جمعه ۰۱ شهریور ۱۳۹۸ -
- 23 Aug 2019
21 ذو الحجة 1440 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
در بر همان پاشته می‌چرخد؛ بگیر و ببند زمستانی گشت ارشاد
جرس: رییس پلیس امنیت اخلاقی نیروی انتظامی چندی پیش در سخنانی کلاه را حجاب کاملی برای زنان ندانست و هشدار داد گشت‌های پلیس در صورت برخورد با استفاده‌کنندگان مانتوهای کوتاه، تنگ و منقوش به تصاویر «نامأنوس با فرهنگ ایرانی و ساپورت‌های بدن‌نما و منقش به طرح‌های مبتذل» این افراد را برای اصلاح وضع ظاهریشان به مقرهای تعیین شده، هدایت می‌کنند.  

برخورد پلیس با پوشش دختران و پسرانی که از نظر مقام‌های حکومتی «بدحجاب و بدپوشش» به شمار می‌آیند، یکی از فراگیر‌ترین فشارهای ماموران پلیس است که با فرارسیدن تابستان و نیز آغاز فصل سرما در شهرهای بزرگ اجرا می‌شود.
پایگاه خبری پلیس پانزدهم آذرماه سال جاری به نقل از سرهنگ محمد مسعود زاهدیان، رئیس پلیس امنیت اخلاقی نیروی انتظامی نوشت: «کلاه حجاب کاملی برای بانوان محسوب نمی‌شود و با استفاده‌کنندگان مانتوهای کوتاه، تنگ و منقوش به تصاویر نامأنوس با فرهنگ ایرانی و ساپورت‌های بدن‌نما و منقش به طرح‌های مبتذل برخورد می‌شود.»


مقوله بحث برانگیز گشت ارشاد حتی حسن روحانی، رییس جمهور کنونی ایران را واداشت که در خرداد ماه سال گذشته به عنوان شعار انتخاباتی از آن یاد کند.وی در یکی از سخنرانی‌های انتخاباتی خود در تهران به هوادارانش گفته بود به کمک پلیس کاری خواهد کرد که امنیت، واقعی باشد و دختران ما در خیابان احساس امنیت کنند. دختران خود حافظ حجاب و عفاف هستند.


در سال ۱۳۸۵ قرار شد «طرح ارتقای امنیت اجتماعی» در راستای مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنوان «طرح جامع عفاف» ازسوی نیروی انتظامی اجرا شود که از تابستان ۱۳۸۵ مردم شاهد حضور ون‌های سبزرنگی بودند که عبارت «گشت ارشاد» روی آن دیده می‌شد.


از آن سال تاکنون با آغاز فصل گرما و سرما، مسوولان نیروی انتظامی از اجرای طرح برخورد با آنچه بدحجابی و پوشش نامناسب زمستانی نامیده می‌شود خبر می‌دهند. در این سال‌ها، چکمه‌های بلند، شلوارهای تنگ و چسبان، کاپشن کوتاه بدون مانتو، کلاه بدون روسری و مقنعه، مانتوی تنگ، روسری و شال‌های کوتاه جزو مصادیق بدحجابی و بدپوششی عنوان شده‌اند.


در مهرماه سال جاری نیز درراستای برخورد پلیس با پوشش زنان و پسرانی که از نظر مقام‌های حکومتی «بدحجاب و بدپوشش» به شمار می‌آیند، اقدام به پلمب رستوران‌ها و کافه‌های لواسان کرد به دلیل اینکه زنان «بدحجاب» مشتریشان بوده‌اند یا اینکه «دختران و پسران کنار هم می‌نشسته‌اند.»
اما با وجود هشدار‌ها و تبلیغات مسوولان پلیس برای برخورد با بدپوشش‌ها٬ آمارهای نیروهای انتظامی نشان می‌دهد که این تبلیغات تاثیر چندانی بر تغییر رویکرد زنان ایرانی نسبت به مقوله پوشش نداشته است.


سعید منتظرالمهدی٬ معاون اجتماعی نیروی انتظامی ایران در روزهای پایانی اردیبهشت امسال در سخنانی به باشگاه خبرنگاران گفته بود:«بیش از ۲۲۵ هزار تن به دلیل عدم رعایت حجاب به مراجع قضایی معرفی شده‌اند. البته این مقام پلیس ایران نگفت که این تعداد برخورد پلیس در چه مدتی بوده است. به گفته وی، اغلب این افراد تنها تعهد داده‌اند اما برای نزدیک به بیست هزار تن پرونده قضایی تشکیل شده است.»


به گفته این مقام مسوول، نزدیک به ۲میلیون و ۹۱ هزار و ۷۹۸ نفر نیز مورد تذکر و ارشاد شفاهی از سوی نیروهای انتظامی قرار گرفته‌اند.


