دوشنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۸ -
- 14 Oct 2019
14 صفر 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
پاسخ به پرسش های کاربران جرس
 جرس سه سال پیش درست در زمانی که صدای جنبش سبز دموکراسی خواهی ایران در خیابان ها شنیده می شد پا به عرصه حیات رسانه ای گذاشت. این رسانه رسالت اصلی خود را بازتاب دادن صدای شهروندانی قرار داد که در زیر سایه سانسور اقتدارگرایان حاکم مجال شنیده شدن پیدا نمی کردند. در این سه سال نبض جرس در انطباق با نبض جنبش سبز زده و خود را مقید و متکی به تحولاتی دانسته که در داخل مرزهای ایران در حال انجام است. با این حال جرس یک رسانه است و همه تلاش خود را بکار بسته تا تولیداتی را عرضه کند که جذب و جلب اعتماد مخاطب را در رقابت نفس گیر بازار رسانه ها در پی داشته باشد که البته کاری سخت دشوار است. رعایت رفتار حرفه ای روزنامه نگاری در عین تعهد به یک جنبش سیاسی – اجتماعی یکی از معیارهای کاری جرس بوده، و طبعا پایبندی به این معیار وجه تمایز این رسانه را از دیگر رسانه های فارسی زبان رقم زده است. اکنون در آستانه چهارمین سال شروع فعالیت، بخشی از پرسش های کاربران درباره گذشته، حال و آینده این رسانه را با اعضای شورای سیاسگذاری آن در میان گذاشته شده است. پرسش هایی درباره این که آیا هویت جرس رسانه ای است یا سیاسی؟ آیا این رسانه صرفا متعلق به نواندیشان دینی است و ایده های سایر گروه ها در آن جایی ندارد؟ آیا  آینده جرس  در گرو تحولات آتی سیاسی در  ایران است؟ پشتیبانی مالی جرس در حال حاضر چگونه است؟ و پرسش های مهم دیگری که از زاویه نگاه مخاطبان پاسخ اعضای شورای سیاست گذاری جرس را می طلبیده است. در ادامه متن کامل این پرسش ها و پاسخ ها را بخوانید.

 ۱. رعایت بی طرفی یکی از اصول بنیادی روزنامه نگاری حرفه ای است، حال آن که جرس به عنوان رسانه ی یک جنبش اجتماعی- سیاسی مسلما بی طرف نیست . به نظر شما در این وضعیت آیا اصولا جرس می تواند خود را یک رسانه ای حرفه ای معرفی کند؟

هیچ رسانه سیاسی بی طرف نیست، به خصوص آن که اتکاء نه به بودجه عمومی بلکه به جریان یا جنبشی که آنرا نمایندگی می کند داشته باشد. در عین حال بی طرفی امری نسبی است، و طبعا تا تعریف دقیق و مشترکی از این مفهوم نداشته باشیم این واژه می تواند رهزن اندیشه باشد. با توجه به این نکته بنیادی یادآور می شویم که رسانه ها ممکن است متعلق به یک دولت، جنبش یا جریان خاص (در بخش خصوصی) باشند - که غالبا هم چنین هستند - و برحسب تعلقهایشان عملکردهای متفاوتی دارند اما همه این رسانه ها تلاش دارند در ارائه تولیدات خود به روش حرفه ای با رعایت سه معیار صحت، دقت و سرعت اعتماد مخاطبان خود را جلب کنند.


بنابراین تعلق داشتن به یک جنبش اجتماعی نه تنها منافی حرفه ای بودن رسانه نیست، بلکه می تواند نقطه قوت آن باشد. ضمن اینکه داوری دراین باره به عهده مخاطبان است و این آنها هستند که در رجوع به رسانه و برپایه تعریفی که خود از عملکرد رسانه دارند، آن هم در دنیای رقابتی رسانه ها، تصمیم می گیرند و انتخاب می کنند.


