شنبه ۳۰ شهریور ۱۳۹۸ -
- 21 Sep 2019
21 محرم 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
اعتراض به تبعیض علیه اتباع افغانستان؛ همدردی با همسایه
جرس: چندی پیش مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور به‌ صورت رسمی و آشکار از ممنوعیت اقامت اتباع افغان در ۹استان ایران خبرداد. اجرای محدودیت‌‌های تازه مسوولان جمهوری اسلامی در کنار انتشار خبرهایی از بدرفتاری و توهین نسبت به مهاجران افغان واکنش افکار عمومی را نسبت به این موضوع برانگیخته است.  از تنبیه معلم یکی از مدارس پاکدشت برای فروکردن دست چهار دانش‌آموز افغان در کاسه توالت تا برخورد تحقیرآمیز یک مامور نیروی انتظامی با اتباع افغان.

به گفته مسوولان جمهوری اسلامی نزدیک به ۳ و نیم میلیون تبعه خارجی در ایران به صورت مجاز و غیرمجاز حضور دارند. بیشترین اتباع خارجی ساکن در ایران را پناهندگان افغان با جمعیت ۹۵۰ هزار نفر تشکیل می‌دهند که یک سوم آن‌ها در تهران ساکن هستند. تاکنون سازمان ملل ۹۰۰ هزار مهاجر افغان را از ایران به افغانستان بازگردانده است. پیش‌بینی می‌شود که در سال جاری فقط ۲۰ هزار مهاجر افغان مایل باشند از ایران به افغانستان بازگردند.


انگار عامل بسیاری از مشکلات افغان‌ها هستند


با وجود آمار بالای پناهندگان افغان در ایران، موارد نقض حقوق آن‌ها در این کشور فراوان است.


خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) یکم دی ماه ۱۳۹۳ به نقل از «عزیز کاظمی»، مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور نوشت: «اتباع افغان اجازه ندارند در استان‌های مازندران، گیلان، اردبیل، آذربایجان شرقی، کردستان، سیستان و بلوچستان، بویر احمد و زنجان و نیز استان گلستان بجز بخش مرکزی آن اقامت کنند.»


باوجود اعتراض گروهی از سینماگران و بازیگران ازجمله داریوش مهرجویی، مانی حقیقی، لیلا حاتمی، نیکی کریمی، علی مصفا و جمع دیگری از هنرمندان، محمد تقی شفیعی، مدیرکل اتباع و مهاجرین خارجی استانداری مازندران ۲۷ آذرماه در گفتگو با خبرگزاری تسنیم از ممنوعیت اقامت و حضور اتباع افغان در استان در نیمه دوم سال جاری خبر داد و گفت: «آن دسته از اتباع افغان که مادران ایرانی دارند می‌توانند در کشور زندگی کنند.»


تارنمای قائم انلاین با انتشار مطلبی در واکنش به این موضوع نوشته است:«درک این نکته که چرا چنین طرح تبعیض آمیزی علیه همنوعان افغانی، آن هم در جامعه ایرانی، خصوصاً در یکی از زیبا‌ترین و مهمان نواز‌ترین استان‌های ایران تصویب و اجرا می‌شود، بسیار مشکل است.»


امیرحسین، دانشجوی رشته جامعه‌شناسی ساکن شیراز در این زمینه به جرس می‌گوید:«در برخی از شهرستان‌های استان‌های فارس، کرمان و اصفهان اتباع افغان را اخراج کرده‌اند.»


به گفته این دانشجو، به نظر می‌رسد به دلیل شرایط اقتصادی کشور یکی از راه‌های اشتغال‌زایی را اخراج افغان‌ها و واگذاری مشاغل آن‌ها به ایرانی‌ها در نظر گرفته‌اند.


امیرحسین در ادامه می‌گوید:«متاسفانه در برخی جا‌ها جوی ایجاد کرده‌اند که انگار عامل بسیاری از مشکلات کشور افغان‌ها هستند، در نتیجه مردم برخی مناطق اعتراضی ندارند، اما دربرخی مناطق به ویژه مناطق سنی نشین از این اعتراض‌ها خبری نیست چون ساکنان این مناطق با افغان‌های سنی ارتباطات بهتری دارند.»


