شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۸ -
- 19 Oct 2019
18 صفر 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
نمایشگاهی که حال و روز بحرانی مطبوعات را نشان می‌دهد
جرس: پس از یک دوره توقف، بیستمین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها از روز شنبه هفدهم آبان ماه ۱۳۹۳ در محل مصلای تهران با شعار «رسانه، آزادی مسئولانه» و ثبت‌نام ۵۶۰ رسانه برای دریافت غرفه آغاز به‌کار کرد.  

 

مشاجره لفظی با مشاور رییس جمهور

در بیستمین نمایشگاه مطبوعات ۲۰غرفه به خبرگزاری‌های وابسته به نهادهای دولتی و حکومتی ازجمله خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران مانند فارس و تسنیم حضور داشتند.
حمیدرضا، یکی از روزنامه نگاران شرکت کننده در بیستمین نمایشگاه مطبوعات در این زمینه به جرس می‌گوید: «خبرگزاری‌هایی مانند فارس، تسنیم، دانشجو نیوز (وابسته به بسیج دانشجویی) و روزنامه‌ها و هفته نامه‌هایی چون کیهان، ۹ دی و مثلث غرفه‌های خوبی در اختیار داشتند و به خوبی از فضایی که در اختیار آن‌ها قرار داده شده بود استفاده کرده بودند.»


به گفته وی، خبرگزاری‌هایی مثل تسنیم و دانشجو نیوز با درست کردن فضایی که برای مناظره و سخنرانی ایجاد شده بود سعی می‌کردند هم صدای فرد حاضر در غرفه را از طریق بلندگو به گوش همه برسانند و هم جلب توجه کنند.
حمیدرضا می‌افزاید: «امسال در نمایشگاه دو پیرمرد چفیه به دوش بودند که هفته نامه ۹ دی را در اختیار بازدید کنندگان قرار می‌دادند. جالب اینجا بود که وقتی از یکی از آن‌ها پرسیدم بودجه این نشریه از کجا میاد، نمی‌دانم پیرمرد به خاطر شلوغی بود یا شاید هم واقعاً حقیقت را گفت، به من گفت از پول مردم، از پول بیت المال.»


یکی دیگر از حاشیه‌های این نمایشگاه، حضور علی یونسی، دستیار ویژه حسن روحانی در امور اقوام و اقلیت‌ها در خبرگزاری دانشجو نیوز بود که به گفته این روزنامه نگار، در آن روز، درگیری لفظی مختصری بین خبرنگار دانشجو نیوز و یونسی در مورد ماجرای اسید پاشی در اصفهان پیش آمد. در هنگام خروج از خبرگزاری یکی از همراهان علی یونسی در گوش او گفت:«من گفتم به غرفه دانشجو نیوز نیاییم»


غرفه بی‌رونق طرفداران احمدی‌نژاد


شماری از هواداران محمود احمدی‌نژاد در غرفه‌ای با عنوان «مجتمع رسانه‌ای هما» و نصب بنر تصویر تمام‌قد او نیز حضور داشتند.


حمیدرضا، روزنامه نگار با اشاره به سهم طرفداران محمود احمدی‌نژاد در بیستمین نمایشگاه مطبوعات می‌افزاید: «سایت دولت بهار که وابسته به تیم احمدی‌نژاد است، غرفه‌ای در نمایشگاه داشت، اما چندان در دید نبود و زمانی که از بازدید کنندگان یا حتی اهالی مطبوعات می‌پرسیدم که آیا غرفه دولت بهار را دیده‌اید یا نه، پاسخ منفی می‌دادند و می‌گفتند اصلاً آن را ندیده‌اند.»


خبرگزاری مهر در گزارشی به بررسی وضعیت نمایشگاه مطبوعات پرداخته و نوشته است: «نمایشگاه مطبوعات در بیستمین گام برگزاری به طرز قابل توجهی از ماهیت اصلی خود فاصله گرفته و تبدیل به میدانی برای عرض اندام مدیران و رقابت کاذب رسانه‌ها در صید سوژه شده است.»


فرهنگ نیوز با انتشار گزارشی، می‌نویسد: «درحالی دومین روز بیستمین نمایشگاه مطبوعات دومین روز از نمایشگاه کار خود را آغاز کرده که همچنان برخی از غرفه‌ها در حال آماده کردن فضاهای داخلی خود برای مهمانان هستند.»


ازسوی دیگر، به گفته بسیاری از بازدیدکنندگان، حضور مخاطبان و مردم عادی در نمایشگاه مطبوعات در چند سال اخیر به وِیژه امسال به حداقل رسیده و میزان استقبال بازدیدکنندگان از این نمایشگاه، چندان قابل توجه نبود.