جرس بی آنکه ادعای خاصی در عرصه رسانه داشته باشد، به تجربه دریافته است که مورد اعتماد یا توجه نسبی چهار گروه متفاوت قرار گرفته است:
اول همراهان جنبش سبز که جرس را یکی از بلندگوهای اصلی مطالبات خود یافته اند. دوم مخالفان داخلی جنبش سبز، یعنی حاکمیت جمهوری اسلامی به شهادت عکس العمل نهادهای امنیتی نظامی که جرس را «اتاق فکر اصلی فتنه سبز در خارج از کشور» معرفی کرده اند. سوم ایرانیان معترض رادیکال خارج از کشور که جنبش سبز را به دلیل مشی اعتدالی آن نمی پسندند. آنها هم جرس را یکی از اصلی ترین رسانه های جنبش سبز می دانند و منتقدانه آنرا به دقت دنبال می کنند. چهارم. رسانه های معتبر بین المللی که جرس را یکی از منابع مورد اعتماد اخبار جنبش سبز دانسته در مقاطع حساس به آن اعتماد و از آن خبر نقل کرده اند.
توجه و اتکایی که این چهار گروه به تولیدات جرس دارند نشانه کار حرفه ای جرس است.


به زبان آمار جرس در حال حاضر پرمراجعه ترین رسانه جنبش سبز، و یکی از چهار رسانه نخست فارسی زبان غیردولتی خارج از کشور و از معدود رسانه هایی است که به لحاظ مالی متکی به هیچ کمک دولتی و نهاد خارجی غیردولتی نیز نیست. جرس با صراحت از آغاز منظر خود را در قالب ده اصل صریحا بیان نموده در عمل نیز اخلاق حرفه ای را در حد ممکن رعایت کرده است. هر کسی می تواند باور خود را داشته باشد، مهم این است که در گزارش واقع امانت داری کند و حقیقت را فدای مصلحت نکند. اینکه به چه میزان در رعایت اخلاق حرفه ای موفق بوده ایم، قضاوت آن با خوانندگان است.

 

۲. آیا به نظرتان جرس بیشتر به یک ارگان سیاسی شبیه نیست تا یک ارگان رسانه ای؟

قابل انکار نیست که فضای بسته داخل کشور، ممانعت از فعالیت احزاب مستقل و توقیف رسانه های آزاد خواسته و ناخواسته رسانه های مستقل خارج از کشور را به سمت پرکردن چنین خلأهائی سوق دهد یا چنین انتظاراتی را دامن زند. اما جرس از منظر گردانندگان، بسیاری از خوانندگان و کثیری از منتقدانش یکی از رسانه های جنبش سبز ملت ایران است. جرس منظر خود را با اصول مشخص از آغاز بیان کرده و به آنها وفادار است. ما خود را ارگان سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جنبشی متکثر می دانیم که به دنبال رأی، بلکه حق گمشده خویش است، و البته انجام این مهم را در اطلاع رسانی و آگاهی بخشی از همه راههای ممکن می دانیم و در بازتاب دادن اخبار همچون همه رسانه ها عمل می کنیم.

 

۳. ادبیات نوشتاری جرس در سه سال گذشته تقریبا یکسان بوده است حال آن که شرایط اجتماعی در این سه سال تغییرات قابل ملاحظه ای کرده است. آیا این برداشت را ندارید که ادبیات جرس با شرایط کنونی ایران انطباق زیادی ندارد؟

ادبیات جرس بر دو گونه است. اخبار، گزارشها و مصاحبه ها، که از سوی تحریریه جرس تولید می شوند، و یادداشتها که از سوی علاقه مندان و خوانندگان جرس ارسال می گردند و غالبا مبتنی بر سفارش و برنامه ریزی قبلی نیستند. هر دو بخش متناسب با تقاضا عرضه شده است. داوری درباره میزان انطباق با شرائط کنونی ایران به جایگاه داور و موازین داوری او برمی گردد. ما با ارزیابی مداوم کوشش کرده ایم با نبض جنبش و تقاضای همراهان جنبش سبز و مقدورات ملت ایران پیش رویم. به غوغاسالاری میدان نداده ایم. در عین حال در رفع نواقص کار خود کوشیده ایم.

