من  مصطفی و کمال  را در خیابان بورقیبه در ژانویه  ۲۰۱۱ ملاقات کردم، زمانیکه در حال تظاهرات بر علیه  دیکتاتوری بودند که با مشت های اهنی برای مدت ۲۳ سال بر کشورشان حکومت کرده بود. از ان زمان تاکنون تونس تغییرات زیادی کرده و در هفته گذشته پنجاه و ششمین سالگرد استقلالش را به عنوان یک کشور آزاد جشن گرفت. هر دو نفر گفتند که برای حفظ دستاورد های انقلابشان مجددا به خیابان ها خواهند رفت. مصطفی که ۲۵ سال سن داشته و اهل شهر تبارکه واقع در شمال تونس است گفت «ما قبلا  به هیچ وجه نمی توانستیم مانند حالا صحبت کنیم. من تنها می توانستم به شما بگویم که بن علی چه مرد خوبی است.»

به راستی تونس آزاد چه میزان از چنگال ارباب سابق استعماری خود و هم پیمانانش مستقل است؟ گروهی حاشیه ای از بنیادگرایان در هفته گذشته در تظاهراتی خواهان اجرای قوانین  شریعت گردیده که موجب خشم برخی از سکولار های تونسی و همچنین نگرانی فرانسوی ها گردید که مخالف النهضه هستند. حتی یکی از سیاستمداران مخالف به من گفت که شایع  است که کودتایی با حمایت فرانسه در دست اجرا است. واضح است که اقدامات بعدی غرب برای مطیع ساختن مردم تونس از طریق شایعه پراکنی رسانه ای و ایجاد هراس سیاسی درباره حزب النهضه انجام گرفته، در حالی که این حزب اسلام گرا بوده و به طور دموکراتیک انتخاب شده است. حرکت النهضه علیرغم استهزا مداوم رسانه های غربی، در روز دوشنبه اعلام کرد که از قوانین شریعت به عنوان تنها مرجع در قانون اساسی جدید استفاده نخواهد کرد. آیا بهتر نیست نسبت به آن ها بر اساس عملکردشان و نه شایعات در مورد نیاتشان داوری کنیم؟ سید فرجانی یکی از اعضا دفتر سیاسی حزب النهضه به من گفت «ما درک می کنیم که دارای مسئولیتی تاریخی برای انجام صحیح  و کامل این وظیفه هستیم، ما واقعاٌ فراگیر هستیم.»

مسیر فعالانه‌ی مسلح کردن یک دیکتاتور فاسد تا فشار آوردن به مردم تونس برای حمایت از «ارزش های غربی» آشنا است . همانطور که فرانس فانون در کتاب «مغضوبین زمین» نوشت «به محض ان که بومیان شروع  به  در دست گرفتن مهار خود می کنند ومهاجرین را نگران می کنند، آنها به افراد خوش نیتی سپرده می‌شوند ..... که به آن ها  ویژه بودن و غنی بودن ا رزش های غربی را نشان دهند.»

در ابتدا هنگامی که مردم هدف گلوله تک تیر اندازان در خیابان های تونس قرار می گرفتند هیلاری کلینتون گفت «امریکا مایل به جبهه گیری نیست.» او در رابطه با «بروز شورش و بی ثباتی» ابراز نگرانی  کرد. همچنین کابینه سارکوزی پیشنهاد اعزام مشاورینی برای همکاری با پلیس جهت سرکوب قیام ها بر علیه بن علی داد. بالا خره ۲۰۰ نفر کشته شدند. از زمانی که انقلاب به پیروزی رسید، کلینتون و سارکوزی در ضمن تحسین «پیشرفت» حاصله در کشور ، از تحمیل  یک دیکتاتوری بر مردم تونس به شیوه ایران توسط حرکت النهضه  ابراز نگرانی کردند. ( امریکا و فرانسه وقتی که حکومت دیکتاتوری به شیوه پینوشه بود نگران نبودند).

