تحریم ها شوخی ندارند

موج تازه تورمی در ایران تابعی از بحران در بازار ارز و طلاست. نوسان در این بازار تاکنون کاهش نزدیک به 25درصدی ارزش ریال را به همراه داشته و تمام معادلات اقتصادی ایران را تحت تاثیر قرار داده است. در ابتدای هفته جاری دلار آمریکا با رد شدن از مرز 2 هزار تومان و سکه طلا با رد شدن از مرز یک میلیون تومان،وضعیتی بی سابقه را در اقتصاد ایجاد کرده است.تحلیلگران می گویند که این شوک قیمت در بازار ارز و طلا محصول دور تازه تحریم های غرب علیه برنامه هسته ای است. تحریم های تازه شامل منع خرید نفت ایران توسط کشورهای اروپایی و برخی دیگر از متحدان آمریکا و همچنین منع مبادله با بانک مرکزی ایران می شود. 27 کشور اتحادیه اروپا که روی هم رفته 18 درصد نفت خود را از ایران تامین می کنند در نشست روز دوشنبه(3 بهمن) تصمیم گرفتند که از 6 ماه آینده صادرات خود از ایران را متوقف سازد و مبادلات خود با بانک مرکزی ایران را قطع کنند. روز سه شنبه(4 بهمن) نیز دولت استرالیا اعلام کرد که در تحریم نفت ایران با اتحادیه اروپا همراهی خواهد کرد.این در حالی است که ایالات متحده آمریکا طی هفته های اخیر رایزنی های فشرده ای با دو مشتری عمده نفت ایرانی یعنی ژاپن و کره جنوبی به انجام رسانده و گزارش ها حاکی از موافقت آنها با تحریم تدریجی نفت ایران است. این دو کشور نیز روی هم رفته 22 درصد نفت خود را از ایران تامین می کنند. تحریم های بی سابقه در حوزه نفت و انرژی به همراه تحریم بانک مرکزی از اصلی ترین عوامل شوک قیمت در بازار ارز و سکه ایران به شمار می رود. مقام های ایران در هفته های اخیر بارها وعده داده اند که بازار را به ثبات می رسانند و قیمت ها را مهار می کنند اما تاکنون تمام تدابیر آنان برای کنترل قیمت ارز و سکه بی نتیجه بوده است.

بیداد گرانی

وضعیت حاکم بر بازار ارز و طلا بسیاری از فعالان اقتصادی را نسبت به بروز قحطی و شوک تورمی در آینده نزدیک نگران کرده است. "اسدالله عسگراولادی" رییس اتاق بازرگانی ایران و چین حدود دو هفته پیش با هشدار نسبت به بروز قحطی طی 6 ماه آینده گفته بود."اتفاقات ناگواری چون کمبود کالاهای اساسی و مصرفی طی شش ماه آینده، باعث رشد روزافزون قاچاق و به نفس افتادن تولید خواهد شد." او این سخنان را در شرایطی ابراز می کرد که قیمت دلار در بازار تهران هنوز در مرز 1600 تومان قرار داشت اما اکنون این رقم به 2100 تومان رسیده و بنابراین ورود کالا با این قیمت طبعا اثرات بسیار شدیدتری بر تورم خواهد گذاشت.

روایت‌ها و مشاهده‌های فراوان از فروشگاه‌های زنجیره‌ای تهران نیز وجود صف‌های چشم‌گیر وافزایش ناگهانی و بی‌سابقه‌ی خرید کالا را تایید می‌کند. براساس این روایت‌ها، وضعیت به گونه‌ای‌ست که فروشگاه‌های بزرگ زنجیره‌ای از تامین نیاز مشتریان خود ناتوان مانده‌اند و قفسه‌های کالاهای ضروری مانند برنج، چای، حبوبات، مواد شوینده و بهداشتی و حتی لوازم آرایشی به سرعت خالی می‌شوند. بر اساس این گزارشها در برخی ساعت‌ها، مردم اجازه‌ی چیدن کالاها در قفسه‌ها را نداده و همان بسته‌بندی‌های بزرگ فروشگاهی را پیش از چیده شدن،  خریداری کرده اند. گفته می شود که کالاهایی مانند روغن و گوشت گوسفندی در بازار نایاب شده است.

