دوشنبه ۰۱ آبان ۱۳۹۶ -
- 23 Oct 2017
02 صفر 1439 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
صلح سرد
صلح سرد
 جرس: مقامات کاخ سفید از الحاق کریمه به روسیه شدیدا ناراضی هستند ولی منافع دو طرف ایجاب می‌کند که آتش بحران را قبل از اینکه دیر شود خاموش کنند.

 

علیرغم تاثیر بسیار زیاد الحاق کریمه به روسیه روی ساختار‌ها و مناسبات جهان، این مساله نباید به یک جنگ سرد دیگر بیانجامد و حتی نباید به نقطه عطفی در آرایش صحنه بین الملل تبدیل شود. 

تمام مسئولان امریکایی که طی این مدت با من صحبت کرده‌اند، از بی‌اعتنایی روسیه به قوانین بین المللی عصبانی و در افزایش هرچه بیشتر تحریم‌ها در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین مصمم هستند. با این وجود حسی در میان دیپلمات‌ها می‌گوید که باید چشمی هم به دورنمای روابط داشت و هنوز برای مهار بحران و تثبیت اوضاع امید وجود دارد.


دوشنبه گذشته یک مقام ارشد وزارت خارجه ایالات متحده به من گفت «ما روی کاهش تنش‌ها تمرکز کرده‌ایم، از این مسیر می‌توانیم ببینیم که با کریمه چه کار باید کرد و چه راه حلی برای این بحران قابل قبول است. ولی قبل از آن باید مطمئن شویم که اقدامات تحریک آمیز دیگری اتفاق نخواهد افتاد. برای جلوگیری از شیوع این بحران به دونتسک، خارکوف و جاهای دیگر در شرق اوکراین ما هر اقدامی که لازم باشد را انجام می‌دهیم.»
یکی از دلایل این تصمیم وزارت خارجه امریکا اهمیت مسائلی از قبیل صلح سوریه و جلوگیری از انحراف برنامه هسته‌ای ایران برای دولت اوباما است. مسئولین سطح بالای وزارت خارجه ایالات متحده از نقش کلیدی مسکو در مذاکرات با هر دو رژیم فوق و همین طور منافع متقابل روسیه از کار مشترک با امریکا و جامعه جهانی برای ادامه [و موفقیت] این مذاکرات به خوبی آگاهند.


در جواب این سوال که آیا منافع روسیه در خاورمیانه می‌تواند برگ برنده ایالات متحده و غرب برای حل مساله اوکراین باشد، این مسئول رده بالای وزارت خارجه گفت «ما می‌خواهیم که این را بفهمیم ولی در حال حاضر جوابی برای این سوال نداریم. بدون شک٬ داشتن منافع مشترک با غرب و عضویت در این گفت‌و‌گو‌ها تا حدی تعدیل کننده مواضع روسیه خواهد بود و باعث می‌شود که روسیه به کفه دیگر ترازو هم نگاهی بیندازد.»
میل به باز نگه داشتن کانال‌های حیاتی با غرب قطعا سرسختی روسیه روی مساله کریمه را کاهش می‌دهد. این خود از دلایلی است که دولت ایالات متحده برنامه تحریم‌های روسیه را به صورتی تنظیم کرده که تا حد نیاز قابل تشدید باشد. این مقام رسمی که از نزدیک با تحقیقاتی که در تدوین این تحریم‌ها صورت گرفته آشنا بود، دوشنبه شب گفت «شما نمی‌خواهید که ‌‌نهایت فشار را از‌‌ همان لحظه اول وارد کنید، همین‌ طور انتظار دارید که تحریم‌ها به اندازه کافی قدرتمند باشند. البته ما هم پیام محکمی فرستادیم مبنی بر اینکه اگر پوتین پیش‌تر برود، تحریم‌ها ضربات شدیدی به روسیه وارد خواهند کرد. بنابراین اقدامات روز اول به هیچ وجه معیار مناسبی برای سنجش عزم ما نیست. اگر او بخواهد به شرق اوکراین هم وارد شود آن وقت با درد واقعی تحریم‌ها مواجه خواهد شد.»