مهدی، دانشجوی ساکن تهران در گفتگو با جرس در این زمینه معتقد است: «اگرچه در این دوره از نمایشگاه مطبوعات، انتقاد از کمبود جا و... مثل دوران قبل نیست اما موضوعی که زیاد شنیده می‌شود این است که نمایشگاه مطبوعات، بازدید کننده زیادی ندارد. اتفاقی که شاید محصول چند سال قبل و فضای بسته مطبوعات باشد، شاید هم به این دلیل باشد که با آمدن دولت جدید دیگر نشریات، انتقاد چندانی به دولت وارد نمی‌کنند و یا حرفی برای گفتن ندارند.»


حمیدرضا در مورد میزان استقبال از بیستیمن نمایشگاه مطبوعات می‌گوید: «بیشتر غرفه داران می‌گفتند که صبح‌ها هیچ خبری نیست و آن طور که باید و شاید از نمایشگاه استقبال نشده و هر چه هست برای ساعت ۲ به بعد است که نمایشگاه کمی شلوغ می‌شود. این گفته‌ها مربوط می‌شود به روزهای دوم، سوم و چهارم نمایشگاه و از طرفی بیشتر بازدیدکنندگان می‌گویند که پنجشنبه و جمعه نمایشگاه شلوغ می‌شود. اما مسئولان چند نشریه و روزنامه می‌گفتند که انتظار داشتند امسال استقبال از نمایشگاه عالی باشد اما با وجود تبلیغات گسترده در سطح شهر و همینطور در رادیو٬غرفه داران ناراضی بودند.»


به گفته این روزنامه نگار، غرفه‌های ماهنامه‌هایی مانند خانواده سبز و در مجموع ماهنامه‌های عامه پسند که بعضاً از آن‌ها با عنوان نشریات زرد نام برده می‌شود بر عکس غرفه‌های دیگر نشریات، همانند سال‌های گذشته شلوغ بودند، البته به واسطه حضور هنرمندان و چهره‌های سینمایی یا پخش موسیقی. غرفه‌های نشریاتی مانند «خط خطی» که مجله‌ای طنز است به خاطر ظاهر جالب غرفه و هم حضور چهره‌های طنز نویس و هنری شلوغ بود.»


غیبت روزنامه وطن امروز و دید و بازدیدهای رسانه‌ای


به گفته بسیاری از کسانی که از نمایشگاه مطبوعات بازدید کرده‌اند خبرنگاران و روزنامه نگاران و فعالان مطبوعاتی بیشترین کسانی بودند که در راهروهای نمایشگاه مطبوعات رفت و آمد کرده‌اند.
پژمان، روزنامه نگار ساکن تهران که در نمایشگاه مطبوعات امسال شرکت کرده است به جرس می‌گوید:«این نمایشگاه سه کار کرد دارد. یکی دید و بازدید با بقیه خبرنگاران آشنا، دوم آشنایی با کسانی که از قبل نمی‌شناختیم و سوم رویارویی مستقیم مخاطب با خبرنگاران و اصحاب رسانه»


وی معتقد است: «به نظر می‌رسد نمایشگاه امسال فقط شرایطی برای دید و بازدید و تازه شدن دیدارهای خبرنگاران و روزنامه نگاران فراهم کره است.» در مورد ارائه فعالیت و کارکرد رسانه‌ها در این نمایشگاه به اعتقاد پژمان بسیار ضعیف عمل شده است.
به گفته این روزنامه نگار، « در بهترین حالت، چهارتا نمونه مجله یا روزنامه در غرفه‌شان گذاشته بودند و تمام، در صورتی که می‌شد برای مثال، کارهایی چندرسانه‌ای از بهترین نمونه کار‌ها تهیه کرد و بر روی نمایشگر‌ها نشان داد یا مثلا ً دبیران و سیاستگزاران هر رسانه‌ای در میزگردهایی شرکت کنند و درباره خط مشی کلی و غیره رسانه خود پاسخگو باشند، ولی متاسفانه برخی غرفه‌ها حتی نمونه مجله یا روزنامه خود را هم نداشتند. »


این روزنامه نگار، نقطه ضعف دیگر بیستمین نمایشگاه مطبوعات تهران را عدم برقراری ارتباط متقابل بین مخاطبان و اصحاب رسانه می‌داند و می‌افزاید: «این درحالی است که اصولاً مخاطب عام به صورت گسترده در این نمایشگاه حضور نداشتند که شاید به خاطر ضعف تبلیغات یا شاید هم بی‌علاقگی مخاطب به رسانه‌ها باشد. از سوی دیگر خود روزنامه نگاران و خبرنگاران هم حضور فعالی در غرفه‌ها نداشتند به عبارت دیگر، وقتی نه خبرنگار هست و نه مخاطب خوب، ارتباطی بین خبرنگار و مخاطب ایجاد نمی‌شود. »


