پنج‌شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۸ -
- 20 Jun 2019
16 شوال 1440 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
توافق هسته ای، اکنون یا هرگز
جرس: چه بخواهیم و چه نخواهیم، مساله انتخابات میان دوره‌ای مجلس سنای آمریکاست که تحولات مربوط به مذاکرات برنامه هسته‌ای ایران را رقم می‌زند. 

نخستین پیش بینی آسان: تا پیش از برگزاری انتخابات میان دوره‌ای سنا، انتظار پیشرفت چندانی در مذاکرات هسته‌ای نداشته باشید. اما بعد از انتخابات، این احتمال وجود دارد که سیر تحولات مربوط به این مذکرات به سرعت شتاب گیرند. و اگر قرار است که توافقی در زمینه برنامه هسته‌ای ایران به دست آید، چه بهتر که روند مذاکرات شتاب بگیرد.


شمارش معکوس برای دستیابی به توافق هسته‌ای که روز بیست و چهارم نوامبر است، از روز برگزاری انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا آغاز خواهد شد. اما تا زمانی که انتخابات میان دوره‌ای در روز چهارم نوامبر برگزار نشود، آمریکایی‌ها نمی‌توانند وعده‌هایی را بدهند که از لحاظ سیاسی برای آن‌ها مخاطره آمیز است و ایرانی نمی‌توانند واکنش نشان دهند، چون نمی‌دانند که توازن قدرت بین جمهوری خواهان و دمکرات‌ها چه وضعیتی پیدا خواهد کرد.


تقریبا ظرف یکسال، در ایران نیز انتخابات برگزار خواهد شد و این انتخابات مشخص خواهد کرد که چه کسی رهبر آینده ایران خواهد بود. با توجه به اینکه رهبر معظم کنونی آیت الله خامنه‌ای بین اصلاح طلبان و تندرو‌ها توازن قدرت ایجاد کرده است، انتخابات بعدی (از قرار منظور انتخابات مجلس خبرگان است. م) سمت و سوی سیاست ایران در قبال توافق بالقوه هسته‌ای را برای مدتی طولانی مشخص خواهد کرد.


با نزدیک‌تر شدن زمان برگزاری این دو انتخابات، فضای مانور دیپلمات‌ها محدود‌تر خواهد شد اما فاصله این دو انتخابات به اندازه کافی طولانی است که بتواند امکان مطرح شدن پیشنهاد‌ها و توافق‌های جدید را فراهم آورد. انتخابات، گفتگو‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و میزان پیشرفت در گفتگو‌ها به نوبه خود بر تصمیم گیری رای دهندگان تاثیر می‌گذارد. هیچ یک از دو طرف نباید صرفا به این نکته توجه کند که توافق نهایی در کشور متبوع آن‌ها چگونه بازتاب خواهد یافت، بلکه باید ببینند که توافق چگونه موقعیت طرف مقابل را در کشورش تقویت می‌کند.


چگونگی سیر تحولات مربوط به این دو انتخابات


سال ۲۰۱۴: دولت آمریکا مهلت ۲۴ نوامبر را با توجه به تقویم سیاسی خود تعیین کرد. تصور بر این است که وقتی ترکیب بعدی کنگره از لحاظ موقعیت دو حزب مشخص شود، مذاکره کنندگان ایران که می‌خواهند به توافق دست پیدا کنند تلاش خواهند کرد به رای دهندگان بگویند که اگر تحریم‌ها لغو شوند اقتصاد شکوفا خواهد شد. اگر جمهوری خواهان آن گونه که پیش بینی می‌شود در انتخابات پیروز شوند، دولت اوباما تلاش خواهد کرد تا هر چه سریع‌تر و پیش از تشکیل دور جدید مجلس سنا در ماه ژانویه سال آینده، با ایران به توافق برسد. به این ترتیب، بهترین فرصت برای دستیابی به توافق، در خلال چند ماه آینده فراهم خواهد شد، چون در این فاصله زمانی است که انگیزه‌های سیاسی دو طرف با یکدیگر تلاقی پیدا خواهند کرد.


اما یک مشکل بزرگ وجود دارد: بین مواضع دو طرف فاصله بسیار زیادی وجود دارد. آمریکا وشرکایش بر کاهش توانمندی ایران در زمینه غنی سازی پافشاری می‌کنند تا این کشور نتواند وارد مرحله توانمندی ساخت جنگ افزار هسته‌ای شود و ایران نیز حاضر نیست توانمندی خود را در این زمینه آن چنان محدود کند که گوئی برنامه هسته‌ای خود را برچیده است. ایران در ضمن خواستار برچیده شدن کامل و بی‌درنگ تحریم هاست. طرف مقابل می‌گوید این اقدام غیر عملی، به دور از دوراندیشی است. برای اینکه توافقی به دست آید، هر دو طرف باید مصالحه کنند. تندرو‌ها در هر دو کشور به توافقی که به دست آمده باشد حمله خواهند کرد، به ویژه اگر اوباما بخواهد کنگره را نادیده بگیرد و شخصاً بسیاری از تحریم‌ها را به حالت تعلیق درآورد. ایران به چنین اقدامی با سوء ظن نگاه می‌کند، چون رئیس جمهور بعدی آمریکا می‌تواند تحریم‌ها دوباره برقرار کند.


