جمعه ۱۵ آذر ۱۳۹۸ -
- 06 Dec 2019
08 ربيع الثاني 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
کاهش نرخ اشتغال زنان؛ بازار کار‌ مردانه‌تر شده است
جرس: درحالی که سهم زنان در تحصیلات دانشگاهی بالا‌تر رفته و آمار فارغ التحصیلان دانشگاهی دختر بیشتر از پسران است اما با این وجود، سهم زنان تحصیل کرده ایرانی از بیکاری، چشمگیر‌تر از سهم مردان است 

 بسیاری از فعالان حقوق زنان هشدار داده‌اند که چنانچه در زمینه اشتغال زنان ایرانی در بازار کار، اقدام مناسبی صورت نگیرد٬ جامعه و خانواده در ابعاد وسیع اقتصادی و اجتماعی دچار آسیب جدی خواهد شد. بررسی گزارش نتایج طرح آمارگیری نیروی کار تابستان ۹۳ که از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده نشان می‌دهد که نرخ بیکاری زنان جوان دو دهم درصد افزایش یافته است.

بنابراین گزارش٬ نرخ بیکاری زنان در گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال در بهار ۱۳۹۳ معادل ۴۳ و ۴ دهم درصد بود که این نرخ در فصل تابستان به ۴۳ و شش دهم درصد افزایش یافت. همچنین آمارهای ارائه شده نشان می‌دهند که از مجموع بیش از ۷۶۸ هزار نفر بیکار فارغ التحصیل دانشگاهی ۳۶۳ هزار و ۷۴۰ هزار مرد و ۴۰۴ هزار و ۳۱۱ نفر زن هستند که بیشترین تعداد زنان بیکار با ۱۳۴ هزار و ۷۹۱ نفر در رشته‌های علوم اجتماعی، بازرگانی و حقوق تحصیل کرده‌اند. در مجموع، ۱۰۰ هزار و ۹۱۲ مرد و زن در رشته‌های علوم انسانی و هنر و ۷۶ هزار و ۱۹۱ نفر در علوم ریاضی و کامپیو‌تر بیکار هستند.

خبرگزاری مهر نیز در گزارشی که سوم مهرماه مننشر کرد از «رکود خانه نشینی زنان جویای کار» خبرداد. در بخشی از این گزارش آماده است: «امکان اشتغال زنان نسبت به مردان تا ۵۰ درصد کمتر است. نرخ بیکاری زنان در گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال در بهار سال جاری ۴۳ و ۴ دهم درصد بود که به معنای بیکاری دو برابری زنان به نسبت مردان است.» زمستان سال گذشته در «همایش ملی بانوان» اعلام شد که تنها ۲۵ درصد از زنان تحصیل کرده ایران جذب بازار کار می‌شوند و باقی آن‌ها خانه دار و بدون شغل هستند.» بررسی آمار‌ها نشان می‌دهد که نرخ بیکاری زنان در طول دولت‌های نهم و دهم دو برابر شده است. از سوی دیگر، شرایط کار زنان به سمت کارهای سخت و افزایش ساعت کار پیش رفته و از سوی دیگر، میزان اخراج زنان از محل کار نیز افزایش یاقته است.

هرچند حسن روحانی در جریان رقابت‌های انتخاباتی با رقبای خود وعده داده بود «تفاوت فاحش بین نرخ بیکاری زنان و مردان جبران می‌شود» اما به نظر می‌رسد که در این دولت نیز امیدی به بهبود وضعیت اشتغال زنان وجود ندارد. پروین محمدی، عضو اتحادیه آزاد کارگران ایران در این باره گفته است: «شرایط فعلی باعث سوءاستغفاده کارفرمایان از زنان شده است به طوری که در حال حاضر ۷۰ درصد از زنان کارگر در شرایط نامساعدی مشغول به کار هستند و این موضوع شامل زنان تحصیل کرده شاغل در بیمارستان‌ها، معلمان حق التدریس و ساعنی مراکز آموزشی هم می‌شود. حتی دختران لیسانسه با ساعتی ۱۵۰۰ تومان مزد تدریس می‌کنند.»

چرخه‌ افزایش جمعیت به جای اشتغال و تولید ملی رشد بی‌سابقه بیکاری زنان در ایران ریشه در سیاست‌های دولتمردان جمهوری اسلامی دارد. سیاست‌هایی که از سخنان آقای خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی برگرفته شده است. آنجا که در دی ماه ۱۳۹۰ درباره موضوع اشتغال زنان اعلام کرد: «اشتغال، کار اساسی زن در خانه و خانواده و مسئولیت مهم همسری و مادری را تحت الشعاع قرار ندهد و دوم آنکه مساله محرم و نامحرم به خوبی رعایت شود.»

