شنبه ۳۰ شهریور ۱۳۹۸ -
- 21 Sep 2019
21 محرم 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
مقدمات توافق نهایی؛ اختلاف در پایتخت‌های دو قطب اصلی
جرس: حالا که توافق اولیه ایران و جامعه جهانی در حال پیشرفت است، نوبت به برنامه ریزی برای توافق نهایی رسیده است. توافقی که اگر به دست بیاید یک نقطه عطف تاریخی برای جمهوری اسلامی خواهد بود. هدف توافق نهایی از بین بردن کامل تنش و بحران بر سر برنامه هسته ای ایران است. فعلا دو طرف در حال رایزنی بر سر محل و زمان برگزاری نشست های مربوط به توافق نهایی اند هر چند که به نتیجه رسیدن درباره این مسائل ساده ترین بخش ماجراست.  

 
دردسرهای توافق در تهران

دستندازهای رسیدن ایران و جامعه جهانی به توافق نهایی یکی دو تا نیست. هم در تهران و هم در واشنگتن گروه های فشار پرقدرتی هستند که توافق را به سود خود نمی بینند. مخالفان توافق در تهران را عمدتا گروه های محافظه کار تشکیل می دهند که با تبلیغات ضد غربی مدعی از دست رفتن قدرت ملی به واسطه پذیرش خواسته های جامعه جهانی درباره برنامه هسته ای است. محافظه کاران در هفته های اخیر به صورت سازمان یافته ای علیه تیم دیپلماسی دولت بسیج شده اند و نقل قول هایی از آقای خامنه ای رهبر انقلاب را نیز پیش می کشند که موضع آنها را در انتقاد از دیپلماسی دولت تقویت می کند. آقای خامنه ای خود به صراحت از توافق اولیه درباره برنامه اتمی موسوم به توافق ژنو انتقاد نکرده است اما در عین حال نقل قول هایی که در این رابطه طرح شده از سوی دفتر وی مورد تکذیب قرار نگرفته است.یکی از این نقل قول ها از سوی جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی طرح شده است. او به جلسه رهبری با سران سه قوه اشاره کرده و گفته که آقای خامنه‌ای در حضور سران قوا و تیم مذاکره کننده هسته‌ای اظهار داشته «من فقیه هستم و سه بار این متن را خوانده‌ام و از آن تثبیت حق غنی‌سازی هسته‌ای بدست نمی‌آید.» در طرف دیگر نزدیکان به دولت روحانی مایل اند نشان دهند که توافق ژنو از رهبری برخوردار بوده است. مهم ترین اظهارات از این دست از سوی علی اکبر هاشمی رفسنجانی رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابراز شده است. او با رد انتقاداتی که از مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران می‌شود، گفته است: « رهبری نظام هم قبل و هم بعد از مذاکرات، تیم دیپلماسی و کارهایشان را تایید کردند.» او به طور مشخص به حامیان رهبری به عنوان منتقدان عملکرد تیم دیپلماسی اشاره کرده و گفته : « گروهی که اتفاقا ادعای پیروی از ولایت دارند، هر روز برای مایوس کردن مردم تلاش می‌کنند.» واکنش دیگر به انتقادهای درباره مذاکرات اتمی از سوی یکی از اعضای تیم مذاکره کننده ابراز شده است. حمید بعیدی‌نژاد روز ۶ بهمن در مصاحبه ای با اشاره به توافق ژنو گفت: « واقعا جای تاسف دارد که بخواهیم به خاطر مقاصد سیاسی این امتیاز مهم برای کشور را نادیده بگیریم.» او گفت که « دیپلمات‌ها از اعتبار رهبر "خرج" نمی‌کنند و نمی‌گویند که همه جزئیات مذاکرات با نظر آیت‌الله خامنه‌ای بوده است.» پیشتر حسن روحانی رییس جمهوری ایران هم در واکنش به انتقادها از توافق ژنو گفته بود: « رئیس جمهور ایران، به تازگی در واکنش به منتقدان مذاکرات هسته ای گفته است: «برخی متوجه نیستند که رهبری نظام، نقش تعیین کننده‌ای در سیاست‌های کلی نظام دارند و اختیار برخی از امور با ایشان است و ایشان باید تصمیم بگیرند.»

