پنج‌شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۶ -
- 19 Oct 2017
28 محرم 1439 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
سیاست ورزی در افغانستان و ایران؛ شباهت ها و تفاوت ها
جرس: رابطه دولت با مردم و رسیدگی به حقوق شهروندان یکی از معضلاتی است که با وجود عدم سیاست‌مداری یا مشغولیت دولت‌مردان به مباحث خارجی و داخلی آنها را از واقعیت وظائف خود دور کرده است. ایران و افغانستان دو کشور همسایه که سال‌ها تاریخ و فرهنگ مشترک خود را به فراموشی سپرده و خود اسیر بازی بزرگان شده اند نیز از این قاعده مستثنی نیستند؛ در این گزارش نگاهی داریم به شباهت های دولت داری و رابطه دولت و ملت از سوی بزرگان سیاست افغانستان و ایران، تنها در روزهای اخیر.  

 

بودجه سال آینده؛ رد یا تصویب؟

 

 

 دوشنبه ۲۱ فروردین ماه، مجلس نمایندگان افغانستان برای دومین بار، طرح بودجه مالی سال جاری وزارت دارایی این کشور را رد کرد. پس از آنکه وزارت دارایی افغانستان اصلاحاتی را در این طرح وارد کرد، مجلس این کشور، این اصلاحات را «ناکافی» خواند و مجددا آنرا رد کرد.


نجیب الله منلی، مشاور مطبوعاتی وزیر دارایی افغانستان در گفتگو با بی‌بی‌سی گفته است «به ۱۱ دلیل بودجه مالی سال ۹۱ رد شده بود، بیشتر از ۴ مورد امکان تعدیل کردن این طرح وجود ندارد. بودجه ای که ما پیشنهاد می کنیم در سطح امکانات افغانستان و مبلغ ۳۰۰ میلیارد افغانی است که ما در نظر گرفته ایم.«

 

منلی در بخشی از صحبت های خود مدعی شده است که ایرادات وارده به طرح بودجه افغانستان بار اول ۴ مورد، سپس ۱۱ مورد و نهایتا به ۴۸ مورد رسیده است اما سخنگوی وزارت دارایی افغانستان اعلام کرده است که «اصلاحات آنها در بودجه، دقیقا بر اساس پیشنهادات مجلس نمایندگان صورت گرفته است اما بخش هایی که واضح نبوده، رسیدگی نشده است».

 

دیگر بخش های پررنگ مورد اعتراض مجلس مربوط به «اختصاص ۱۴ میلیون دلار برای تامین امنیت و پیشبرد امور مربوط به ریاست جمهوری»، «عدم تخصیص بودجه کافی در بخش صحت و آموزش و پرورش» و «اختصاص ۲.۷ میلیارد به بودجه جاری و باقی (۲.۱ میلیارد) به بودجه توسعه» بوده است.

 

درست در همان روز که بودجه مالی سال جاری در افغانستان به تصویب نمی‌رسد، مجلس ایران به صلاحدید رهبری، طرحی را که درست یک روز قبل با ۱۵ رای موافق، ۱۹ رای مخالف و ۱ رای ممتنع رد شده بود را تصویب کرد.

 

موسی الرضا ثروتی در گفتگو با خبرگزاری فارس دلایل رد کلیات لایحه بودجه سال جاری توسط نمایندگان عضو کمیسیون تلفیق را اینگونه شرح داده بود «یکی به دلیل اینکه قانون هدفمندی یارانه‌ ها در لایحه بودجه نیامده بود، دوم نرخ ارز در لایحه معلوم نبود، سوم به دلیل اینکه درآمدهای لایحه واقعی نبود، چهارم سقف بودجه مشخص نبود، پنجم میزان انتشار اوراق مشارکت مشخص نبود و ششم به دلیل اینکه توزیع بودجه بر اساس شاخص‌ های کلان مورد اعتراض نمایندگان مخالف کلیات لایحه بودجه قرار داشت. دلیل هفتم اینکه تعداد زیادی طرح جدید با نظرات خاص در لایحه بودجه دولت آورده شده بود که نمایندگان با آن مخالف بودند. برخی از مواد لایحه بودجه بر خلاف مواد قانون برنامه پنجم مانند ماده ۱۸۰ بود و همچنین با ۴ ماده دیگر قانون برنامه پنجم مغایرت داشت و جدول مصرف ارزی در پیوست لایحه بودجه وجود نداشت».

