یکشنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۸ -
- 16 Jun 2019
11 شوال 1440 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
خرید خدمت سربازی؛ زمینه‌ای برای نمایش اختلاف طبقاتی
جرس: هم زمان با تصویب لایحه پیشنهادی دولت «احمد داوود اوغلو» برای فروش خدمت سربازی از ژانویه سال ۲۰۱۵ از سوی مجلس ترکیه و انتشار واکنش مخالفان این لایحه در ترکیه، خبر فروش خدمت سربازی و انتشار بخشی از بودجه پیشنهادی دولت برای سال آینده نیز واکنش بسیاری از فعالان مدنی و شهروندان ایرانی را برانگیخت. 

پس از گذشت نزدیک به ۱۳ سال از متوقف شدن فروش خدمت سربازی، منابع خبری ایران، ۱۹ آذرماه ۱۳۹۳ به نقل از سردار «موسی کمالی»، جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح نوشتند، ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار مشمول غایب می‌توانند با پرداخت مبلغ ۲۰ تا ۵۰ میلیون تومان تصمیم بگیرند که یا به سربازی بروند یا با پرداخت جریمه، تکلیف سربازی خود را مشخص کنند.


بنا بر مقررات سازمان نظام وظیفه، مشمولین متولدین ۵۵ به بعد در شمول قانون وظیفه عمومی هستند. این افراد در محدوده سنی ۲۷ تا ۵۰ سال هستند. به گفته کمالی، مشمولانی که بیش از ۸ سال مرتکب غیبت سربازی هستند بر اساس بودجه ۱۳۹۴می‌توانند با پرداخت جریمه، تکلیف نظام وظیفه خود را مشخص کنند.


دولت در بند «ط» تبصره ۱۶ بودجه٬ پیشنهاد خود مبنی بر فروش دوره سربازی مشمولانی که ۱۰ سال غیبت دارند را به مجلس داده است. در این بند بودجه آمده است: «به دولت اجازه داده می‌شود تا کلیه مشمولان خدمت وظیفه عمومی که بیش از ۱۰ سال غیبت دارند با پرداخت جریمه مدت زمان غیبت، معاف نماید.»


مجلس ترکیه نیز لایحه پیشنهادی دولت «احمد داود اوغلو برای فروش خدمت سربازی از ژانویه سال ۲۰۱۵ (دی ماه آینده) را با آرای موافق حزب حاکم عدالت و توسعه تصویب کرده است. بر اساس این مصوبه افراد بالای ۲۸ سال می‌توانند در ازای پرداخت ۱۸ هزار لیر (حدود ۹ هزار دلار) از انجام خدمت سربازی معاف شوند. کمال قلیچدار اوغلو، رهبر حزب جمهوریخواه خلق ترکیه، بزرگ‌ترین حزب مخالف دولت در مجلس ترکیه این طرح را به این مفهوم دانسته است که افرادی که توانایی مالی دارند با پرداخت پول از خدمت سربازی معاف شوند، اما افراد فقیر و بی‌بضاعت باید به سربازی اعزام شوند.


خلاء ارتش حرفه‌ای 

بسیاری معتقدند باید خدمت سربازی مانند کشورهای پیشرفته به یک حرفه تبدیل شود و داوطلبان را به استخدام خود بگیرد. برخی نیز می‌گویند سربازی در ایران باید از شکل اجباری بودن خارج شود. مرکز پژوهش‌های مجلس در سال ۱۳۹۲ نتایج تحقیقات خود درباره سربازی را منتشر کرد و با تأکید بر «کاستی بهره وری در این سیستم» پیشنهاد داده بود که «نظام سربازی اجباری باید تغییر کند.»


عبدالرضا احمدی، ادمین صفحه فیس بوک «نه به سربازی اجباری» در گفتگو با جرس، فروش خدمت سربازی از سوی دولت را زمینه ساز بروز اختلاف طبقاتی در جامعه می‌داند.
وی با اشاره به وجود مشکلات متعدد در مورد خدمت سربازی می‌افزاید: «از لحاظ اجتماعی، دولت نمی‌تواند به گروهی آزادی بدهد و از گروهی این آزادی را سلب کند،. این درحالی ست که فروش نادرست خدمت سربازی عملاً این توازن را از بین می‌برد.»


این فعال حقوق بشر معتقد است: «به دلیل سیاست‌های اقتصادی بسته‌ای که در دولت‌های گذشته دنبال شده، افراد به درستی یا به صورت شفاف سرمایه‌دار نشدند، از این جهت همیشه یک اختلاف طبقاتی غیر عادلانه وجود داشته است.»
به گفته این فعال سیاسی،« اگر قبول داشته باشیم که افراد بنا به پشتکار، تلاش و استعداد باید به امکاناتی برسند باز هم فروش خدمت سربازی این توازن را برهم می‌زند زیرا افرادی که به دلیل شرایط خانوادگی و اقتصادی خود نمی‌توانند مانند افراد سرمایه‌دار٬ خدمت را بخرند مجبور به گذراندن دوران خدمت می‌شوند بنابراین فرزندان سرمایه‌داری که احتمالاً برخی از آن‌ها استحقاقش را هم نداشته‌اند دو سال در زندگی جلو‌تر می‌افتند و اینجاست که دولت باید نقش خود را درست ایفا کند. »
احمدی با طرح این پرسش که چرا دولت برای فروش خدمت سربازی اقدام کرده است ادامه می‌دهد: «آیا سربازی اجباری مثل کالایی در اختیار دولت است که می‌تواند از آن سود به دست آورد؟»


ادمین صفحه فیس بوک «نه به سربازی اجباری» دیدگاه رایجی که می‌گوید مردم و به خصوص جوانان باید با خدمت اجباری این وظیفه را انجام بدهند را باطل می‌داند.


