جمعه ۰۱ شهریور ۱۳۹۸ -
- 23 Aug 2019
21 ذو الحجة 1440 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
هشدار روحانی درباره توطئه نفتی؛ انگشت اتهام به سوی ریاض
جرس: نفت روز‌ به روز ارزان‌تر و کم‌ارزش‌تر می‌شود و این برای دولت حسن روحانی که وعده کاهش تورم و رشد اقتصادی داده بود اتفاق به شدت ناگواری است. 

قیمت نفت در بودجه سال ۱۳۹۴ در حد بشکه‌ای ۷۰ دلار در نظر گرفته شده حال آن که در بودجه سال جاری هر بشکه ۱۰۰ دلار محاسبه شده بود. تازه این کاهش ۳۰ درصدی در بودجه سال آینده بر اساس محاسبات خوشبینانه انجام شده است. بسیاری از شواهد حکایت از آن دارد که قیمت نفت ممکن است به سطح ۵۰ دلار هم سقوط کند. همین حالا هم قیمت هر بشکه نفت ایران به حدود ۶۲ دلار رسیده که از پیش‌بینی بودجه سال آینده ۷ دلار پایین‌تر است. معنای این سقوط چیزی جز کاهش درآمدهای ارزی و در نتیجه زمین‌ ماندن پروژه‌های رشد اقتصادی نیست. موضوعی کاملا نگران کننده که باعث خشم آشکار رییس‌جمهور هم شده است.

توطئه کاهش قیمت

حسن روحانی در سخنرانی ابتدای جلسه هیات دولت٬ از تعبیر معنادار « توطئه» برای کاهش قیمت نفت استفاده کرد و گفت که « کاهش قیمت نفت خام صرفا یک موضوع اقتصادی نیست بلکه ناشی از توطئه و برنامه ریزی سیاسی برخی از کشورها بوده است» او بدون اشاره مستقیم به کشورهایی که به تعبیر او دست به این « توطئه» زده اند هشدار داد که « مسلما مردم به این توطئه عکس العمل نشان خواهند داد و کشورهایی که پشت این توطئه هستند باید بدانند که نفرت را در جهان اسلام نسبت به خود افزایش می دهند.» در حال حاضر عربستان سعودی از سوی تحلیل‌گران بازار به عنوان بانی پایین‌ آوردن قیمت نفت معرفی می‌شود. این کشور در نشست اخیر سازمان اوپک از حفظ سقف تولید کنونی اعضا یعنی ۳۰ میلیون بشکه در روز دفاع کرد و بعد از این نشست بود که قیمت‌ها با شیب بیشتری در مسیر سقوط قرار گرفت.

یک تیر و چند نشان عربستان

درباره انگیزه‌های ریاض از این تصمیم بحث‌های زیادی مطرح شده است. به نظر می‌رسد که دولتمردان عربستان قصد دارند با یک تیر چند نشان بزنند. آنها به طور واضحی از تلاش‌های تهران و واشنگتن برای رسیدن به توافق بر سر برنامه‌ هسته‌ای ناراضی هستند و از قدرت‌یابی بیشتر ایران در صورت توافق با غرب نگرانند. پایین آمدن قیمت نفت در این شرایط به ضعف بنیه اقتصادی ایران منجر می‌شود و این رضایت‌ خاطر ریاض را تامین خواهد کرد. قیمت پایین نفت همچنین باعث فشار اقتصادی بر مسکو خواهد شد و می‌تواند تمایلات جاه طلبانه روس‌ها برای حمایت از رژیم بشار اسد در سوریه را نیز تحت تاثیر قرار دهد. رژیمی که عربستان از سال ۲۰۱۱ در صدد سرنگون کردن آن است ولی موفق به آن نشده است. سوای این موضوعات که ابعادی کاملا سیاسی دارد یک موضوع مهم دیگر هم در تصمیم عربستان برای پایین‌ نگه داشتن عامدانه قیمت نفت موثر است. نفت شیل آمریکا که به « نفت سنگ » معروف شده است هزینه‌های بالایی برای استخراج لازم دارد و پایین آمدن قیمت نفت می‌تواند رقبای آمریکایی را دچار مشکل کند به اندازه‌ای که دیگر تولید نفت از این طریق به صرفه نباشد. درباره کارآمد بودن این سیاست‌ها در درازمدت شک و تردیدهای فراوان وجود دارد منتها عربستان در حال حاضر یک ذخیره نفتی افسانه‌ای در حدود ۷۴۱ میلیارد دلاری در اختیار دارد و خیالش از بابت کاهش قیمت‌ها راحت است. این کشور به اتکای چنین سطح ذخیره‌ای می‌تواند اوضاع خود را برای سالها ثابت نگه دارد و حتی با کسری بودجه‌ ناشی از کاهش قیمت نفت هم کنار بیاید. ضرر و زیان ناشی از کاهش قیمت بیش از همه متوجه دو رقیب مهم یعنی روسیه و ایران است.

امید به توافق

کار چندانی از ایرانی‌ها ساخته نیست. تحریم‌های اعمال شده علیه صنعت نفت جمهوری اسلامی طی ۳ سال گذشته باعث شده که نقش ایران در معادلات نفتی از گذشته هم کمتر شود. در حال حاضر ایران روزانه در حدود یک میلیون بشکه نفت صادر می‌کند و به دلیل تحریم‌ها حتی به راحتی نمی‌تواند درآمدهای ارزی حاصل از‌ آن را دریافت کند. در نتیجه صدای تهران در معادلات نفتی دیگر به مانند سابق شنیده نمی‌شود. دولت روحانی حالا خود را درگیر و دار کسری بودجه ناگزیری می‌بیند که می‌تواند وعده‌هایش برای بهبود اقتصادی را به شدت تحت تاثیر قرار داد. او امروز البته در سخنانش گفت که « بودجه ۹۴ کمترین اتکا را به درآمدهای نفتی دارد و این امر نسبت به سالهای گذشته بی سابقه بوده و این کاهش قیمت نفت فرصتی است تا وابستگی بودجه را از درآمدهای نفتی جدا کنیم.» وعده کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی را تقریبا هر دولتی بعد از سرکار آمدن عنوان می‌کند اما در شرایط کنونی و به واسطه تحریم‌ها عملا ایران به بازارهای جهانی برای جایگزین کردن کالاهای دیگر به جای نفت دسترسی ندارد. تنها امید دولت می‌تواند به این باشد که مذاکرات آتی بر سر برنامه‌ هسته‌ای به نتیجه نهایی برسد و لغو تدریجی تحریم‌ها و تشویق سرمایه‌گذاران خارجی به باز شدن دریچه‌های تازه برای اقتصاد منجر شود. بی نتیجه ماندن مذاکرات به معنای رشته شدن همه پنبه‌هایی است که دولت در یکسال و نیم گذشته برای بیرون آمدن از بجران اقتصادی تدارک دیده است.
 

ارسال به :