ولی ترس از حرکت النهضه بیجا است و بر اساس خواسته های غربی ها ست که خواهان در دست داشتن کنترل کامل اوضاع  هستند. اختلاف زیادی مابین تونس امروزی و انقلاب ایران که در سال ۱۹۷۹ یکی دیگر از مستبدین شکنجه گر مورد حمایت غرب (شاه)  را ساقط نمود، وجود دارد. اولا حرکت النهضه جهت تشکیل دولت خود مجموعه ای ائتلافی شامل سوسیالیست های سکولار و سوسیا ل دموکرات ها را گرد هم آورده است. رئیس جمهور منصف مرزوقی خود یک فعال حقوق بشر سکولار است که در دهه های گذشته در برابر جنایات مورد حمایت آمریکا علیه معترضین تونسی  مبارزه کرده است.

دومین نکته آن است که جا معه مدنی تونس نیز در این فرایند فعال و در حال رشد است. یکی  از روش های بازگشت به گذشته  در خاورمیانه‌ی متأثر از حکومت دیکتاتورهای حمایت شده از طرف آمریکا آن است که معمولاً اسلام گرایی  تنها مجرای ابراز ناخرسندی از وضع موجود است. فضا برای جنبش های سکولار چپ گرا کاملا درهم کوبیده شد، زیرا پان عربیسم زمان ناصر در مصر امریکا را به میزانی نگران ساخت که چپ گرایان کل منطقه را نابود کند. به وضوح مشخص است آنچه که غرب را بیشتر از اسلام گرایان هراسان ساخته، یک چپ انقلابی سکولار و مخالف نظم  نئولیبرال است  که ما درعرض چهل سال اخیر ایجاد کرده ایم. چنین اتفاقی واقعاٌ به اصل قضیه یعنی سود و سرمایه آسیب می رساند.

خود اسلام گرایان غالبا از مدل نهاد های برتون وودز و نظم نئو لیبرالی که سعی در تحمیل خود بر تونس دارد، بسیار استقبال نموده اند. تقریبا غیر ممکن است برای احزاب حاکم که کاری دیگر انجام دهند ( حتی اگر مایل باشند).  در حال حاضر حزب النهضه فاقد برنامه مدون اقتصادی است. ان ها با من درباره آن که چقدر مایلند که سرمایه گذاری های خارجی را جذب کنند صحبت کردند تا  در  خصوص  پروژه های گسترده عمومی  که کشور به ان ها نیاز مبرم دارد. تاکنون تونس نعل به نعل از دستورالعمل های امریکا و برنامه های برتون وودز تبعیت کرده و بسیاری از دارایی های دولتی را خصوصی نموده، موسسات عمومی را تهی کرده و سوبسیدهای سوخت و غذا را از بین برده است. بسیاری النهضه را به حزب عدالت و توسعه ترکیه شبیه می دانند و این امری مخفی  نیست که آن حزب، به یک رویا برای تجار و سرمایه  بین المللی تبدیل شده است.

زمانی که حزب عدالت و توسعه بر سر کار آمد تعدادی از سرمایه گذاری های دولتی منجمله تکل را که یک شرکت دخانیات و مشروبات الکلی دولتی بود، خصوصی ساخت. حزب با فروش این شرکت به عنوان بخشی از «تعدیل ساختاری» مندرج در توافق  با صندوق بین المللی پول برای دریافت ۱۶ میلیارد دلار وام، موافقت کرد. قبل از آن که طیب اردوغان نخست وزیر مانند یک سلطان جدید عمل کند، مطبوعا ت اقتصادی در مورد حزب عدالت و توسعه دچار شکاف شدند. درست به همین دلیل است که من برای تونس نگرانم، نه به خاطر اسلام گرایان، بلکه به دلیل وجود نئو لیبرال ها. با توجه به خاتمه دوران دیکتاتوری، اقتصاد در تونس به یک مساله عمده تبدیل شده است. نرخ بالای بیکاری همه را واداشته که در مورد کار صحبت کنند. ثابت شده که دستورالعمل های برتون وودز به عنوان یک مدل توسعه در سراسر جهان فاجعه آفریده است. لذا النهضه باید برای بقا خود به سمت دیگری نظر کند.

منبع: گاردین
 

محتوای یادداشت‌ها لزوماً دیدگاه جرس نیست.