 

۴.برخی از چهره هایی که در رشد و پیشرفت جرس نفش داشته اند به تدریج از این مجموعه کنار رفته اند. آیا این یک فاکتور منفی برای رسانه ای نیست که خود را مدعی کار جمعی می داند؟

هر رسانه ای به شکل طبیعی رویش و ریزش دارد. از آغاز فعالیت جرس تا کنون حتی یک نفر حذف یا اخراج نشده است. در عوض ما همواره با خیل روزنامه نگاران خوبی مواجهیم که متقاضی همکاری با جرس هستند و به علت کمبود امکانات مالی توان جذب آنها را نداریم.


در سال گذشته متناسب با فراز و فرود جنبش، برخی ترجیح دادند در دیگر رسانه ها فعالیتشان را دنبال کنند. شورای سیاست گذاری جرس با افزایشی نسبی در سال گذشته هم اکنون با پنج عضو حقیقی و دو عضو حقوقی انجام وظیفه می کند: آقایان عبدالعلی بازرگان، محمود صدری، محسن کدیور، علی مزروعی و حسن یوسفی اشکوری، به همراه مدیرعامل (آقای فرید منعمی) و نماینده شورای سردبیری.


در سال گذشته چهار نفر به دلایل مختلف به همکاریشان با جرس ادامه ندادند. برای این روزنامه نگاران محترم آرزوی موفقیت داریم.در عوض پنج روزنامه نگار تازه نفس به همکاران جرس اضافه شده است. این تغییرات به افزایش نشاط و توانایی تحریریه جرس انجامیده است. میانگین همکاری دوازده روزنامه نگار دیگر جرس با این رسانه‌ی سه ساله، بیش از دو سال و سه ماه است که میانگین قابل قبولی است.

 

۵. چرا برخی از افرادی که در جرس فعالیت می کنند تمایل به استفاده از اسامی مستعار دارند؟ آیا به نظرتان نمی رسد که این استفاده از اسامی مستعار به اعتبار رسانه لطمه می زند؟

هرچند این پرسش متوجه افرادی است که با اسم مستعار با رسانه ها همکاری می کنند، و ناشی از شرائط امنیتی و خفقان حاکم در داخل کشور است، و جرس هم نمی خواسته از همکاری این روزنامه نگاران محروم شود، اما با توجه به اولویت قطعی شفاف بودن هویت اعضای تحریریه رسانه محدودیتهای متعددی برای همکاری با اسم مستعار از سوی جرس در سال گذشته ایجاد شد. در حال حاضر کمتر از ۲۰٪ همکاران جرس با اسامی مستعار فعالیت می کنند. اسامی نویسندگان دو ستون اصلی برگ و اندیشه تماما حقیقی است. اولویت ما تقلیل اسامی مستعار به صفر است، اما با توجه به فضای امنیتی و استبدادی حاکم بر کشور ملاحظات این همکاران قابل درک است.

 

۶. موضع جرس در قبال انتخابات ریاست جمهوری آینده در ایران چه خواهد بود؟

جرس در جایگاه یک حزب سیاسی نیست که بخواهد در این باره و موارد مشابه اعلام موضع نماید، بلکه رسانه ای است که همه اخبار و بحث های مرتبط با چنین مقولاتی را بازتاب می دهد، و درنهایت شورای سیاست گذاری جرس هماهنگ با خرد جمعی همراهان جنبش سبز سیاستهای رسانه ای خود را تنظیم می کند.

 

۷.  اگر در انتخابات ریاست جمهوری بعدی هم یکی از چهره های حامی وضع موجود به این سمت برسد، آیا انگیزه ای برای ادامه دادن فعالیت های جرس باقی می ماند؟

جرس تا زمانی که اهداف جنبش سبز تحقق نیافته باشد و از حداقلی از امکانات برخوردار باشد، به فعالیت خود ادامه خواهد داد، انشاء الله.

