سه‌شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۶ -
- 17 Oct 2017
26 محرم 1439 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
خاورمیانه بدون بندر
خاورمیانه بدون بندر
جرس: برکناری رئیس دستگاه اطلاعاتی عربستان، درباره ادامه حمایت‌های این کشور از شورشیان سوری سوالاتی ایجاد کرده است. 

اعلام خبر برکناری بندر بن سلطان از پست ریاست دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی در اواسط هفته جاری، به معنی پایان یافتن دوران نقش آفرینی این شخصیت قدرتمند و جنجالی در صحنه سیاسی امنیتی خاورمیانه بود. سوال اصلی این است که آیا این برکناری نشانه‌ای از تغییر جهت عربستان نسبت به مساله سوریه خواهد بود؟


این لابی گر افسانه‌ای و جنگ طلب، به مدت ۲۲ سال سفیر عربستان در ایالات متحده بوده است و به همین دلیل به «بندر بوش» معروف شد. طبق اعلام آژانس خبری سعودی، این برکناری بنا به درخواست خود او صورت گرفته است. ولی این خبرگزاری به ادامه یا پایان فعالیت او در پست‌های کم اهمیت تری همچون ریاست شورای امنیت ملی اشاره‌ای نکرده است. یوسف بن علی ادریسی معاون بندر در دستگاه اطلاعاتی عربستان [موقتا] جانشین او خواهد شد. آقای ادریسی از اعضای خاندان سلطنتی نیست و در نتیجه نسبت به بندر از قدرت بسیار کمی برخوردار است.


فعالیت‌های عربستان برای ایجاد هماهنگی بیشتر در تامین سلاح شورشیان مخالف اسد در ۱۸ ماه گذشته توسط بندر هدایت می‌شد. اما با توجه به پیامدهای پشتیبانی سعودی در دهه هشتاد از جهادگران عربستانی و تحت رهبری اسامه بن لادن در جریان جنگ آن‌ها با نیروهای شوروی در افغانستان، منتقدان آقای بن سلطان اعتقاد دارند که حمایت از گروه‌های افراطی اسلام گرا در آینده به تهدیدی برای خود عربستان تبدیل خواهد شد.
البته کنار گذاشته شدن بندر خیلی هم غیر منتظره نبود. در بحبوحه تنش‌های بی‌سابقه در روابط واشنگتن و ریاض، نشانه‌هایی از کاهش حمایت‌ها از او دیده می‌شد که این مساله در وضعیت شورشیان سوری به شکل محسوسی اثر گذاشته است. یک ناظر عالی رتبه گفت «دیدگاه بندر به شدت سیاه و سفید است و به نظر می‌رسد که او در مورد اطمینان از براندازی اسد، به پادشاه قول‌های بیش از حدی داده بود.»


طبق گزارشات، وی به علت درمان بیماری‌اش، اکثرا در خارج از کشور به سر می‌بُرد و زمانی هم که در عربستان حضور داشت بیشتر اوقات «در دسترس» نبود. همچنین گفته می‌شود که او به شدت از افسردگی رنج می‌بَرَد. چند ماه پیش او نتوانست که در یک جلسه فوق العاده با دیوید کامورن راجع به سوریه در چکرز (۱) شرکت کند.


به گفته منابع از ریاض، بندر همواره با مخالفت‌های شدید شاهزاده محمد بن نایف (۲)، وزیر کشور قدرتمند (و از گزینه‌های ولی عهدی) عربستان مواجه بوده است. آقای بن نایف رهبری سرکوب القاعده پس از حملات تروریستی سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ به عربستان را بر عهده داشت. او از بازگشت جوان‌های جهادگر عربستانی که در میادین جنگی سوریه رادیکالیزه شده‌اند به کشورش شدیدا نگران است. دیپلمات‌های غربی و عربستانی روی این قضیه اتفاق نظر دارند که عزل بندر احتمالا نشانه‌ای از اختلاف نظرهای سیاسی بر سر چنین مسائلی در حاکمیت عربستان است.


انتقادات بی‌پرده بندر از باراک اوباما به خاطر امتناع دولت ایالات متحده از حمله به سوریه درپی حملات شیمیایی به حومه دمشق در آگوست گذشته، به شدت امریکا را ناراحت کرده بود. اندکی بعد او در اعتراض به سیاست‌های واشنگتن در قبال سوریه، اسرائیل و از همه مهم‌تر آغاز بهبود روابط با تهران، از محدود کردن تعامل با امریکا سخن گفته بود. از نظر این شاهزاده، ایران رقیب شماره یک فرقه‌ای عربستان در منطقه و به منزله کابوسی برای این کشور است.


همچنین به ادعای یکی از چهره‌های شاخص عرب، بندر با امیر قطر به خاطر دست تنها گذاشتن همسایه بزرگ خود در حمایت از نیروهای مخالف اسد با عصبانیت برخورد کرده است. کنارگذاشتن او پس از دیدار چند هفته پیش اوباما با ملک عبدالله احتمالا از عمق شکاف در روابط ایالات متحده و پادشاهی عربستان خواهد کاست که این خود می‌تواند روی سیاست‌های سعودی نسبت به سوریه تاثیر بگذارد.