آیا چنین مسایلی به این معنی است که در آینده نزدیک نمی‌توان به توافق دست یافت و لازم است تا مهلت گفتگو‌ها تا سال آینده میلادی تمدید شود؟ ضرورتاً چنین نیست، حتی اگر جمهوری خواهان در انتخابات ماه آینده پیروزی چشمگیری به دست آورند. چنانچه جمهوری خواهان اکثریت کرسی‌های سنا را به دست آوردند، در آن صورت، ایران خواهد پرسید که آیا کتگره بعدی با لغو تحریم‌ها موافقت خواهد کرد. هر چه موقعیت اوباما در چشم مذاکره کنندگان ایران ضعیف‌تر جلوه کند، آن‌ها خواستار لغو بی‌درنگ و گسترده‌تر تحریم‌ها خواهند شد.


چنین درخواستی از سوی ایران، دولت اوباما را در وضعیت دشواری برای جلب موافقت کنگره کنونی قرار خواهد داد، مگر اینکه ایرانی‌ها موضع خود را تغییر دهند و از پافشاری بر سر حفظ توانمندی کنونی خود در زمینه غنی سازی دست بردارند. به این ترتیب، پیروزی چشمگیر جمهوری خواهان در انتخابات، اوباما و ایران را تحت فشار فزاینده قرار خواهد داد و دو طرف ناگزیر خواهند شد یا اکنون به توافق برسند یا هرگز.


گزینه دیگر این است که مهلت را بار دیگر تمدید کرد تا زمینه برای دستیابی به توافقی مستحکم و جامع به آهستگی فراهم شود، گزینه‌ای که چندان واقع بینانه به نظر نمی‌رسد. علت ضعیف بودن امکان چنین تحولی، شرایطی است که انتخابات آتی در آمریکا ایجاد خواهد کرد.


سال ۲۰۱۵ – در دسامبر سال ۲۰۱۵ در ایران انتخابات پارلمانی برگزار خواهد شد. چند ماه پس از آن، رای دهندگان برای انتخاب اعضای مجلس خبرگان به مراکز رای گیری خواهند رفت و اعضای این مجلس، رهبر بعدی کشور را انتخاب خواهد کرد. مذاکره کنندگان ایران با آگاهی از اهمیت این انتخابات از هم اکنون چشم به نتایج آن‌ها دوخته‌اند. مذاکره کنندگان آمریکایی نیز باید به این انتخابات توجه نشان دهند، چون تاریخ دستیابی به توافق می‌تواند در نتیجه این انتخابات تاثیر بگذارد.


در ایران، در مجلس شورای اسلامی کنونی، تندرو‌ها اکثریت دارند. برای تغییر وضعیت در مجلس، آقای روحانی به منافع اقتصادی که دستیابی به توافق می‌تواند برای ایران به ارمغان آورد، نیاز دارد. آقای روحانی برای اینکه بتواند نظر رای دهندگان را به خود جلب کند، می‌باید هر چه زود‌تر به توافق دست پیدا کند. به این ترتیب، هر چه زمان دستیابی به توافق به درازا بکشد امکان مفید واقع شدن آن برای آقای روحانی کمتر خواهد بود. محافظه کاران در ایران می‌دانند که: که اگر قرار است توافقی به دست آید هر چه دیر‌تر صورت گیرد بیشتر به نفع آن‌ها خواهد بود.


وقتی مسایل و پی آمدهای انتخابات آتی در ایران و آمریکا را در کنار یکدیگر قرار دهیم، راهبردی که آمریکا باید در پیش بگیرد روشن‌تر خواهد شد. با آنکه آمریکا و متحدانش باید در هر گونه مصالحه‌ای که انجام می‌دهند به اهداف اصلی خود، یعنی بازداشتن قطعی و قابل اطمینان ایران از دستیابی به جنگ افزار هسته‌ای دست پیدا کنند، اما باید به خاطر داشته باشند که دستیابی به توافق، خود به معنی فراهم آمدن مقدمه ایجاد تغییرات سیاسی در ایران خواهد بود. دولت آمریکا اکنون در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند روی توافق هسته‌ای با ایران حساب کند چون منافع سیاستمداران ایران ایجاب می‌کند که به توافق هسته‌ای دست پیدا کنند و دروازه‌های کشور را به روی جهانیان باز کنند. اگر مذاکره در آینده نزدیک به نتیجه نرسد، در آن صورت، روزنه امید اندکی که ایجاد شده است بسته خواهد شد و غرب به احتمال بسیار زیاد ناگزیر خواهد بود تا در منطقه بی‌ثبات خاورمیانه به وجود ایرانی به مراتب سرکش‌تر تن در دهد.


تندرو‌ها در ایران امیدوارند که در انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا، جمهوری خواهان به پیروزی برسند و مساله توافق هسته‌ای منتفی شود و با شکست گفتگوها٬ زمینه پیروزی بلند مدت آن‌ها در ایران فراهم شود. به همین علت، حتی در صورت چرخش کنگره به راست بر اثر پیروزی جمهوری خواهان در انتخابات میان دوره‌ای، آمریکا باید برای دستیابی هر چه سریع‌تر به توافق هسته‌ای به گفتگو‌ها شتاب ببخشد. هر چه زمان دستیابی به توافق طولانی‌تر شود احتمال اینکه در ‌‌نهایت شرایط و اوضاع هم در ایران و هم آمریکا به گونه‌ای تحول یابد که دیگر نتوان به هیچ نوع توافقی دست یافت، بیشتر می‌شود.

منبع: تدبیر 

منبع اصلی: نیویورک تایمز

مترجم: داوود حیدری
 

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.