 

۸. سال گذشته جرس به دلیل آنچه مشکلات مالی خوانده شد، تا آستانه تعطیلی هم رفت. آن بحران مالی ناشی از چه بود و آیا اکنون این بحران رفع شده است؟

جرس متکی به کمکهای هموطنان داخل و خارج است. خفقان فزاینده و فشارهای رو به تزاید امنیتی داخل کشور از یک سو عامل اصلی کاهش دریافتی های جرس بود، از سوی دیگر کاهش نمود بیرونی جنبش کمکهای خارج از کشور را نیز به تدریج کاهش داد. ما بحران پیش آمده را صادقانه با مخاطبانمان در میان گذاشتیم. خوشبختانه بخش اعظم کسری دریافتی با کمکهای هموطنان ایرانی که در شرائط دشوار فعلی غالبا خارج از کشور زندگی می کنند، تامین شد.


البته همانند کمک رسانی به زلزله زدگان به میزانی که از فاجعه دور می شویم ضریب کمکها کاهش می یابد! آخرین گزارش هزینه و دریافتی جرس نشان می دهد که متأسفانه جرس در حال حاضر ۳۰٪ کسری بودجه دارد، و ما همچنان به کمک مرتب و ماهانه هموطنان نیاز مبرم داریم. جرس هیچ درآمدی جز اعانات هموطنان ندارد و مطابق اساس نامه اش مجاز نیست از کمک هیچ دولتی استفاده کند. جرس از اعانات نهادهای خارجی نیز تا کنون مطلقا استفاده نکرده است.

 

 ۹. چرا تولید محتوا در جرس به نسبت قبل کمتر شده است؟

متناسب با دو عامل افت نسبی جنبش و کاهش درآمد، ما کوچک سازی تدریجی رسانه را با حفظ کیفیت آن طبق برنامه آغاز کردیم. زمان انتشار را کاهش دادیم. اخبار و گزارشهای خبری را با توجه به واقعیتهای جنبش و هزینه بریشان تقلیل، و در عوض یادداشتهای تحلیلی راهبردی را افزایش دادیم. جرس در طول سه سال فعالیت افزون بر ۵۶۲۰۰ مطلب منتشر کرده است (روزانه ۵۲ مطلب). اکنون جرس خود را شبکه ای راهبردی، تحلیلی و خبری تعریف می کند.

 

۱۰. چرا گرافیک سایت در سه سال گذشته هیچ تغییر عمده ای نکرده است؟

گرافیک جرس با طراحی کارشناسی تهیه شده و خوشبختانه جا افتاده و مورد اقتباس دیگر رسانه ها نیز واقع شده است. تغییرات جزئی را سالانه دو بار انجام داده ایم. اما تغییرات عمده متوقف بر هزینه فراوانی است که فعلا در توان جرس نیست. در عین خوشحال می شویم که خوانندگان محترم نظرات و پیشنهادات خودشان را برای ما بفرستند، همچنین اگر افرادی تمایل به کمک و همراهی ما در بهتر شدن گرافیک سایت دارند اعلام آمادگی نمایند.

 

 ۱۱. چه برنامه هایی برای بهبود فعالیت های حرفه ای در جرس مد نظر دارید؟

شورای سردبیری جرس مجموعه ای از روزنامه نگاران ایرانی مجرب و غالبا جوان در تبعید هستند که در چارچوب اصول اعلام شده و سیاست های شورای سیاست گذاری عمل می کنند. دست اندرکاران جرس به دقت تعداد کاربران و رتبه جهانی رسانه را رصد می کنند و انتقادات و پیشنهادات وارده را مورد توجه قرار می دهند. تعمیق ابعاد تحلیلی و راهبردی محتوای رسانه از یک سو و تقویت جوانب اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آن از سوی دیگر همراه با ازدیاد تنوع و تکثر دیدگاههای مطرح، سه هدف میان مدت جرس است که امیدواریم متناسب با مقدورات و امکانات مالی و انسانی بتوانیم به تدریج عملی سازیم.