بندر خلبان سابق جنگنده و برادرزاده ملک عبدالله است. او با رئیس جمهور ریگان و بوش‌های پدر و پسر روابط نزدیکی داشته و انجام مذاکرات برای قراردادهای تسلیحاتی عظیم عربستان، از جمله توافق معروف ۴۳ میلیارد پوندی الیمامه با بریتانیا، به عهده او بوده است. البته گاردین در گزارشی در این زمینه، از اتهام پرداخت مخفی به میزان یک میلیارد پوند از طرف شرکت بی‌اِی‌ای (۳) به او پرده برداشت.


زندگی پر زرق و برق آقای بن سلطان معرف عام و خاص است؛ او میل زیادی به کشیدن سیگار برگ دارد و با ایرباس شخصی خود سفر می‌کند. اما از زمان بازگشت به عربستان در سال ۲۰۰۵ [و انتصاب به عنوان رئیس شورای امنیت ملی] کمتر در این زمینه خبرساز شده است. او در جولای ۲۰۱۲ ریاست دستگاه اطلاعاتی سعودی را بر عهده گرفت. وی علاوه بر پرونده سوریه، بعد از سرنگونی محمد مرسی در جریان حمایت‌های سعودی از نظامیان مصر از نزدیک نقش آفرینی کرده است.


ناظران می‌گویند که تصمیم گیری‌ها در ریاض به شکل ضعیفی انجام می‌شود. ملک عبدالله ۹۰ ساله و ضعیف است و شاهزاده سالمان، ولیعهد این کشور ۷۸ سال دارد. انتخاب چند روز پیش شاهزاده مقرن ۶۸ ساله به عنوان جانشین ولیعهد، مساله جانشینی در عربستان را دوباره در کانون توجهات قرار داده است.


یزید سایق محقق بنیاد کارنگی گفت «ابهام در جانشینی رهبری سعودی... احتمالا بر عدم شفافیت و قطعیت در سیاست گذاری‌های خارجی این پادشاهی بیافزاید.» او در ادامه افزود «تصمیم گیری‌های به شدت شخصیِ کنونی ممکن است به خاطر تعدد مراکز قدرت شاهزاده‌هایی باشد که خود را برای رقابت بر سر جانشینی ملک عبدالله آماده می‌کنند.»

نوشته: ایان بلک (۴)
منبع: گاردین

۱- Chequers

منزل ییلاقی نخست وزیر بریتانیا در تپه‌های چیلترن در اِلس بورو (جنوب باکینگهام شایر) که از سال ۱۹۲۱ در اختیار نخست وزیران بریتانیا قرار گرفته است.

۲- محمد بن نایف
شاهزاده محمد بن نایف بن عبدالعزیز آل‌سعود، در سی‌ام آگوست سال ۱۹۵۹ میلادی به دنیا آمد. وی یکی از پسران شاهزاده نایف بن عبدالعزیز آل‌سعود، ولی‌عهد پیشین این کشور است.
محمد بن نایف تحصیلات مقدماتی خود را در ریاض گذراند و در امریکا علوم سیاسی خواند، پس از آن نیز چندین دوره نظامی پیشرفته در زمینه مبارزه با تروریسم را در داخل و خارج عربستان طی کرده است.
وی چندین سال در بخش خصوصی فعالیت می‌کرد تا اینکه ملک فهد، پادشاه پیشین در ماه می‌سال ۱۹۹۹ وی را به عنوان معاون وزیر کشور در امور امنیتی منصوب کرد. سرانجام در نوامبر سال ۲۰۱۲ ملک عبدالله، پادشاه کنونی با صدور حکمی شاهزاده محمد بن نایف را به عنوان وزیر جدید کشور عربستان منصوب کرد.
شاهزاده محمد بن نایف تاکنون چهار بار هدف سوء قصد و ترور قرار گرفته، اما در هر چهار بار از این ترور‌ها جان سالم به در برده است که آخرین آن در سال ۲۰۱۰ میلادی روی داد. در این عملیات شبکه القاعده در شبه جزیره عربستان از طریق دو عضو خود به نام‌های «یوسف الشهری» و «رائد» تلاش کرد که او را ترور کند. به علت روابط خوب با واشنگتن و دستاورد‌هایش در مبارزه با تروریسم، از او به عنوان شاهزاده مورد اعتماد امریکا یاد می‌شود.

۳- BAE Systems
این شرکت بین المللی در حوزه‌های دفاعی، امنیتی و هوایی فعالیت می‌کند. دفتر مرکزی این شرکت بریتانیایی در لندن قرار دارد، اما پروژه‌های آن در سراسر دنیا اجرا می‌شوند.

۴-Ian Black
آقای بلک نویسنده و روزنامه نگار بریتانیایی و در حال  

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.