پژمان یکی از نکات مثبت این نمایشگاه را دیدارهای مابین روزنامه نگاران و خبرنگاران می‌داند و تاکید می‌کند: «برخی از این دیدار‌ها منتج به آشنایی تازه می‌شد و برخی دیدار‌ها مربوط به دیدار دوستانی بود که مدتی از آن‌ها بی‌خبر بودیم. این البته قرار نبود جزیی از کارکردهای اصلی نمایشگاه باشد اما عملاً تنها کارکرد نمایشگاه اساساً همین بود.»نخستین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌های دولت یازدهم با تجلیل از چهره‌های پیشکسوت حوزه رسانه همراه بود.
تجلیل از پیشکسوتانی چون بیژن نفیسی، علی اکبر فرهنگی و ... برنامه دیگری بود که به گفته پژمان، روزنامه نگارساکن تهران، در فضای جانبی برنامه‌های نمایشگاه مطبوعات برگزار شد و از طرفی باعث ارتباط مستقیم خبرنگاران جوان با پیشکسوتان رسانه و از سوی دیگر باعث دلگرمی پیشکسوت‌ها شد که این برنامه هم می‌تواند یک نکته مثبت این نمایشگاه باشد.


نکته حائز اهمیتی که این روزنامه نگار به آن اشاره کرد این بود که امسال تعدادی از درهای نمایشگاه بدون اینکه از قبل اطلاع داده باشند بسته بود درحالی که سال‌های گذشته همیشه همه درهای نمایشگاه باز بود.» مریم، روزنامه نگار ساکن تهران که یک بار از این نمایشگاه بازدید کرده است در گفتگو با جرس معتقد است وضعیت این نمایشگاه و نظم عمومی آن نسبت به نمایشگاه‌های سال‌های گذشته کمی بهتر است. به گفته وی، روزنامه وطن امروز در بین روزنامه‌های داخلی شرکت کننده در نمایشگاه مطبوعات غایب بود.


دخالت‌های خودسرانه برای تاکید به حجاب


خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گزارش می‌دهد که یکی از ماموران انتظامات حاضر در نمایشگاه به محل مشاجره‌ای در این نمایشگاه رفته و گفته است فرد تذکر دهنده خود را مامور نمایشگاه معرفی کرده، هیچ مسئولیتی نداشته و خودسرانه دست به این اقدام زده است. تمامی عوامل انتظامات دارای کارت هستند، در حالی که این خانم فاقد آن است.
مریم در ادامه به زنان محجبه‌ای اشاره می‌کند که در نمایشگاه مطبوعات بدون داشتن کارت شناسایی به حجاب برخی از زنان و دختران حاضر در نمایشگاه زن‌ها تذکر می‌دهند.


حمیدرضا، دیگر روزنامه نگار شرکت کننده در این نمایشگاه می‌گوید: «نیروی انتظامی در ورودی‌های نمایشگاه مستقر بود اما من ندیدم و نشنیدم که در رابطه با حجاب افراد، وارد عمل شود و اتفاق خاصی بیفتد. فقط در روز دوم نمایشگاه، روبروی غرفه خبرگزاری ایسنا درگیری در رابطه با حجاب رخ داد. ماجرا از این قرار بود که خانمی که پوشش چادر داشته به خانم دیگری در رابطه با حجابش تذکر داد و همین دخالت، باعث ایجاد درگیری شد. البته هر از چند گاهی از بلندگوهای نمایشگاه گفته می‌شد که بازدید کنندگان و غرفه داران لطف کنند حجاب و شئونات اسلامی را رعایت کنند.»


پژمان، روزنامه نگار دیگر حاضر در این نمایشگاه می‌گوید: «گویا حراست نمایشگاه هم تعجب کرده بوده چون این زنان تدکردهنده با آن‌ها هماهنگ نبودند و موارد تذکر هم اساساً مواردی بی‌ارتباط بوده یعنی خانمی بوده که اصلاً حجابش مشکلی نداشته و بی‌جهت از سوی این زنان محجبه تذکر دریافت می‌کردند.»


