهوری اسلامی گفت که شکار هواپیمای آمریکایی یک پیروزی عادی برای ایران به حساب می آید.
واکنش محتاطانه کاخ سفید
ایالات متحده به ماجرای شکار یک هواپیمای جاسوسی اش در خاک ایران واکنشی توام با احتیاط نشان داده است. "باراک اوباما" رییس جمهوری آمریکا دوشنبه گذشته در یک مصاحبه تلویزیونی گفت:«ما خواستار بازگرداندن آن (هواپيمای تجسسی بدون سرنشين آمريکايی) شده ايم. بايد ديد که ايرانی ها چگونه پاسخ می دهند.» در اظهارات او چاشنی تهدید و هشدار دیده نمی شد و این در حالی بود که برخی ناظران انتظار داشتند کاخ سفید به ماجرای شکار هواپیمای جاسوسی اش پاسخی تند و پرخاشگرانه بدهد.
علاوه بر او "لئون پانهتا"، وزیر دفاع آمریکا نیز در موضع گیری خود نسبت به این اتفاق از لحنی تهدیدگرانه استفاده نکرد. او صرفا به بیان این موضع پرداخت که کشورش با وجود از دست رفتن یک پهپاد به عملیات تجسسی خود با این گونه هواپیماها در مناطق مرزی افغانستان با ایران ادامه خواهد داد.
مقام های تهران به صراحت درخواست باراک اوباما برای بازپس دادن هواپیمای جاسوسی را رد کرده اند و نسبت به ادامه پرواز هواپیماهای بدون جاسوسی آمریکا در خاک ایران هشدار داده اند.
"حسین سلامی"، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران در واکنش به درخواست اوباما گفته که جمهوری اسلامی این هواپیما را به آمریکا پس نمیدهد و تهدید کرده که "دشمنان آثار پاسخهای ایران را خواهند دید."
جمهوری اسلامی همچنین در نامه ای به رئیس شورای امنیت سازمان ملل با اشاره به ورود این هواپیما به حریم هوایی ایران، نسبت به عواقب تکرار چنین اقدامهایی هشدار داده و تأکید کرده که "مسئولیت تأثیرات مخرب" این دست از اقدامها بر صلح و امنیت منطقهای، متوجه دولت آمریکا است.
معماهای فرود هواپیمای جاسوسی
درباره ماموریت هواپیمای جاسوسی آمریکا در خاک ایران و نحوه فرود آن معماها و ابهام های فراوانی مطرح است. مقام های ایران توضیحی درباره ماموریت احتمالی این هواپیما نداده اند اما نیروهای ناتو در افغانستان میگویند این هواپیما امکان دارد یک هواپیمای شناسایی باشد که در جریان عملیاتی در غرب افغانستان به اشتباه از مسیر خود خارج شدهاست. تخمین ها درباره ماموریت هواپیمای جاسوسی آمریکا در شرایطی مطرح می شود که طی سال های اخیر، نیروهای آمریکایی با استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین، نفرات و مواضع گروه های شورشی مسلح در خاک پاکستان را هدف قرار داده اند. با این حال مشخص نیست که آیا این هواپیما به اشتباه وارد حریم هوایی ایران شده و یا ماموریت مشخصی در ایران داشته است.
برخی رسانه های غربی گفته اند که ایالات متحده طی سالهای گذشته هواپیماهای جاسوسی اش را با هدف شناسایی و جمع آوری اطلاعات از سایت های اتمی روانه آسمان ایران کرده است. به گزارش شبکه تلویزیونی "سیبیاس "، آمریکا برای جمعآوری اطلاعات از ایران به خصوص برنامههای هستهای این کشور فعالیتهای گستردهای دارد؛ به همین خاطر بعید است که پرواز هواپیماهای شناسایی و جاسوسی بر فراز خاک آن کشور برای دولت ایران نکته جدیدی باشد."
مقام های جمهوری اسلامی نیز می گویند که این هواپیما در حوالی شهر کاشمر، در عمق ۲۲۵ کیلومتری خاک ایران، در حال پرواز بوده است و آنجا توسط نیروهای مسلح سرنگون شده است. همین نکته به گمانه زنی ها درباره ماموریت هواپیمای آمریکایی برای کسب اطلاعات از ایران دامن می زند.
