اگر چه دولت در لایحه پیشنهادی بودجه سال ۹۱، پیش بینی کرده است که تولید نفت به چهار میلیون و چهل هزار بشکه افزایش پیدا کند اما «عماد حسینی»، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس گفته است که این پیش بینی غیر واقعی و خود فریبی است. به گفته او دولت پیش بینی کرده است که صادرات نفت در سال جاری به دو میلیون ۷۴۰ هزار بشکه افزایش یابد اما در شرایط فعلی تولید نفت ایران در خوشبینانهترین حالت به سه میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه میرسد. او گفته است: صادرات پیش بینی شده در لایحه بودجه نیز غیر واقعی است و همین سبب میشود که دولت در خصوص درآمدهای نفتی دچار اشتباه شود.
این اظهارات پس از آن بیان شد که «احمد قلعه بانی» مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، کاهش تولید نفت ایران را انکار کرد و مدعی شد که آمار موسسات بین المللی در خصوص تولید نفت ایران غیر واقعی است. اما بانک مرکزی که پیش از این خبر کاهش تولید و صادرات نفت ایران را تائید کرده بود، در پاسخ به اظهارات قلعه بانی یک بار دیگر بر کاهش هفت درصدی صادرات نفت ایران در سال ۸۹ تاکید کرده است. بر اساس گزارش بانک مرکزی صادرات نفت ایران در سال ۸۹ به کمتر از دو میلیون بشکه در روز رسیده است.
فروش یک میلیون بشکه ای در انتظار ایران
در حالی که در داخل مسوولان همچنان بر سر میزان تولید نفت در سال ۸۹ اختلاف نظر دارند، موسسه اوپک در تازهترین گزارشی که روز جمعه ۲۲ اردیبهشت ماه منتشر کرده است، از کاهش ۱۳۴ هزار بشکهای تولید نفت ایران در ماه فوریه به نسبت ماه قبل خبر داده است.
اوپک تولید نفت ایران در ماه فوریه را سه میلیون و ۱۹۶ هزار بشکه در روز اعلام کرده است در حالی که تولید روزانه نفت ایران در ماه مارس سه میلیون و ۳۳۰ هزار بشکه اعلام شده است.
همچنین اداره اطلاعات انرژی امریکا، در تازهترین گزارش خود از وضعیت بازار انرژی ایران، پیش بینی کرده است که تولید و صادرات نفت ایران با کاهش بیشتری روبرو شود. این گزارش نشان میدهد که تولید روزانه نفت ایران تا پایان سال ۲۰۱۲ با کاهش ۵۵۰ هزار بشکهای روبرو خواهد شد.
اداره اطلاعات انرژی امریکا تولید روزانه نفت ایران در سه ماه نخست ۲۰۱۲ میلیادی را سه میلیون و ۴۲۰ هزار بشکه برآورد کرده و پیش بینی کرده است که تا پایان سال فروش روزانه نفت ایران به یک میلیون بشکه کاهش یابد. آژانس بین المللی انرژی نیز در گزارشی که یک ماه پیش منتشر کرد، از کاهش صادرات نفت ایران به یک میلیون تا هشتصد هزار بشکه در روز خبر داد.
آژانس انرژی بین المللی همچنین از کاهش مشتریان نفتی ایران در ماههای آینده خبر داده و پیش بینی کرده است که چین و هند به عنوان دو مشتری اصلی نفت ایران در آسیا کاهش واردات نفت از ایران را در دستور کار قرار دهند.
«موسسه جی بیسی» انرژی در تازهترین گزارش خود که پس از سفر هیلاری کلینتون، وزیر امورخارجه امریکا به هند منتشر کرد، از کاهش بیست درصدی واردات نفت هند از ایران خبر داد. هند پیش از این نیز اعلام کرده بود که مطالبات نفتی ایران را با روپیه پرداخت خواهد کرد. بر اساس توافق صورت گرفته میان مقامهای دو کشور، هند ۴۵ درصد از مطالبات نفتی ایران را به روپیه پرداخت میکند و باقی مانده این مطالبات را نیز به صورت کالا پرداخت خواهد کرد. حال این کشور تصمیم گرفته است که واردات نفت از ایران را کاهش دهد.
ترکیه نیز در فروردین ماه امسال اعلام کرد که واردات نفت از ایران را به میزان بیست درصد کاهش خواهد داد. ژاپن از دیگر کشورهایی است که واردات نفت از ایران را کاهش داده است. رویترز در نخستین روز اردیبهشت ماه امسال میزان کاهش واردات نفت ژاپن از ایران را ۷۷ درصد اعلام کرد.
چین و کره جنوبی که پیش از این اعلام کرده بودند به تحریم نفتی ایران تن نخواهند داد از دیگر کشورهایی هستند که واردات نفت از ایران را در ماههای گذشته کاهش دادهاند. بر اساس گزارش بلومبرگ چین در ماه مارس امسال واردات نفت از ایران را ۲. ۶ درصد اعلام کرده است. همچنین کره جنوبی نیز ۴۰ درصد از واردات نفت ایران کاسته است.
بحران درآمدهای ارزی ایران
میزان تولید و صادرات نفت ایران به کمترین میزان پس از جنگ هشت ساله رسیده است. دولت نه تنها مشتریان خارجی خود را از دست داده بلکه با کاهش شدید سرمایه گذاری در صنعت نفت روبرو شده است. رستم قاسمی وزیر نفت جمهوری اسلامی سال گذشته گفته بود: برای تحقق موارد پیش بینی شده در برنامه پنجم توسعه، صنعت نفت کشور نیازمند سرمایه ۲۰۰ میلیارد دلاری است. به گفته او تولید نفت ایران در پایان برنامه پنجم توسعه باید به بیش از پنج میلیون بشکه در روز برسد.
با این حال او میزان سرمایه گذاری در صنعت نفت ایران در سال جاری را سی میلیارد دلار اعلام کرده است. اما منصور معظمی معاون اسبق وزیر نفت در گفتوگو با دیپلماسی ایرانی، میزان سرمایه گذاری در صنعت نفت ایران را ۱۶ میلیارد دلار در سال عنوان کرده است.
غلامحسین حسین تاش رئیس پیشین موسسه مطالعات انرژی ایران هم خرداد ماه سال گذشته از کاهش سرمایه گذاری در صنعت نفت خبر داده و گفته است: به خاطر کاهش سرمایه گذاری در صنایع نفتی تولید نفت ایران سالانه شش درصد افت پیدا خواهد کرد.
حال در شرایطی که صنعت نفت نیازمند سرمایه گذاری است، کشور با بحران درآمدهای ارزی روبرو است. نه تنها صادرات نفتی ایران کاهش پیدا کرده بلکه مشتریان نفتی ایران هم از وضعیت به وجود آمده بهره خود را برده و مطالبات نفتی ایران را به روپیه و یو ان، پرداخت میکنند.
در این شرایط دولت پیش بینی کرده است که در سال جاری روزانه دو میلیون و ۷۴۰ هزار بشکه نفت به کشورهای دیگر صادر کند. بر اساس همین پیش بینی در لایحه بودجه، دولت درآمدها و هزینههای سالانه را برآورد کرده است. چنانچه میزان صادرات نفتی ایران تحقق پیدا نکند، بخش زیادی از درآمدهای ارزی نیز تنها روی کاغذ و در قانون بودجه خواهد ماند. این وضعیت کشور را با کسری بودجه و کمبود منابع ارزی روبرو خواهد کرد و دولت بیش از گذشته با مشکلات اقتصادی دست به گریبان خواهد شد.