اگر کار به اینجا بکشد قطعا به شکست دیپلماسی در جاهای دیگر جهان منجر خواهد شد که به نفع هیچ یک از دو طرف نخواهد بود. مسئول وزارت خارجه با اشاره به این موضوع ادامه داد «به وضوح این خطری است که با آن مواجه خواهیم بود. ولی نباید از این ریسک بترسیم و عکس العملی انفعالی از خود نشان دهیم.»
این پیامی است که به احتمال زیاد مستقیما به مقامات بالای کرملین داده شده و جان کری وزیر خارجه امریکا و رئیس جمهور باراک اوباما «هیچ تردیدی» در تاکید این مساله به رهبران روس ندارند که گسترش رفتار پرخاشگرانه در مورد اوکراین به معنی تضعیف مشروعیت بین المللی روسیه خواهد بود. همزمان احساس سیاستگذاران کاخ سفید بر این است که اگر روسیه بخواهد بعد از این بحران روابط خود با جامعه جهانی را اصلاح کند، بهترین راهی که از طریق آن می‌تواند این کار را انجام دهد به عهده گرفتن نقشی بیش از پیش سازنده در موضوعات سوریه و ایران است.


«به علاوه، کمک به حل این موضوعات عمیقا در جهت منافع خود روسیه هم هست.» این مقام وزارت خارجه افزود «از آنجایی که آن‌ها هم با تهدیدات تروریستی مواجه‌اند از رسیدن سلاح‌های بیشتر به دست تروریست‌ها نگرانند. در ضمن روس‌ها به خوبی می‌دانند که هسته‌ای شدن ایران چه بلایی بر سر منطقه خواهد آورد. پس بدون تردید روسیه در حل بحران‌های خاورمیانه منافعی دارد و امید می‌رود که این منافع همراه با دیپلماسی مناسب، کرملین را به صورت جدی وارد مساله کند.»


چنین اظهارتی به ما ثابت می‌کند که مقامات امریکایی نه تنها روی نقش روسیه در حل بحران سوریه و خارج کردن تدریجی و آرام اسد از قدرت و همچنین نتیجه بخش بودن گفت‌و‌گو‌های اتمی ایران حساب باز کرده‌اند، بلکه می‌دانند که ایفای این نقش از سوی کرملین در پیشبرد هر دو پرونده حیاتی است. هرچند دیپلمات‌ها برای ادامه مذاکرات بدون همکاری روسیه آماده‌اند، ولی ترجیح می‌دهند که کار به آنجا نکشد. طبق محاسبات ایالات متحده نقش چهار پنج کشور خارجی از جمله ایران، عربستان سعودی، امریکا و روسیه در حل بحران سوریه کلیدی است. خیلی‌ها نیاز به تشکیل چنین ائتلافی را [برای حل بحران سوریه] نشانه‌ای از قدرت رو به زوال ایالات متحده می‌دانند، ولی این تنها واقع گرایی دولت امریکا را ثابت می‌کند. پیشرفت در مسائل پیچیده جهانی به‌‌ همان اندازه که به رهبرانی نیاز دارد که دید مناسبی از امکان‌ها و چگونگی رسیدن به آن‌ها داشته باشند، همیشه مستلزم حضور بازیگران متعدد بین المللی بوده است.