 

تلاشهای افرادی چون معاون پارلمانی رئیس دولت و محمود احمدی نژاد برای تغییر نظر نمایندگان مجلس مسیر خود را طی می کرد که صبح دوشنبه، موسی قربانی، عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه پیغام رهبری را به نقل از علی لاریجانی در صحن مجلس اعلام کرد: «صلاح نیست که کلیات رد شود و شرایط کنونی کشور ایجاب می کند که وحدت بیشتری وجود داشته باشد و رهبری هم توصیه هایی در این رابطه کرده اند، با همه اعتراضات، مصلحت این است که کلیات لایحه بودجه تصویب شود».

 

و این لایحه بر خلاف آنچه تا روز گذشته در جریان بود، تصویب شد اما آیا بودجه افغانستان نیز با پا در میانی، با ایرادهای موجود به تصویب خواهد رسید؟

توقف یا نیمه رها شدن پروژه های عمرانی

 

پیش از خبری شدن رد یا تصویب بودجه های سال جاری این دو کشور همسایه، پروژه‌های جاده سازی در افغانستان به دلیل «پائین بودن کیفیت آنها» متوقف شد. این در حالی است که پس از افشا شدن نیمه کاره ماندن پروژه راه آهن شیراز و به تحلیل بسیاری از جامعه شناسان و فعالان سیاسی، استفاده تبلیغاتی برای دور جدید ریاست جمهوری توسط احمدی نژاد مدت هاست که ارائه طرح های عمرانی ایران مسکوت مانده اند.

 

به گزارش بی‌بی‌سی وزارت فواید عامه افغانستان اعلام کرده است «حیف و میل در قراردادها و بی کیفیت بودن کار پروژه ها باعث شده تا با گذشت ده سال از زمان سقوط حکومت طالبان، هنوز هم این کشور به جاده هایی با معیارهای بین المللی دسترسی نداشته باشد و جاده هایی هم که ساخته شده، دوباره از بین برود».

 

روزهای پایانی دور اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد بود که برای چندمین بار خبر افتتاح راه آهن شیراز ـ اصفهان رسانه ها را پر می‌ کرد، وبسایت تابناک به نقل از آن روز می نویسد «یک کارشناس راه و ترابری می گفت بعد از عبور واگن بر روی ریل های راه آهن کافی است چند کیلومتری را پیاده، روی ریل ها قدم زد و شاهد نشست پی در پی ریل ها و تراورس ها  و پشت عبور واگن نیز شاهد شکستن بعضی تراورس های بتنی بود».

 

نجیب الله اوژن، وزیر فواید عامه افغانستان «چند دست شدن قراردادها» و «حیف و میل پول» را باعث پائین آمدن کیفیت کار پروژه های جاده سازی عنوان کرده است. عبدالهادی ارغندیوال، وزیر اقتصاد افغانستان اما «کمبود یک سیاست اقتصادی دقیق در ده سال گذشته» را که باعث کمک گرفتن از جامعه جهانی شده است را بانی چنین اختلالاتی می داند.

 

پروژه راه آهن شیراز تنها پروژه ای نبود که در این دولت نیمه کاره یا ناموفق رها شد، افتتاح شرکت پتروشیمی امیر کبیر در ۲۸ بهمن ماه ۸۹ و ۴۰۰۰ میلیارد ریال خرج این مراسم کردن از یکسو و مواجهه با «کمبود خوراک» شدن و سرانجام تعطیلی از سوی دیگر، کارنامه ای سه ماهه از این طرح برجای گذاشت.

 

مشکلات اقتصادی از یکسو و درگیری‌های دولت‌مردان، چه داخلی و چه خارجی از سوی دیگر یکی از دلایل عدم اهمیت به طرح های عمرانی مطرح شده است؛ دولت افغانستان مدت‌هاست که عزم خود را برای مذاکره با طالبان جزم کرده و نگاه ‌های رسانه ها و جامعه بین المللی را در کنار یورش های شبانه، به طرح این مذاکره جلب نموده است.

