دوشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۸ -
- 16 Dec 2019
17 ربيع الثاني 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
آجرهای دیوار فیلترینگ بالا‌تر می‌رود
جرس: محمدجواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ایران چندی پیش درباره وضعیت اینترنت و موضوع فیلترینگ در ایران گفت: «فیلترینگ مثل در و پیکری است که شما به خانه‌تان می‌گذارید.» 

مسئولان جمهوری اسلامی بار‌ها از فیلترینگ دفاع کرده‌اند. در این راستا چندی پیش نرم افزار «فیلترینگ هوشمند» تصویب شد تا بخش‌هایی از شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های اینترنتی را سانسور کند که محتوای آن‌ها از دیدگاه حکومت اسلامی نامناسب تشخیض داده می‌شوند. با این وجود، مقام‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات معتقدند که فیلترینگ کنونی به خوبی از عهده سانسور شبکه‌های اجتماعی و محتوای اینترنت برنمی‌آید.

 

محمدجواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ایران ششم آبان ماه سال جاری درباره وضعیت اینترنت و موضوع فیلترینگ در ایران صحبت کرد و به خبرگزاری تسنیم گفت: «فیلترینگ مثل در و پیکری است که شما به خانه‌تان می‌گذارید.» طبیعتا وقتی در می‌گذارید، یک قفل هم پشت آن می‌گذارید. دزد باز این در را می‌تواند باز کند، منتهی مقداری باید حرفه‌ای‌تر باشد، به‌خاطر این‌که بعضی دزد‌ها در را باز می‌کنند، شما دربهای خانه‌تان را بر نمی‌دارید، یا دیوار را بر نمی‌دارید، فیلترینگ هم این‌طور است.»

سونامی اطلاعات 

اکنون بسیاری از وب‌سایت‌های اینترنتی به دلیل حساسیت مقام‌های جمهوری اسلامی ایران در زمینه دسترسی آزاد کاربران به فضای مجازی و تبادل آزاد اطلاعات با کنترل شدید روبرو هستند به طوری که تنها راه ورود به آن‌ها استفاده از فیلترشکن است. درحال حاضر کاربران ایرانی برای ورود به وب‌سایت‌های دلخواه‌شان دچار مشکل‌ هستند، بنابراین تلاش می‌کنند جدید‌ترین نرم‌افزارهای مقابله با فیلترینگ را به دست آورند.

 

علی کلایی، روزنامه نگار و فعال ملی مذهبی در واکنش به سخنان اخیر دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ایران به جرس می‌گوید: «محمدجواد خان اردشیر لاریجانی، قطعاً شوخ طبعی کرده‌اند. به قول خودشان ما هم سعی می‌کنیم مهارمان را دست چند «شنگول» مانند ایشان ندهیم.»

 

محمدجواد لاریجانی در ادامه سخنان خود تأکید کرده است که «ما باید به مردم یاد بدهیم از این تکنولوژی چگونه استفاده کنند» و «نباید مهارمان را دست چند «شنگول» بدهیم.»

 

به گفته کلایی، « ولاً که اگر به تعبیر ایشان فیلترینگ، مانند درودیوار خانه است، هرکسی خانه خودش را دارد. به چه دلیل و بر اساس چه مبنایی ایشان و بزرگتر‌هایشان مدعی اختیارداری خانه دیگران شده‌اند؟ این زعامت امثال ایشان از کجا می‌آید؟ ثانیا مبانی این دیوار سازی را از کجا آورده‌اند؟ زمانی مدعی بودند که در برابر موارد غیراخلاقی می‌خواهیم جامعه را محافظت کنیم. صورت محاسن سپید یک مرجع تقلید که سایتش فیلتر است غیراخلاقی است؟ دروغ این جماعت از‌‌ همان روزهای اولی که مدعی فیلترینگ شدند آشکار ش».

 

این فعال ملی مذهبی معتقد است: «حکومت ایران با فیلتر کردن سایت‌ها و رسانه‌های دیجیتال و با پارازیت اندازی، تنها محدود کردن اطلاع رسانی را هدف گرفته است. حتی بحث مقابله با مسائل غیراخلاقی نیز ادعایی بیش نیست. اصلی‌ترین هدف فیلترینگ که‌ گاه مسئله ساز هم می‌شود مانند تلاش برای فیلتر کردن سرویس‌های خدمات دهنده ایمیل گوگل که به مسدود شدن خود جستجوگر گوگل منجر شد اطلاع رسانی و آگاهی عمومی است و نسل نوی ایرانی نیز بسیار خوب می‌داند که چگونه این فیلترینگ را دور بزند به اطلاعات آزاد برسد.»