به گفته این فعال سیاسی، فروش خدمت سربازی باید به شکلی باشد که با درآمد آن، زمینه ایجاد ارتش حرفه‌ای ایجاد شود. از طرفی افرادی که نمی‌توانند خدمت خود را بخرند از این منابع مالی، حقوق کافی دریافت کنند تا از افرادی که این خدمت را خریده‌اند عقب نیقتند.


احمدی با بیان اینکه دولت موظف به تامین امنیت مردم است توضیح می‌دهد: «مردم مالیات می‌دهند و دولت موظف است که امنیت و خدمات را به واسطه مالیات در زمان صلح تامین کند.»


سربازی در ایران؛ بیگاری بدون حقوق
مخالفان اجرای طرح فروش خدمت سربازی معتقدند این طرح، شکاف طبقاتی در سطح جامعه را مشهود می‌کند چراکه از این پس با مشاهده هر سرباز در خیابان این تصور در ذهن تداعی می‌شود که آن سرباز از قشر بی‌پول و فقیر جامعه است.
با این وجود، سردار «موسی کمالی»، شهریورماه ۱۳۹۱ در سخنانی گفته بود: «تفاوتی بین افراد پولدار و غیرپولدار نیست و قوانین تدوین شده درخصوص نظام وظیفه نیز باید قوانین ارزشی باشد و فرقی بین طبقات مختلف جامعه قائل نشود.»
حسین ترکاشوند، فعال سیاسی ساکن امریکا در گفتگو با جرس معتقد است « با این قیمت، فقط قشر مرفه قادر به خرید خدمت سربازی هستند و طبقه کم درآمد با حس تبعیض اجتماعی روبرو می‌شود. این درحالی ست که از درآمد حاصل از فروش خدمت سربازی هیچ تاثیری در بهبود وضعیت خدمت سربازی در ایران صورت نمی‌گیرد.»


وی خدمت سربازی در ایران را به مثابه بیگاری بدون حقوق دانسته و معتقد است «فروش خدمت سربازی با نرخ‌های تعیین شده به مساله اختلاف طبقاتی در بین جوانان مشمول دامن می‌زند. »این فعال سیاسی می‌افزاید: «مسوولان نظام وظیفه می‌دانند مشمولانی که ۸ سال غیبت داشته باشند حاضر به اعزام به خدمت نیستند بنابراین به فکر فروش خدمت سربازی افتادند.»


ترکاشوند، خدمت سربازی در ایران را سیستم بیماری می‌داند و می‌گوید: «از سویی نگاه مسوولان به این مساله به هیچ عنوان حرفه‌ای نیست ازسوی دیگر سیاست مسوولان متولی به دلیل محتمل دانستن قرارگرفتن کشور در شرایط جنگی همواره در حال تغییر است، در این میان عده‌ای مورد بی‌عدالتی قرار می‌گیرند.»


به گفته وی، چنانچه دولت نگاه سیستماتیکی به مقوله خدمت سربازی داشته باشد می‌تواند از ظرفیت تخصص نیروی کاری که اکنون در سربازی‌ها هدر می‌رود به شکل حرفه‌ای بهره‌مند شود.

مسعود جوان ۳۵ ساله ساکن تهران در دوران دبیرستان به دلیل مشکلات مالی پدرش ترک تحصیل کرد و وارد بازارکارشد. زمانی که مشمول شد به دلایل مسایل مالی نتوانست عازم به خدمت شود. او ۵ سال پیش ازدواج کرد و در این شرایط از سه فرزند یتیم خواهرش هم حمایت می‌کند. پدر و مادرش اکنون حدود ۷۰ سال سن دارند. وی در گفتگو با جرس می‌گوید « با حقوق ماهانه ۴۵ هزار تومان یک سرباز نیروی انتظامی امکان تامین زندگی خانواده را ندارد واز طرفی قادر به خرید خدمتش نیز نیست. »


با بررسی خدمت سربازی و مقوله‌هایی چون حذف اجبار و تکلف از خدمت و نیز فروش آن از سوی دولت نه تنها تحقق هدف‌هایی چون بازسازی شخصیت جوانان، ارتقای منزلت اجتماعی و آمادگی دفاعی سربازان با توجه به مشقت‌ها و سختی‌های دوران سربازی در برخی از مناطق ناممکن می‌شود بلکه به دلیل عدم تامین رفاه و ارتقای منزلت اجتماعی سربازان نظام وظیفه٬ این دوران اکنون به یکی از سخت‌ترین دوران زندگی هر پسر ایرانی تبدیل شده است. 

ارسال به :