 

۱۲. آیا جرس نامه ی پانزدهم نوریزاد را سانسور کرد ؟ اگر پاسخ مثبت است چرا؟

خیر، پاسخ قاطعانه منفی است. جرس هیچ مطلبی را چه نامه آقای نوری زاد چه غیر آنرا سانسور نکرده است. نامه مورد نظر سهوا به دلیل فنی، مختصر افتادگی در قسمت انتهائی آن رخ داده بود که بلافاصله پس از بازبینی اصلاح و بطور کامل درج شد. درباره نامه های آقای نوری زاد، جرس بیشترین کوشش را در انتشار به موقع همگی آنها داشته است، و در زمانی که سایت ایشان با مشکل مواجه بود، نخستین منتشر کننده نامه های وی بود. بعلاوه بیش از پنجاه نامه در پاسخ به فراخوان ایشان در نوشتن نامه به رهبری در جرس منتشر شده است.
جرس در انتشار مطالب هیچ حک و اصلاحی را بدون اطلاع و اجازه نویسنده مجاز نمی داند، در عین اینکه در کار رسانه بدلیل سرعت عمل رخداد خطای انسانی را منکر نیستیم و از هرگونه تذکر و انتقادی دراین باره استقبال می کنیم.

 

۱۳. اخیرا ستون گفتگو را که یکی از مولفه های اصلی و هویتی جرس به عنوان رسانه ی جنبش سبز بود،پایین کشیدید ستون اندیشه را پرو بال داده اید و مطالب میهمان را اغلب از میان مطالب خاصی انتخاب می کنید که نمی تواند انتخاب روز و یا انتخاب عموم باشد. و... آیا این نخبه گرایی یک استراتژی جدید است برای جرس و آیا در این حال می توانید دیگر خود را رسانه ی یک جنبش بدانید؟ آیا جرس قرار است از یک رسانه ی جنبش به یک رسانه ی نخبه گرا متمایل به روشنفکران دینی تبدیل شود؟

تغییرات انجام شده مبتنی بر کارشناسی و مشورت با متخصصان فن و تعامل با کاربران جرس صورت گرفته است. ستون اندیشه و ستون نوا و نما جایشان عوض شد، اندیشه بالاتر آمد و نوا و نما (ونه گفت وگو!) پائین رفت. همچنین ستون جدید ویژه نامه بالای گفت و گو قرار گرفت. گفت و گوها که تولیدی جرس هستند غالبا یکی از تیتر اول های ما را تشکیل می دهند.


مطالب ستون مهمان از دو گونه بیرون نیست: مطالب عمومی سیاسی اجتماعی و مطالب نظری فرهنگی. بنابراین ستون مهمان هر دو سطح عمومی و نخبه را مد نظر دارد.
مخاطبان جرس شامل مخاطبان عمومی و نخبگان هستند و برای هر دو گروه مطلب منتشر می کنیم. ازدیاد بخش دوم مهمان به دلیل سیاست اولویت درج مطالب اختصاصی در ستون اندیشه حاصل شده است. در گذشته این دسته از مطالب در ستون اندیشه درج می شد.
با توجه به بافت فرهنگی ایرانیان طبیعی است که جرس به روشنفکران مسلمان و نواندیشان دینی - که اثرگذاری بیشتری در جامعه دارند - توجه بیشتری داشته باشد. از نظر دور نداریم که رسانه هایی که دیدگاههای این گروه را درخارج از کشور منعکس می کنند فراوان نیستند. در عین حال هر مطلبی که از نویسندگان یا متفکران عرفی و سکولار دریافت داشته ایم در صورت رعایت ضوابط اعلام شده جرس منتشر کرده ایم. سهم مطالب نویسندگان سکولار در ستون اندیشه در شش ماه گذشته ۲۵٪ و در ستون برگ ۳۰٪ بوده است.