روز سه شنبه در یک مراسم گردهمایی دانشجویان در وزارت خارجه ایالات متحده وقتی از جان کری پرسیده شد که آیا موضوع کریمه تاثیر منفی بر روی مذاکرات صلح سوریه و هسته‌ای ایران خواهد داشت، او پاسخ داد «خب، بدیهی است که ما امیدواریم چنین اتفاقی نیفتد. امیدواریم روسیه تشخیص دهد ورای آنچه که در کریمه اتفاق می‌افتد، منافعی دارد که تغییر نکرده‌اند. در منافعی که روسیه بخاطر آن‌ها به همکاری ما در مذاکرات آمده تغییری ایجاد نشده است؛ اگر شما واقعا در منع اشاعه جدی هستید، نباید از مسئولیتی که برای حصول اطمینان از صلح آمیز بودن برنامه اتمی ایران دارید شانه خالی کنید و اگر واقعا خواهان پایان یافتن جنگ داخلی سوریه و عدم دستیابی تروریست‌ها به تسلیحات شیمیایی هستید، نباید وظیفه خود در به نتیجه رساندن مذاکراتی که با زحمت خود شما شروع شده را نادیده بگیرید. هرچند ما اختلاف نظرهایی با روسیه داریم مهم این است که توانسته‌ایم در زمینه‌های مهم و متفاوتی همچون افغانستان، پیمان استارت (۱) و سلاح‌های هسته‌ای با روسیه همکاری کنیم. تا کنون تلاش‌های مشترک ما در مورد ایران و سوریه هم علیرغم اختلاف نظر عمیق درباره سایر مسائل صورت گرفته است.»


جان کری اتفاقات کریمه را یک تراژدی قلمداد کرد و گفت «من هیچ متخصصی را نمی‌شناسم که در منافع روسیه در کریمه تردید داشته باشد. ولی اینجا موضوع فرق می‌کند. روسیه ارتباط تاریخی تنگاتنگی با اوکراین دارد. کیف محل تولد مذهب روس‌ها است. ما از این ارتباط و منافع بلامنازع خبر داریم. ولی این‌ها هیچ کدام باعث نمی‌شود که اقدام به گرفتن چیزی از دیگران فقط به این دلیل که شما آن را می‌خواهید، یا چون از پایان جنگ سرد و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ناراحتید، مشروعیت پیدا کند.»
ظاهرا از نظر مقامات سطح بالای وزارت خارجه ایالات متحده گمانه زنی‌های اخیر [از جمله مقاله جنجالی روز چهارشنبه پی‌تر بیکر (۲) در نیویورک تایمز] مبنی بر اینکه بحران کریمه آغاز یک جنگ سرد دیگر خواهد بود، غیر سازنده است. آن‌ها می‌خواهند به مجادله‌های غیر مفید با «حاصل جمع صفر» که خود [به دلیل مجبور کردن کیف به انتخاب بین شرق و غرب] عامل به وجود آمدن بحران اوکراین بود، پایان دهند.
علیرغم دردسرهایی که اعلام خطوط قرمز به همراه داشته، بحران اخیر هم یک خط قرمز جدید برای دولت اوباما به وجود آورده است. اگر روس‌ها تنها با ضمیمه کردن کریمه در جای کنونی متوقف شوند، ایالات متحده [این الحاق را] محکوم می‌کند و جرایم مشخصی برای آن در نظر خواهد گرفت. در نتیجه روسیه تا حدی در صحنه بین المللی منزوی می‌شود و یک دوره نوسانی را [مخصوصا در اقتصاد خود] تجربه خواهد کرد. اما در ‌‌نهایت به خاطر منافع بلند مدت مشترک، بازگشت ثبات و عادی سازی روابط محتمل خواهد بود.


با این حال حتی وقتی که از دیپلمات محتاط و معقولی که با من صحبت می‌کرد، پرسیدم که آیا هنوز ممکن است که بحران کنونی را نه آغاز یک جنگ سرد دیگر بلکه آخرین پس لرزه‌‌ همان جنگ سرد قبلی دانست؟ او پاسخ داد «تا اینجای کار تا زمانی که پوتین به داخل [شرق اوکراین] نرفته چنین تحلیلی درست به نظر می‌رسد. اما اگر به داخل برود او قطعا فرایند دیگری را شروع کرده است. پس در این صورت ما با شرایط بد و فوق العاده متفاوتی مواجه خواهیم بود... اگر او از آنجایی که تا امروز رفته جلو‌تر برود، دوران فوق العاده سخت و زشتی آغاز می‌شود.»