 

دولت‌مردان ایران نیز با تکیه بر جنجالی کردن موضوع سلاح اتمی و غنی سازی اورانیوم، تقویت نیروهای اسلامی در دیگر کشورها جامعه بین المللی را سرگرم تحریم و مواضعی چون تحریم کرده اند و از نظر سیاست داخلی هم مشغول سرکوب و  بستن روزنه های اعتراضات مردمی و اصلاحات شده اند به طوری که مساله رفاه و عمران رنگ خود را از دست داده است.

بهداشت و درمان

 

نزدیک به ۴۰ درصد مردم افغانستان به خدمات بهداشتی دسترسی ندارند؛ این خبری است که وزارت بهداشت این کشور در روز جهانی بهداشت اعلام کرده است. بیشترین آمار مرگ و میر شامل حال مادران و کودکان شده است به طوریکه طبق اعلام رسمی منابع وزارت بهداشت این کشور، از هر ۱۰ کودک یک نفر پیش از رسیدن به پنج سالگی جان خود را از دست می دهد و هر دو ساعت یک مادر هنگام زایمان یا در اثر بیماری های مرتبط با بارداری و زایمان می میرد.

 

عدم اعتماد به رسیدگی بهداشتی و درمانی میان افغان ها به وفور یافت می شود به طوریکه با توجه به هزینه های بالای درمان در دیگر کشورها، مردم حاضرند به کشورهایی چون پاکستان، هند و ایران مراجعه کنند. طبق آمار رسمی، روزانه صدها نفر برای درمان به این کشورها سفر می کنند.

 

یک شهروند افغان در گفتگو با بی‌بی‌سی وضعیت اعتماد به رسیدگی درمانی را اینگونه شرح داده است «شفاخانه های دولتی احساس مسئولیت نمی کنند و شفاخانه های خصوصی هم فرقی با آنها ندارند. اگر کسی پول نداشته باشد و بمیرد هم کسی او را به داخل شفاخانه نمی برد».


ژوئیه سال گذشته، ثریا دلیل، سرپرست وزارت بهداشت افغانستان از تشکیل ۴ مدرسه پرستاری برای زنان خبر داده بود، این در حالیست که بنا به گفته مقامات این وزارتخانه، برای رسیدگی به بیماران، به بیش از ۲۰ هزار پرستار نیاز است که تا سال گذشته تنها ۶۲۰۰ پرستار وجود داشته است.

 

در ماه فوریه سال جاری اما صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، شش میلیون دلار برای ارائه خدمات بهداشت و درمان در خصوص رسیدگی به مادران و نوزادان در اختیار وزارت بهداشت افغانستان قرار داده بود. اما مساله عدم اطمینان از سوی شهروندان و عدم رسیدگی از سوی مسئولان همچنان از مباحث روز این کشور است.

 

سیاست خارجی دولت‌مردان ایران باعث شده است که تحریم‌ها بر برنامه های بهداشت و درمان نیز تاثیر بگذارد، به  گزارش دویچه وله تحریم بانک مرکزی ایران و سخت تر شدن مبادلات پولی با کشورها، بر قیمت دارو نیز تاثیر گذاشته است.

 

علی سبحانیان، معاون وزیر بهداشت معتقد بود اگر وضعیت تحریم ها به همین شکل پیش رود، «ایران با کمبود داروی وارداتی مواجه خواهد شد» اما این اظهار نظرها نقطه مقابل اظهار نظر وزیر بهداشت بود زیرا وی مدعی شده بود «ما هیچ مشکل کمبود دارو نداریم».

 

این در حالیست که طرح هدفمندی یارانه‌ها نیز از مدت ها قبل قاصد افزایش هزینه های بهداشت و دارو بود، احمد شیبانی، رئيس سازمان غذا و دارو در گفتگو با روزنامه شرق گفته بود «امسال با توجه به هدفمندسازی یارانه ها بعد از سه سال، قیمت دارو نزدیک پنج درصد افزایش داشته است».

 

تحریم ها، بالا رفتن هزینه ها و هدفمندی یارانه ها در سال گذشته، صنعت دارو و داروخانه های ایران را با بحران مواجه ساخته بود که این بحران همچنان نیز ادامه دارد.