تفاوت دو سبک رهبری

رهبری ایران با سکوت معنادار پیرامون سخنانی که از وی درباره مذاکرات اتمی نقل می شود عملا به شایعات به درباره صحت این نقل قول ها دامن می زد. او به رغم آن که به نظر می رسد تحت فشارهای شدید اقتصادی که ایران با آن درگیر شده است چراغ سبزهای لازم را درباره مذاکره با جامعه جهانی داده است ولی حاضر نیست تبعات چنین تصمیمی را به طور کامل بپذیرد و می خواهد پرستیژ ضد غرب و ضد آمریکایی خود را در این وضعیت نیز به مانند سابق حفظ کند. موضوعی که حامیانش را سردرگم کرده و آنها را بر سر دوراهی تایید مذاکرات یا انتقاد از آن قرار داده است. ادبیات آقای خامنه ای در جمع های عمومی تر نیز چندان آشتی جویانه نیست. او در یکی از سخنرانی های اخیر خود عمق بی اعتمادی به ایالات متحده را بار دیگر آشکار کرده و گفته : « "یکی از برکات مذاکرات این بود که دشمنی آمریکا با ایران و ایرانی و اسلام برای همه روشن شد.»


در ایالات متحده اما باراک اوباما پس از پذیرش مسوولیت مذاکره با ایران روبروی گروه های فشار در کنگره و سنای این کشور ایستاده است تا از تصویب تحریم های تازه علیه ایران جلوگیری کند. توافق ژنو تصریح کرده است که نباید تحریم جدیدی علیه جمهوری اسلامی حین اجرای توافق به اجرا گذاشته شود و از همین رو نیز دولت اوباما به طور واضح اعلام کرده است که اگر کنگره آن این کشور تحریمی را به تصویب برساند با وتوی رییس جمهوری روبرو خواهد شد. موضع صریح اوباما در این رابطه سرانجام باعث عقب نشینی نمایندگان کنگره شد. بنابه گزارش خبرگزاری رویترز تلاش‌های برای تصویب تحریمی جدید علیه ایران در کنگره متوقف شده است و نمایندگان در حال گفت‌وگو برای ارائه اقدامی به‌مراتب ضعیف‌تر مانند یک قطع‌نامه غیرالزام‌آور هستند. قطعنامه تحریمی که قرار بود در کنگره به تصویب برسد صادرات گاز از ایران را هدف می گرفت و به دنبال صفر رساندن میزان صادرات در دو سال آینده بود اما قطعنامه غیرالزام آور جدیدی که اکنون بحث آن مطرح شده در واقع به مثابه ابزار فشاری علیه دولت آمریکاست تا به اندازه ممکن در مذاکرات نهایی سختگیرانه عمل کنند. یکی از «منابع آشنا به دولت آمریکا» در گفتگویی با رویترز پیش بینی کرده است که کاخ سفید به همین «قطع‌نامه غیرالزام‌آور» نیز اعتراض خواهد کرد. دولت آمریکا نگران است که چنین اقدام هایی مانع پیشبرد مذاکرات در آینده شود و از دست رفتن فرصت مذاکره در این صورت انگشت تقصیر را متوجه واشنگتن خواهد کرد. در تهران هم نگرانی مشابهی درباره شکست مذاکرات دیده می شود اما تفاوت این است که این نگرانی در مرکز ثقل قدرت یعنی آقای خامنه ای نیست. او با مواضع دو پهلو و ابهام آمیزش درباره توافق اتمی دنبال ایجاد حریمی برای خود است که در هر زمان ممکن بتواند مسوولیت شکست را به گردن دیگران بیاندازد و از زیر بار مسوولیت شانه خالی کند. آقای خامنه ای یکبار دیگر این تجربه را در زمان تعلیق غنی سازی در سال ۲۰۰۳ داشت و گرچه آن توافق نیز با تایید وی همراه بود اما بعد از شکست مذاکرات او با حالتی حق به جانب لب به انتقاد از مذاکره کنندگان گشود و آنان را به تسلیم و واداداگی متهم کرد. مواضع وی در هفته های اخیر نیز احتمالا تکرار تجربه های پیشین است.

 

 

ارسال به :