وی در ادامه می‌افزاید: «این گونه برخورد‌ها بیشتر با هدف حاشیه سازی و برای به هم ریختن فضای نمایشگاه مطبوعات صورت گرفته است.» پژمان در ادامه به نکته مهمی که در نمایشگاه مطبوعات به چشم می‌خورد اشاره کرده و می‌گوید:«برخی رسانه‌ها حتی روزنامه‌هایی که ادعای حرفه‌ای بودن هم دارند و مدیرانشان را از مدیران نمونه کشور می‌دانند و کاندیدای نمایندگی مدیر مسئولان هم هستند در غرفه خود، بروشور تبلیغات کلاس آموزش زبان و مدیریت و این جور چیز‌ها ارائه کرده بودند و این نوع تبلیغات در غرفه‌ها کم نبود.»


آبان ماه ۱۳۸۸ نمایشگاه مطبوعات حال و هوای دیگری داشت و ردپای جنبش سبز در این نمایشگاه به چشم می‌خورد. هرچند مهدی کروبی، شیخ دربند در این نمایشگاه مورد حمله شماری از حامیان محمود احمدی‌نژاد قرار گرفت اما شعارهای یا مهدی، شیخ مهدی یا حسین، میرحسین که در فضای راهروهای نمایشگاه طنین انداز شد جلوه‌ای بود از نمایش قدرت جنبش سبز در میان مردم بود.


مهدی دانشجوی ساکن تهران با مروری به نمایشگاه‌های مطبوعات در سال‌های اخیر می‌گوید: «از سال ۱۳۸۸ به بعد روزنامه‌ها و مطبوعات در ایران فضای چندان جالبی را تجربه نکردند. وقتی نمایشگاه مطبوعات در سال ۱۳۸۸برگزار و به پایان رسید چند روز بعد محمد علی رامین، به سمت معاون مطبوعاتی ارشاد منصوب شده بود. کسی که فردای تحویل گرفتن پست معاونت مطبوعاتی، روزنامه سرمایه را لغو پروانه کرد و به دنبال آن نشریات فراوان دیگری توقیف شدند.»
این دانشجو در ادامه می‌افزاید: «نمایشگاه مطبوعات ۱۳۸۹بر خلاف سال ۱۳۸۸هیاهوی چندانی نداشت. از روزنامه‌های اصلاح طلب به تعداد انگشتان یک دست بیشتر باقی نمانده بودند که آن‌ها هم با احتیاط فراوان منتشر می‌شدند. برپایی نمایشگاه مطبوعات در سال ۱۳۸۹کار را به جایی رساند که صدای اصولگرایان نیز درآمد و مقدمه‌ای شد برای برکناری محمدعلی رامین.»


به گفته وی، هنگامی که نمایشگاه مطبوعات در سال۱۳۹۰ تشکیل شد، نشریات اصلاح طلب پس از یک سال پر فشار فضای بهتری را تجربه می‌کردند. نشریاتی رفع توقیف شدند و فضا نیز به اتخابات نهم مجلس نزدیک می‌شد. با این وجود، کمبود فضا برای نشریات اصلاح طلب نکته منفی نمایشگاه مطبوعات در آن سال بود البته سال ۱۳۹۱ نیز به همین صورت گذشت.


ازآنجاکه نوزدهمین دوره نمایشگاه مطبوعات هم زمان بود با ماه‌های نخست روی کار آمدن دولت حسن روحانی، برگزاری این نمایشگاه به سال بعد موکول شد.


مهدی در این زمینه معتقد است: «سال ۱۳۹۲ که مصادف شده بود با اولین ماه‌های شروع دولت حسن روحانی، آبان آمد و خبری از نمایشگاه مطبوعات نشد.‌گاه گداری شنیده می‌شد که قرار است نمایشگاه در ماه بهمن برپا شود، اتفاقی که رخ نداد و این به آن معنا بود که سال ۱۳۹۲خبری از برگزاری نمایشگاه مطبوعات نیست. حتی زمزمه‌هایی بود که شاید نمایشگاه دوباره با نمایشگاه کتاب ادغام شود.»


نمایشگاه مطبوعات در شرایطی بیستمین دوره خود را طی کرده است که شرایط فعالیت رسانه‌ها در ایران همچنان بحرانی است و از جمله می‌توان به عدم تعادل پرداخت یارانه‌های دولتی اشاره کرد به طوری که در حال حاضر رسانه‌های غیرحرفه‌ای با وجود سابقه فعالیت از بیشترین رانت‌ها، منابع مالی و حمایت‌های سیاسی برخوردارند و از دیگرسو، رسانه‌های حرفه‌ای و مستقل، همچنان نیازمند حداقل امکانات و منابع مالی و فنی هستند.
 

ارسال به :