 

وضعیت بهداشت و درمان تنها به هزینه محدود نمیشود بلکه در بند بعدی نشانه های دیگری از عدم توجه دولت مردان به شهروندان را مشاهده خواهیم کرد که چطور به این رابطه بیش از پیش لطمه می زنند.

مرگ و میر بر اثر بیماری

 

به گزارش بی‌بی‌سی و به نقل از وزارت بهداشت افغانستان، سالانه ده ها هزار نفر در افغانستان بر اثر ابتلا به بیماری سل جان خود را از دست می‌دهند؛ ۵۳ هزار نفر در سال گذشته به این بیماری مبتلا شده اند و البته به گفته وزیر بهداشت این کشور، ۶۶ درصد از قربانیان این بیماری، خانم‌ها هستند.

 

مقام‌های افغان معتقدند ارائه این گزارش می‌تواند کمک‌های نهادهای بین‌المللی را برای کمک به آنان در مبارزه با این بیماری جلب کند. البته به نظر سخنگوی وزارت بهداشت افغانستان، «فقر» و «عدم آگاهی در مورد این بیماری» از علل اصلی شیوع آن خصوصا در میان خانم‌هاست.

 

خبرگزاریها گزارشی مبنی بر نقش دولت ایران در وارد کردن «عوامل سرطان زا» منتشر کرده بودند؛ بر اساس این گزارش، «آزبست» که یک ماده سرطان زا و یکی از عوامل آلودگی هوای کشور است توسط یکی از وزارتخانه های دولت کنونی، به داخل کشور وارد شده است.

 

یوسف رشیدی” مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در خصوص این ماده می گوید: «در دنیا ثابت شده بیماری های ناشی از آزبست هیچ گونه درمان قطعی ندارند و تا آخر عمر بیمار را آزار می دهند».


از سوی دیگر وحید نوروزی” مشاور معاونت محیط زیست شهرداری تهران معتقد است: «به دلیل بی توجهی و بی مبالاتی یک کارخانه خودروساز که برای ارزان تر تمام شدن خودروی تولیدی اش یک قطعه حیاتی تحت عنوان “کنیستر” را از خودروها حذف کرد، انبوه بخارات بنزین به صورت مستقیم به بیرون خودروها و هوای شهر سرازیر شد. در حال حاضر ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار خودروی فاقد این قطعه، با ورود ماده سمی بنزن به هوا به تشدید آلودگی هوای تهران دامن می زنند».

 

آمار رسمی و اظهارات مقامات با تصمیمات مسئولان مبنی بر به طور مثال تعطیلی مدارس در روزهای خاص، یا اعلام لزوم جلوگیری از حضور سالمندان یا عارضان بیماری قلبی در خیابان ها نشانه هاییست از خطرناک بودن هرچه بیشتر وضعیت آلودگی هوا به طوریکه آمار مرگ و میر بر اثر این واقعه نیز نسبت به سالهای قبل بالاتر رفته است.

 

تمام این گفته ها بر پایه ی اتفاقات و گزارش‌هاییست که در کمتر از یک هفته اخیر در رسانه ها منتشر شده است؛ بحث پیرامون کار و کارگر و اشتراکاتش میان ایرانیان و افغان ها بحثی است دیگر به طوریکه کارگران افغان که در کشورهایی مثل ایران مشغول به کارگری هستند و نشان داده اند از توانایی های بسیاری برخوردارند زمانیکه در جامعه خوب به دنبال کار هستند، همان شغل ها در اختیار پاکستانی ها یا اهل نپال قرار می گیرد، این معضل میان ایرانیان به شکل دیگری جلوه دارد، کارگر ایرانی در کشورهای دیگر، اروپا و غرب حاضر به انجام بسیاری از مشاغل است که در کشور خود به دلیل منزلت و جایگاهی که شغل برای شهروندان به میان می آورد، نیست. در واقع مسئولان برای برطرف کردن معضل بیکاری در این دو کشور، فضا را بیشتر برای حضور آنان، خالی می کنند.

 

جامعه ای که  اعتماد شهروندان به حکومت کم شود، اداره اش جز به درگیری‌های بیشتر  نخواهد انجامید و فاصله میان دولت و مردم را بیشتر خواهد کرد.

ارسال به :