با این حال ابهام ها به ماموریت احتمالی هواپیمای جاسوسی آمریکا محدود نمی شود. درباره نحوه فرود این هواپیما هم روایت های کاملا متفاوتی وجود دارد. مقام های ایران می گویند با استفاده از توان تکنولوژیک و سایبری توانسته اند هواپیما را به زمین بنشانند اما منابع نظامی آمریکایی، اظهارات مقامهای ایرانی در مورد در اختیار گرفتن کنترل این هواپیما را "بی اساس" و "غیرممکن" دانسته اند. هر چند در مورد دلیل سالم ماندن این هواپیما هنگام فرود هم توضیحی نداده اند. در همین رابطه "مایک راجر" رئیس کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان آمریکا ادعای ایران مبنی بر دخیل بودن نیروهای مسلح ایران در سقوط این هواپیما را رد کرده و گفته که این پهپاد پیشرفته به خاطر "مشکلات فنی" سقوط کرده است. او تصریح کرده: "بدون هیچ شکی میگویم که هیچکس در این امر دخالتی نداشته و تنها یک اشکال فنی بوده است." این مقام آمریکایی درباره ماموریت هواپیما نکته ای را فاش نکرده اما روزنامه آمریکایی لوس آنجلس تايمز به نقل از يک مقام نظامی که نخواسته نامش فاش شود، گفته است که اين هواپيما در حال انجام عمليات تجسسی برای سازمان مرکزی اطلاعات آمريکا (سيا) بوده است.
چشم انداز پر تنش
ظاهرا با اتکای به اطلاعات موجود نمی توان درباره ماموریت و نحوه فرود هواپیمای جاسوسی آمریکا به یک ارزیابی جامع رسید. ملاحظات نظامی – امنیتی در کنار تلاش تهران برای بهره برداری تبلیغاتی از این ماجرا امکان پاسخ قاطع به برخی سوال ها و ابهام را به حداقل رسانده است.
با این همه ناظران می گویند که این ماجرا تاثیرات خاص خود را بر روند مناسبات تهران با جامعه جهانی بر جای خواهد گذاشت و در یک نگاه کلان به تشدید تخاصم منجر خواهد شد. "رابرد بــِر"، افسر سابق آژانس مرکزی اطلاعات آمریکا، سیا در گفتگویی که به تازگی با بخش فارسی بی بی سی انجام داده است برخی از تاثیرات این ماجرا بر سیاست سازان کاخ سفید را ابراز کرده است. او گفته که شکار هواپیمای جاسوسی آمریکا توسط ایران "اصلا مایه شرمساری نیست اتفاقا نشان می دهد که دولت اوباما در برخورد با ایران خشن است، برای لابی ضد ایران اطمینان بخش خواهد بود چون ثابت می کند ما داریم آنجا فعالیت می کنیم، می دانیم چه خبر است و پرنده های تجسسمان آنجا پرواز می کنند." این افسر سابق اطلاعاتی در تحلیل سکوت مقام های رسمی آمریکا درباره ماموریت هواپیمای جاسوسی هم گفته که " دولت هیچ چیزی را تائید نخواهد کرد اما این روشی است که امروزه جاسوسی انجام می شود، با هواپیماهای بدون سرنشین، با دوربینهای از راه دور و با شنود مکالمات."
اگر این اظهارات را در کنار موضع گیری وزیر دفاع آمریکا مبنی بر استمرار فعالیت هواپیماهای جاسوسی قرار دهیم می توان به این تحلیل رسید که واشنگتن از توان نظامی خود برای تسلط به خاک ایران در آینده نیز استفاده خواهد کرد. با این تفاوت که احتمالا کارایی تکنولوژیک هواپیماهای جاسوسی اش را مورد بازبینی قرار خواهد داد. مقام های تهران نیز ظاهرا قصد دارند به اظهارات تند و تهاجمی خود ادامه خواهند داد و از مواجهه سریع و بی درنگ با تهدیدهای دشمن سخن بگویند. اظهارات آنها را باید در پس زمینه تنش جدی با جامعه جهانی به ویژه طی ماه های اخیر ارزیابی کرد. تنشی که به گفته بسیاری از ناظران، ایران را در مرز درگیری نظامی با ایالات متحده و حامیانش قرار داده است.