بابک که دانشجوی دانشگاه علم و صنعت است در گفتگو با جرس توضیح می‌دهد که چند ماه پیش از ایستگاه متروی سرسبز تهران رد می‌شده که دیده است دختر جوانی را به دلیل حجاب نادرست و مانتوی کوتاهش بازداشت کرده‌اند.
وی می‌افزاید: «مثل همیشه با «عزیزم، جونم و دختر گلم» دختر بیچاره رو تا خودروی ون ارشاد بردند و بعد در مقابل چشم‌های متعجب و عصبانی ملت او رو به باد کتک گرفتند که چرا با زبان خوش سوار ون نشده؟ یادمه لباس او یک لباس تریکوی خانگی به اندازه ۵سانت بالای زانو بود.


بسیاری از شهروندانی که از نزدیک شاهد این برخوردهای گشت‌های ارشاد بوده‌اند٬ معتقدند که این نمونه‌های برخورد بیشتر به قیمت تنفر و انزجار اسلامی در بین جوان‌ها و حتی پدرومادر‌ها تمام می‌شود.
احمد یکی دیگر از شهروندان در گفتگو با جرس به شیوع مواد مخدر و اعتیاد در بین جوانان اشاره می‌کند و می‌گوید: «در حالی که آمار بیکاری و فقر در کشور روزبه روز روند صعودی دارد، وقتی زنان بی‌سرپرست و بی‌پناه زیادی برای گذران زندگی خود مجبور به تن فروشی می‌شوند ماموران محترم نیروی انتظامی عزیز و متعهد کشور، ماهی چند بار تعداد زیادی از دختران جوان را سوار ون می‌کنند و پس از گردش در اطراف شهر آن‌ها را به پایگاه ارشاد می‌برند. در آنجا از تک تک این عزیزان عکس یادگاری می‌گیرند تا وقتی آن‌ها را در پارتی‌های شبانه گرفتند پرونده آن‌ها از قبل آماده باشد.»


ممنوعیت لباس و مانتوهای منقوش به نوشته‌های فارسی


حامد، یکی از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی به جرس می‌گوید که پس از انتشار سخنان رئیس پلیس امنیت اخلاقی نیروی انتظامی٬ موردی از برخورد با دختران و زنان در خیابان‌ها ندیده یا نشنیده است.
وی می‌افزاید: «خبری نیست فعلًا، حداقل در ماه محرم و صفر خبری نیست، شاید بعد از این دو ماه دوباره بگیرو ببند‌ها شروع بشه.»


حامد یکی از مشاهدات خود درباره برخورد نیروهای گشت ارشاد در تابستان سال جاری را اینگونه توصیف می‌کند: «خیابون شهدا تقریباً دم غروب تابستون بود. یک ون گشت ارشاد در حال حرکت بود. دختری می‌خواست از پنجره‌اش بپره بیرون، ناگهان ماشین ماموری که ون حامل دختر‌ها رو همراهی می‌کرد اومد سمت شیشه ون و یک مامور از داخل ماشین در حال حرکت اومد بیرون و دختر رو به زور هول داد داخل ماشین، مثل فیلم‌های اکشن دو تا ماشین در کنار هم حرکت می‌کردند.»
حبیب، روزنامه نگار ساکن در خیابان فاطمی نیز در واکنش به سخنان اخیر مقام مسوول در نیروی انتظامی به جرس می‌گوید: «اتفاقاً امروز صبح داشتم می‌آمدم، بیشتر دختر خانم‌ها ساپورت یا شلوار ساپورتی و چکمه پاشون بود، گمون کنم بیشتر سر وصدای رسانه‌ای می‌کنن، نمی‌دونم، یه بخشش باید فشار دولت باشه بدون شک.»


او که هر روز در محدوده خیابان‌های کریم خان، هفت تیر، عباس آباد و قلهک در رفت و آمد است می‌افزاید: «از حدود نیمه‌های آبان ماه چکمه پوشی مد شد، انقدر هم هوا سرد هست که بشه چکمه پوشید.» این روزنامه نگار در ادامه می‌گوید: «من ندیدم خانمی کلاه به جای شال و روسری سرکند، با شال و روسری دیدم اما به جای شال و روسری ندیدم، شاید خودشون می‌خوان مدش کنند اینجوری گفتن که زن‌های ایرانی به این فکر کنن که امکان استفاده از کلاه به جای روسری هست.»


سمانه، وکیل جوان ساکن منطقه تهران پارس است. او درگفتگو با جرس تجربه خود از برخورد ماموران گشت ارشاد با زنان و دختران را اینگونه توصیف می‌کند: «مثلاً دیدم اونهایی که لباس یا بلوزبافتنی، ژیله یا بافت روی مانتو می‌پوشن رو هم می‌گیرن، حتی با کسانی که از شال‌های منقوش به نوشته‌هایی مثل چو ایران نباشد تن من نباد برخورد می‌شه، مانتو‌های دست دوزی که روشون نوشته داشته باشه هم ممنوع هست.»


طرح برخورد ماموران گشت‌های ارشاد از سال ۱۳۸۵ ادامه داشت تا اینکه در زمستان ۱۳۸۶ برخورد با چکمه پوشان نیز به دلیل ظاهر شدن مصادیق «تبرج» به وظایف گشت ارشاد افزوده شد. با این وجود برخی از شخصیت‌های اصولگرا پیش‌تر مخالفت خود را نسبت به برخورد با پوشیدن چکمه اعلام کرده بودند.