من به دلایل مختلف از جمله چنین نظرات مسئولان امریکایی و وجود منطق حساب شده پشت تصمیم اخیر پوتین، احتمال می‌دهم که این بحران به زودی برطرف شود و بعد از بازگشت ثبات طی چند ماه آینده، ایالات متحده و روسیه در مورد مسائل بزرگی که قسمت اعظم دیپلماسی هر دو کشور قبل از بحران اوکراین روی آن‌ها متمرکز بوده، و مثل همیشه در جهت منافع خود، به همکاری سابق بازگردند. این تنها عقیده من نیست، این خوش بینی را در سخنان بالا‌ترین مقامات کاخ سفید هم می‌توان شنید؛ حتی از زبان سیاستمدارانی که بیشتر از دیگران ترسیده‌اند و از اتفاقات اخیر خشمگین شده‌اند.
در حالی که هنوز این احتمال وجود دارد که پوتین جواب تحریم‌ها را با اعمال پرخاش جویانه بیشتر در شرق اوکراین بدهد [چیزی که قطعا شرایط بازی را عوض خواهد کرد]، اگر بحران در نقطه کنونی مهار شود به نظر من نمی‌توان الحاق کریمه به روسیه را آغازگر دوران جدیدی در سیاست جهان تلقی کرد. در واقع از جنگ‌های بالکان تا تصرف اوستیای جنوبی و آبخازیا در سال ۲۰۰۸ و از حمایت‌های روسیه از بشار اسد گرفته تا پذیرفتن ادوارد اسنودن (۳)، روابط واشنگتن و مسکو همواره متشنج و دارای فراز و نشیب بوده است. اما عملگرایی دو طرف باعث شده که راه‌های همکاری متقابل پیدا شوند. در نتیجه این اتفاق دلیل قانع کننده‌ای بر آغاز یک جنگ سرد دیگر نیست، بلکه نشانگری است از اینکه ما باید واقعیت‌ها و سختی‌ها را برای دوام صلح سرد جهان بپذیریم.

نوشته: دیوید راتکوف (۴)
منبع: فارین پالیسی
 

۱- START Treaty (STrategic Arms Reduction Treaty)
پیمان کاهش تسلیحات استراتژیک در ۳۱ جولای سال ۱۹۹۱ توسط رهبران سابق امریکا و شوروی، جرج بوش پدر و میخائیل گورباچوف در مسکو به امضا رسید و از ۵ دسامبر ۱۹۹۴ اجرایی شد. امضا کنندگان این پیمان از در اختیار داشتن بیشتر از ۶۰۰۰ کلاهک هسته‌ای منع شدند، همین طور باید تعداد موشک‌های قاره پیما، موشک‌های بالستیک سوار بر روی زیر دریایی‌ها و تعداد بمب افکن‌های خود را به حداکثر ۱۶۰۰ عدد کاهش می‌دادند. مذاکرات استارت بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین پیمان کنترل تسلیحات در طول تاریخ را در پی داشت و تا پایان سال ۲۰۰۱ منجر به کاهش ۸۰ درصد از تسلیحات استراتژیک اتمی جهان شد. این پیمان پیشنهاد رونالد ریگان، رئیس جمهور اسبق ایالات متحده بود و در پنجم دسامبر ۲۰۰۹ منقضی شد. در نتیجه در ۸ آوریل ۲۰۱۰ جایگزین آنکه استارت جدید نام گرفته بود توسط باراک اوباما و دیمیتری مدودف، رئیس جمهور اسبق روسیه به امضا رسید. اجرای پیمان استارت جدید از ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ آغاز شده است.
۲- Peter Baker
۳- Edward Snowden
۴- David J. Rothkopf
او رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل گارتن راتکوف، شرکت مشاوران بین المللی با تخصص روند تحولات جهانی است که در موضوعات انرژی، امنیت و بازارهای نوظهور به مراجعین خود مشاوره می‌دهد. او از جمله محققان مدعو در بنیاد صلح کارنگی است. آقای راتکوف سال‌ها با فارین پالیسی همکاری کرده و از نویسندگان ثابت این مجله محسوب می‌شود.
 

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.