 

۱۴. جرس مشخصا در برخی موضوعات تک صدایی شده است. مثلا شما چندین نوشته در محکوم کردن توهین به مقدسات منتشر کردید اما نوشته ای از مخالفان در این باره منتشر نکردید. در این حال چگونه می توانید به عنوان یک رسانه ادعای بی طرفی کنید؟

در ستون یادداشت، ما مطلب سفارش نداده ایم، منحصرا دریافت کرده ایم. اگر از سلیقه های دیگر کمتر برای ما مطلب فرستاده اند، کم لطفی از خودشان بوده است. جرس مطابق موازین اعلام شده خود از دیدگاههای متنوع استقبال می کند. ضمنا ما رسانه بی طرف مطلق سراغ نداریم. اگر شما سراغ دارید معرفی کنید!
تلاش ما این است که وزن موضوعات مختلف در جرس متناسب با وزن آنها در داخل کشور باشد. به نظر نمی رسد که وزن موضوعات مطرح در فضای مجازی خارج از کشور تناسبی با واقعیات جامعه ایرانی به خصوص داخل کشور داشته باشد.

 

۱۵. به نظر می رسد نسبت به واکنش شخصیت ها و رسانه های داخل ایران نسبت به خود حساسید و یا نسبت به آن نگرانید تا جایی که گاهی مخاطب احساس می کند با یک رسانه ی سانسور شده ی داخل ایران مواجه است که ملزم به رعایت بخش نامه ی غیر رسمی وزارت ارشاد هم هست. آیا این سیاست حاکم بر جرس به معنای به رسمیت شناختن سیاست های مطبوعاتی حاکم بر ایران و یا دست کم مدعیات آنها نیست؟

هرچند طرح چنین سئوال و ادعائی نیاز به ارائه مصادیق مشخص دارد و به پرسش کلی در این زمینه نمی توان پاسخی دقیق داد، اما یادآور می شویم که نگاه جرس در درجه اول معطوف به داخل کشور است. از اول هم چنین بوده است. برای تغییر وضع موجود به وضع مطلوب چاره ای نداریم جز اینکه در کنار از یاد نبردن اهداف بلند مدت به «مقدورات داخل کشور» هم توجه کنیم.


اکثر قریب به اتفاق رسانه ها و بسیاری از هموطنان خارج از کشور، بیش از سه دهه است دور از واقعیت و غافل از مقدورات سخن گفته و منتشر کرده اند. قرار نیست عقده گشایی کنیم و ذهنیتهایمان را به دور از عینیت جامعه‌ي بلازده‌مان ظاهر سازیم. ما اگرچه در تبعید روزگار می گذرانیم، اما در داخل ایران نفس می کشیم و برای تغییر از درون قلم می زنیم و فاصله خود را با فضای داخل کشور تنظیم می‌کنیم. ما این را نقطه قوت جرس می‌دانیم و بنا داریم همین شیوه را ادامه دهیم، انشاء الله.

 ۱۶. در میان تعدادی از فعالان جنبش سبز و رسانه های همسو با آن، نوعی موضعگیری همواره نسبت به جرس وجود دارد. همچنین هستند روشنفکران و نویسندگانی که علیرغم همسو بودن با سیاست های جرس، با این رسانه همکاری ندارند و یا رسانه های دیگری را انتخاب می کنند. اگر موافقید، علت این امر چه می تواند باشد ؟

تنوع و تکثر همراهان جنبش سبز غیرقابل انکار بلکه مورد استقبال است. هرکس به موازین جنبش سبز پابند است می تواند یادداشت های خود را برای جرس ارسال کند و از دریچه این رسانه با هموطنانش سخن بگوید. اگر هم کسی مایل نبود از این رسانه استفاده کند، نظر و سلیقه‌اش قابل احترام است، ضمنا علت عدم همکاری را باید از خود این مخالفان محترم فرضی جرس پرسید.


جرس بلندگو و تریبونی برای آنها که صدایشان کمتر شنیده می شوند فراهم کرده ‌است. خوشبختانه هم رسانه های سبز دیگری فعالیت می کنند و باری از دوش جرس برمی دارند، و هم رسانه های منتقد متعددی هستند که از منظرهای متفاوت به مسئله ایران می نگرند. در این بازار پررونق رسانه ها رقابت سالم نعمتی است و جای نگرانی برای طرح دیدگاهها و نظرات مختلف وجود ندارد.

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.