پایگاه خبری تابناک روز سه شنبه(4 بهمن)در گزارش خود پیرامون نایاب شدن گوشت گوسفند در قصابی های تهران از مواردی چون " سخت شدن تهیه دلار برای وارد کنندگان گوشت گوسفندی، که عمدتا از پاکستان واردات داشته‌اند." و "گران شدن دلار و از بین رفتن صرفه واردات گوشت گوسفندی برای وارد کنندگان" به عنوان دلیل نایاب شدن گوشت گوسفند در بازار نام برده بود. نویسنده این گزارش تصریح کرده بود که 75% قصابی های مورد مراجعه اش از نداشتن گوشت گوسفندی خبر داده اند. نظیر چنین وضعیتی در بازار سبزی و لبنیات نیز گزارش شده است. بر پایه گزارش ها، قیمت یک لیتر شیر خمره‌ای با ۳ درصد چربی در فاصله روز شنبه(اول بهمن) تا دوشنبه(سوم بهمن) از 1050 به 1200 تومان رسیده و ۱۴.۲درصد افزایش قیمت را نشان می دهد. خبرگزاری نیمه دولتی "فارس" دلیل این افزایش قیمت را نیز بالارفتن نرخ دلار عنوان کرده و گفته که "برخی عمده فروشان بازار نیز به بهانه افزایش قیمت دلار ... کالاهای موجود انبار را بر اساس نرخ روز دلار افزایش قیمت می‌دهند و از عرضه به موقع و مقدار کافی کالا به بازار خودداری می‌کنند."

در همین حال خبرگزاری کار ایران "ایلنا" نیز روز سه شنبه(4 بهمن) در گزارش خود خبر از افزایش شدید قیمت در برخی سبزی و میوه جات داده بود.بر پایه این گزارش قیمت هر کیلو ریحان در بازار به چهار هزار و ۵۰۰ تومان، شاهی حدود یک هزار و ۵۰۰ تومان در هر کیلو ، تربچه بابل به حدود کیلویی یک هزار و چهارصد تومان و موز به کیلویی 1400 تومان افزایش یافته است. "حسین مهاجران" رییس اتحادیه میوه و تره بار در ارتباط با افزایش قیمت موز به ایلنا گفته که" موز یک محصول کاملا وارداتی است و براین اساس با افزایش نرخ ارز قیمت آن نیز در بازار افزایش یافته است."او پیش بینی کرده " در صورت تداوم شرایط کنونی و ادامه روند صعودی نرخ ارز قیمت موز طی ماه‌های آتی در هر کیلوگرم به دو هزار تومان برسد."

سکوت معنادار دولت

بحران بی سابقه در اقتصاد ایران صدای اعتراض بسیاری از حامیان حکومت را نیز بلند کرده است. حدود دو هفته پیش دو تن از محافظه کاران منتقد در مجلس شورای اسلامی یعنی "احمد توکلی" و "الیاس نادران" با نگارش نامه ای هشدار آمیز درباره بحران بازار ارز و طلا، خواهان برگزاری جلسه ای اضطراری در مجلس برای رسیدگی به این مساله شده بودند. آنها در نامه خود، دولت را به سوءمدیریت و ناکارآمدی در رسیدگی به بحران متهم کرده بودند. در راستای این اعتراض ها روز سه شنبه(4 بهمن)"غلامرضا مصباحی مقدم" رییس کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس نیز گفت که با بحران هفته های اخیر "حیثیت اقتصادی دولت بر باد رفته است." این نماینده مجلس گفت "آنچه که امروز به اقتصاد ما حتما لطمه خواهد زد نوسان قیمت است این نوسانات جلوی تصمیم گیری فعالان اقتصادی را می گیرد و آنها نمی دانند چه کار کنند! نمی دانند چند روز دیگر چه اتفاقی قرار است رخ دهد!"او با متوجه کردن مسوولیت بحران به دولت احمدی نژاد تصریح کرد:" از این پس باید تمام مطالبات مردم و مسوولان از دولت و شخص رییس جمهور باشد که به میدان بیایند و نگذارند اتفاق بدی که می افتد استمرار پیدا کند."

انداختن مسوولیت بحران به گردن دولت از سوی محافظه کاران منتقد وی در شرایطی است که "محمود احمدی نژاد" در هفته های اخیر به سکوتی معنادار در قبال بحران بازار ارز دست زده و حتی از دادن وعده برای رفع بحران خودداری کرده است. ناظران می گویند که این سکوت محصول شوک مقام های جمهوری اسلامی از تاثیر بی واسطه تحریم ها بر اوضاع اقتصادی است. احمدی نژاد همواره در سخنرانی های خود تحریم ها را بر وضع اقتصادی بی تاثیر خوانده و مدعی شده بود که این تحریم ها باعث شکوفایی تولید و صنعت در داخل می شود. او اکنون شنوای گزارشهایی است که خبر از هجوم شهروندان به مراکز خرید در نگرانی از قحطی قریب الوقوع می دهند و تسلیم نرخ تورمی است که گرچه وعده یک رقمی شدن اش را داده بود اما حالا به بالای 40 درصد رسیده است.