عباس شکری، تحلیلگر و روزنامه نگار ساکن نروژ در این زمینه به جرس می‌گوید: «میزان مشارکت زنان در حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد و بازار کار، بستگی دارد به رویکرد کسانی که سکان ادارهٔ کشور را در دست دارند. یعنی اینکه آیا آنان حضور زنان در جامعه و مشارکت در بازار کار را بر می‌تابند یا تنها وظیفهٔ شوهرداری، زایمان، بچه‌داری، آشپزی و خانه‌داری را برای آن‌ها در نظر دارند. نشانه‌های موجود در ایران حکایت از همین رویکردی است که بیان کردم. در این معنا، زن از عرصه‌های مهم اجتماعی محروم می‌شود و در چرخه‌ تولید ملی نقشی مگر افزایش جمعیت ندارد.» به گفته این روزنامه نگار، جهان در دو قرن اخیر، شاهد پدیده اجتماعی ـ اقتصادی جدیدی به نام مشارکت زنان در بازار کار» بوده است. این رخداد، پیامد تغییر و تحولات اساسی در رویکردهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی جوامع بشری به مسئله زنان و کار» بوده است. اما با وجود این شرایط، مشارکت زنان ایرانی در بازار کار، صد سال بعد از حضور همتایانشان در جوامع صنعتی بوده است و این مشارکت، در طول سه دهه اخیر، با نوسان‌های شدیدی روبه‌رو شده است. وی با نگاهی به وضعیت فعلی بازار کار ایران، معتقد است: «زنان ایرانی، فاصله زیادی تا وضعیت مطلوب دارند.

در حال حاضر، نرخ مشارکت زنان، حدود یازده درصد و نرخ بیکاری آنان حدود بیست درصد است. از ترکیب جمعیت فعّال کشور، ۸۵ درصدِ نیروی فعّال را مردان و فقط پانزده درصدِ آن را زنان تشکیل می‌دهند.» بی‌توجهی به بیکاری و عدم حضور زنان در فرصت‌های شغلی به مفهوم هدر دادن این بخش از بدنه نیروی انسانی جامعه است. ازسوی دیگر، نگاه جنسیتی که هم چنان نسبت به زنان در جامعه وجود دارد باعث شده است که مرد‌ها همچنان نان آور خانواده باقی بمانند و همین نگاه سنتی به طور حتم در افزایش نرخ بیکاری زنان به نسبت مردان بی‌تاثیر نبوده است. عباس شکری در ادامه می‌گوید: «برای مشارکت و اشتغال بیشتر زنان باید از دیدگاه‌های سنتی و مردسالارانه که از در جامعه ما ریشه در باورهای مذهبی دارد دوری جست و به شایستگی‌های آنان توجه شود. اگر چنین شود و مردم، به سطحی از توسعه فردی دست یابند که به زنان امکان انتخابْ بر اساس خواسته‌ها و شایستگی‌هایشان بدهد، نه تنها زنان که کل جامعه هم از توانمندی‌های آن‌ها بهره‌مند خواهد شد. بنابراین برای حذف موانع موجود بر سر راه اشتغال زنان، می‌توان به: رفع تبعیض میان زن و مرد در بازار کار، دسترسی یکسان داشتن زن و مرد به منابع مالی و آموزشی، برخورداری زنان از حقّ مالکیت قانونی، مشارکت احتمالی دیگران در نگهداری از کودکانِ زنان شاغل و تقسیم کار در منزل، اشاره کرد.» وی با بیان اینکه حاکمیت نظام مردسالارانه که بسترهای قانونی و عرفی را برای حضور اجتماعی زنان، محدود می‌کند، باید جای خود را به برابری زن و مرد بدهد تاکید می‌کند که مشارکت زنان در همه عرصه‌ها، ارتباطی معنادار با قوانین حقوقی و مدنی جامعه دارد. تشویق زنان برای حضور در جامعه، نیاز به یک تحوّل اساسی در زیرساخت‌های فکری و فرهنگی آنجامعه دارد. امروزه، یکی از شاخص‌های مهم توسعه انسانی را امکان رقابت برابر زنان و مردان در همه فعّالیت‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی می‌دانند. در این میان، کشورهایی موفّق‌تر بوده‌اند که زنان آن جوامع، حضور و مشارکت پُررنگ‌تری در عرصه‌های مختلف اجتماعی داشته‌اند.

ارسال به :