 

در این زمینه، میترا، یکی از کاربران فیس بوک به جرس می‌گوید: «بحث فیلترینگ دیگر عمومی و اکنون به یک مساله جدی تبدیل شده، از محل کارم حتی نمی‌توانم به برخی از سایت‌های دولتی دسترسی داشته باشم. صفحات برخی از گروه‌ها در وبلاگ‌ها هم با فیلترشکن باز می‌شوند گروه‌هایی که موضوعات فرهنگی نظیر شعر یا هنر را دنبال می‌کنند. پروکسی محتوای برخی از نام‌های هنری باز نمی‌شوند و می‌نویسند دسترسی امکان پذیر نیست. من نمی‌دانم کجای این مطالب با -آرمان‌های نظام مقدس جمهوری اسلامی- مغایرت دارند. به هر حال، هر روز، این حلقه محاصره فیلترینگ، تنگ‌تر و تنگ‌تر می‌شود اما کاربران ایرانی همیشه راهی برای دور زدن این فیلترینگ پیدا کرده‌اند.»

 

به گفته کلایی، «فیلترینگ هوشمند» و «اینترنت ملی» اگر در راستای ایزوله کردن شبکه اطلاعات دیجیتال داخل کشور باشد برای حکومت، غیرممکن است. بسیاری از مراکز دولتی و غیردولتی از اینترنت و خدمات ضد ویروس‌ها بهره می‌برند و مرتب باید به روزرسانی شوند. سرویس دهنده‌های ایمیل و بحث جستجوی مقالات در حوزه‌های علمی نیز تنها دو مسئله از مسائل بسیاری هستند که این ادعا را غیرممکن می‌کند. گاهی حرف‌های آقایان صرفاً بوی ایجاد فضای رسانه‌ای می‌دهد و برای اهداف خاصی مطرح می‌شوند. الغرض، دیر نیست که سونامی اطلاعات و آگاهی، حکومت‌های ضد آگاهی و اندیشه را از ریشه، زیر و زبر کند.

 

مرکز ملی فضای مجازی، هشتم مهرماه سال جاری اعلام کرد که نخستین نرم‌افزار «فیلترینگ هوشمند» وب‌سایت‌های مختلف در ایران راه‌اندازی شد. این نرم‌افزار، در حال حاضر مراحل آزمایشی خود را به پایان رسانده و در چندین سازمان و نهاد برای سانسور وب‌سایت‌های مختلف راه اندازی شده است. با استفاده از نرم‌افزار «فیلترینگ هوشمند» بخش‌هایی از سایت‌ها که محتوای آن‌ها از دیدگاه حکومت اسلامی نامناسب تشخیض داده می‌شود سانسور و بخش‌های دیگر آزاد می‌شود.

 

محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فن آوری اطلاعات، شهریورماه سال جاری در مورد پیگیری‌های مربوط به راه اندازی «فیلترینگ هوشمند» به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: «در این زمینه با سه دانشگاه و پژوهشگاه، قراردادهای جدید بسته شده است و پیگیری‌های کار به صورت مرتب انجام می‌شود، زیرا مساله فیلترینگ، نگرانی خانواده است و برخی از سایت‌های اینترنتی، در زمینه محتوای خلاف اخلاق قانونی فعالیت می‌کنند.»

 

در همین حال، رمضانعلی سبحانی فر، عضو کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه دی ماه ۱۳۹۲ در گفت‌و‌گو با خبرگزاری تسنیم پیرامون فیلترینگ گفته بود: «فیلترینگ چیزی هست که مختص ایران نیست و در همه کشور‌ها اتفاق می‌افتد و حتی در امریکا به مراتب شدید‌تر از ایران وجود دارد ولی آنچه که هست شیوه فیلترینگ در ایران و آنجاست.»

 

ادعای آزادی و رواج دیکتاتوری سلیقه‌ای

مقام‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات معتقدند که فیلترینگ کنونی به خوبی از عهده سانسور شبکه‌های اجتماعی و محتوای اینترنت برنمی‌آید.

محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فن آوری اطلاعات مردادماه سال جاری در مصاحبه‌ای گفته بود: «فیلترینگ کنونی به خوبی از عهده سانسور شبکه‌های اجتماعی و محتوای اینترنت برنمی‌آید» به گفته وزیر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، تا پایان سال ۱۳۹۴ شبکه ملی اطلاعات یا «اینترنت پاک» راه‌اندازی می‌شود. دولت به این منظور حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری کرده است، اما به بودجه بیشتری نیاز دارد که به دلیل تنگناهای مالی آن را در اختیار ندارد.»

 

واعظی در گفت‌و‌گو با روزنامه ایران همچنین به کهنگی زیرساخت‌های فیلترینگ در ایران نیز اشاره کرده و گفته است: «برای نوسازی سیستم فیلترینگ و به وجود آوردن یک فیلترینگ هوشمند، پروژه‌هایی به ۱۰ دانشگاه کشور پیشنهاد شده.، اما تاکنون این پروژه‌ها به ثمر نرسیده است.»

 

«م ف» یک استاد دانشگاه ساکن تهران نیز در این زمینه به جرس می‌گوید: «ببینید اینکه باید بر سایت‌ها و استفاده از آن‌ها قانون یا قوانینی حاکم باشد می‌تواند حرف موجهی باشد اما مشکل اینجا نیست، مشکل نوع رویکردی ست که حضرات با هر پدیده مدرن دارند. آن‌ها فکر می‌کنند که با هر سلیقه‌ای می‌توان کنترل فرهنگی کرد. از هر ابزاری فی نفسه می‌تواند درست یا غلط استفاده شود، ولی مهم آن است که فرهنگ را در دایره بسته‌ای که ما فکر می‌کنیم‌‌ همان درست است و لاغیر قرار ندهیم. نمی‌توان ادعای آزادی داشت ولی به مردم نوعی خاص از آزادی و یا آنکه ما می‌اندیشیم که آزادی ست تحمیل کنیم که حرف ما و عمل ما را تبلیغ می‌کند، درحقیقت نوعی دیکتاتوری سلیقه‌ای و نگاهی قشری را رواج می‌دهد و بر اساس این نگرش تمامی زبان‌ها را بریده و قلم‌ها را می‌شکند.»

 

به گفته این استاد دانشگاه، این دیکتاتوری سلیقه‌ای، ارتباطات رسانه‌ای را مانند تمامی نهاد‌های فرهنگی در خدمت حفظ قدرت و حکومت ونه رشد و توسعه هم جانبه کشور به کار می‌گیرد. خاصیت جمود ورزی و شکل گرایی روی آوردن به دیکتاتوری ست و این امری خطرناک است، چنانکه این رویکرد، نهادهای مدنی احزاب و رسانه‌ها را نیز بر نمی‌تابد و به نام امر به معروف و نهی از منکر بد‌ترین منکرات را اشاعه می‌دهد. از این رو نگاه‌هایی نظیر آنچه جواد لاریجانی اشاعه می‌دهد نه تنها در خدمت فرهنگ سازی و هدایت بهینه کاربرد اطلاعات نیست بلکه رویکردی توتالیتر در عرصه اجتماعی اشاعه داده و راه‌های تخلف و فرار و حتی بزه‌های رسانه‌ای را به دلیل محدودیت‌ها و کنترل‌های بدون منطق اشاعه می‌دهد. بنابراین اگرچه نفس کنترل به نحوی در تمامی جوامع و بر اساس نظرات کار‌شناسی جامعه‌شناسان و روان‌شناسان اجتماعی ستوده و قابل توصیه است اما شیوه‌هایی علمی و اصولی نیز دارد که متاسفانه در این ابراز نظر‌های کلیشه‌ای به چشم نمی‌خورد.


مسئولان جمهوری اسلامی پس از اعتراضات مردمی نسبت به نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری استفاده از فیسبوک و توییتر را ممنوع و دسترسی به آن‌ها را مسدود کردند. در تازه‌ترین اقدام، اردیبهشت ماه سال جاری، فیلترینگ نرم افزار «واتس آپ» از سوی کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه، تصویب شد. با این وجود، کاربران ایرانی با استفاده از فیلترشکن راه دسترسی به شبکه‌های اجتماعی را به دست می‌آورند 

ارسال به :