ازجمله، محمد تقی رهبر، نماینده وقت اصفهان از آن نمایندگان اصولگرایی است که زمانی حاضر بود مسوولیت گشت ارشاد را بر عهده گرفته و شخصاَ با زنان بدحجاب برخورد کند. در آذر ماه ۱۳۸۶ در مورد چکمه پوشی زنان گفته بود: «پوشیدن چکمه که مصداق تبرج نیست، تبرج یعنی خودنمایی و با آرایش زن معنا پیدا می‌کند، اتفاقاَ خیلی خانم‌های متدین در فصل زمستان چکمه می‌پوشند و این با شئونات زن مسلمان منافاتی ندارد.»


سمانه در ادامه می‌افزاید: «شلوار کرکی که یک نوع ساپورت هست و داخل بوت می‌پوشن بهش می‌گن، شلوار لگ دار، این‌ها هم ممنوع هست، خیلی هم گرون هست.» به گفته این وکیل جوان، شبهای تعطیل به ماشین دخترپسرای جوان پولدار هم گیر می‌دن.
وی در ادامه توضیح می‌دهد: «نمی‌دونم اونایی که به نیروی انتظامی برای مبارزه با بدحجابی دست مریزاد می‌گویند، آیا از نزدیک برخوردهای گشت ارشاد را دیده‌اند؟ آیا دیالوگ‌های بین نیرو‌ها و دخترهای بازداشت شده را شنیده‌اند؟ جلوی دخترهای بد حجاب را تو خیابان می‌گیرند. با زور و برخوردهای تند کلامی طرف را به ون گشت ارشاد می‌کشانند. بعضی‌ها را با تذکر آزاد می‌کنند و تعدادی را به بازداشتگاه می‌برند. حالا در این بین بسیاری از بازداشت شده‌ها که جایی قراری یا کار واجبی داشتند، یا بیمارند یا ناراحتی قلبی دارند مجبورند در صف بازداشت شده‌های گشت‌های ناجا بایستند.»


بسیاری از دختران و زنان بازداشت شده از سوی ماموران گشت ارشاد به ویژه خانواده‌های آنان پس از خروج از بازداشتگاه‌ها گفته و نوشته‌اند که گفتمان ما بین آن‌ها و ماموران بازداشتگاه‌ها بیشتر فحاشی بوده است.آنها این پرسش را مطرح کرده‌اند که مخاطب این فحاشی‌ها، چه اندیشه و مکتبی را نشانه می‌رود؟


مریم که یک زن خانه دار ساکن شرق تهران است، بیماری قلبی و آسم دارد که بر اثر فشار عصبی این دو بیماری تشدید می‌یابد.وی به جرس می‌گوید: «برخورد ماموران گشت ارشاد با بدحجابی بسیار بد است. یک بار به این دلیل که کمی روسری‌ام عقب رفته بود آنچنان برخوردی بدی با من کردند که چند دقیقه بعد اورژانس رفتم. اگر من را با خودشون می‌بردن که حتم دارم مرده بودم.»


مریم از تحقیر و فشار‌های روانی تجربه خود می‌گوید و می‌افزاید: «جالبه که من نه آرایشی داشتم نه مانتو تنگ و کوتاهی.»


او که مدت هاست دیدگاهش نسبت به پلیس و حجاب تغییر کرده است توضیح می‌دهد که به بسیاری از بازداشت شده‌ها اجازه نمی‌دهند در بازداشتگاه با کسی تماس بگیرند حتی اگه ون پر از جمعیت نباشد منکرات آن‌ها را تحویل نمی‌گیرد. ون دوباره در شهر می‌چرخد تا چند نفر دیگر را بازداشت کنند تا جمعیت داخل ون به حد نصاب برسد.


نیما بیست ساله ساکن منطقه شهرک غرب تهران است. گشت ارشاد او را یک بار در تابستان سال ۱۳۹۰ و دو بار هم چند ماه پیش بازداشت کرد.


به گفته وی ماموران گشت ارشاد سلیقه‌ای عمل می‌کنند. بار اول عینک آفتابی بر روی یقه تی شرت او آویزان بوده و روی تی شرت او شعری از مولانا نوشته شده بود. یکی از ماموران گشت ارشاد به او گفته بوده که چرا عینکش را داخل یقه تی شرتش گذاشته است. چرا تی شرت منقوش به شعر پوشیده است؟ چرا تی شرت زبان فارسی را با شلوار لی مارک دیزل پوشیده است؟


حال باید منتظر ماند و دید با توجه به رویکردهای حسن روحانی و واکنش مسوولان پلیس و نیروی انتظامی، خودروهای سبزرنگ گشت ارشاد در فصل زمستان نیز مانند تابستان امسال در خیابان‌های شهرهای کشورهمچنان می‌تازند؟ این برخورد‌ها که یکی از بحث‌برانگیز‌ترین طرح‌های فرهنگی به شمار می‌رود با وجود مخالفت بسیاری از کنشگران حقوق مدنی در طول سال‌های اخیر همچنان پیش رفته است. 

ارسال به :