وی با اشاره به اینکه طرح خروج اتباع افغان از زمان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد دنبال شد٬ می‌افزاید: «در واقع این طرح به بهانه سبک شدن بار اقتصادی آن‌ها بر جامعه ایران و البته مثل بسیاری از کارهای احمدی‌نژاد با نگاه پوپولیستی و عوام فریبانه آغاز شد٬ چون بسیاری معتقدند که بخش عمده کارهایی که افغان‌ها انجام می‌دهند جزوکارهای سختی است که شهروندان ایرانی کمتر به آن‌ها تن می‌دهند.»


امیرحسین در ادامه می‌گوید:«البته شرایط اتباع افغان در مناطق سنی نشین کشور بسیار بهتر هست چون ارتباط محکمتری با سنی‌ها دارند هرچند تبعه افعان شیعه هم در ایران کم نیست. در حال حاضر اقلیت‌های سنی مذهب ایرانی در برخی مناطق ازجمله جنوب فارس و هرمزگان، گلستان، خراسان جنوبی یا حتی در‌‌ همان اصفهان زندگی می‌کنند.»


وی می‌افزاید: «یک خانم افغان بود که برای خانواده دوستم کار می‌کرد، نمی‌دانم هنوز در ایران زندگی می‌کند یا نه، وقتی بحث اخراج آن‌ها از ایران مطرح شد، خانواده‌ای که این خانم برایشان کار می‌کرد، ناراحت بودند.»


خانواده دوست امیرحسین که سنی مذهب هستند به او گفته بودند خانواده آن‌ها به شیعه‌ها خیلی دیر اعتماد می‌کنند چون بار‌ها از خانه‌شان دزدی کرده بودند. اما به آن خانم افغان کلید می‌دادند تا خودش بیاید کارش را انجام بدهد و برود.


حکومت٬ اتباع افغان را از مراکز حساس دور می‌کند


در روزهای گذشته خبرهایی از بدرفتاری و بی احترامی نسبت به اتباع افغان در ایران منتشر شده است. از انتشار فیلمی در شبکه‌های اجتماعی از برخورد تحقیرآمیز یک مامور نیروی انتظامی ایران با اتباع افغان تا وادار کردن دانش‌اموزان یکی از مدارس پاکدشت توسط معلم‌شان شان برای این که به عنوان جریمه دست‌شان را در چاهک توالت فروکرده و از مدفوع بخورند.


درپی تنبیه چهار دانش‌آموز افغان در پاکدشت ورامین موجی از پیام‌های همدردی شهروندان ایرانی با مهاجران افغان در فضای مجازی منتشر شد تا جایی که صفحه‌ای برای حمایت از کودکان مهاجر افغان در فیس بوک با عنوان «شرمساریم» ایجاد شد.


روزنامه شهروند ۲۵ آذرماه سال جاری نوشت که معلم حمید، مرتضی، یاسین و محمدرضا چهار دانش‌آموز کلاس سوم یکی از مدارس پاکدشت (ویژه افغان‌ها) آن‌ها را به دلیل نداشتن کتاب، مجبور کرد به سرویس‌های بهداشتی مدرسه بروند و دستشان را در کاسه توالت فرو کنند. هرچند، مدیر آموزش و پرورش پاکدشت درسخنانی ادعا کرد که تنبیه دانش‌آموزان افغان به این شکل نبوده و فقط به آن‌ها گفته شده که سالن را تمیز کنند.


ازسوی دیگر، اداره آموزش و پرورش دولت حسن روحانی در سال تحصیلی جاری، شهریه دانش‌آموزان اتباع افغان را افزایش داده است. خانواده‌های این دانش‌آموزان که بیشتر از اقشار کارگر و بی‌بضاعت هستند به دلیل «محدودیت‌های شغلی» توان پرداخت این مبالغ را ندارند و ناچارند فرزندان خود را ازادامه تحصیل بازدارند.


در این راستا، خبرگزاری فارس۲۶ آذرماه به نقل از علی قاسمی، مدیرکل آموزش و پرورش مازندارن نوشت: شهریه پیشنهادی شورای آموزش و پرورش مازندارن برای دانش آموزان اتباع خارجی برای دوره اول متوسطه از ۱۴۴ هزار تا ۳۳۶ هزار تومان و برای دوره دوم متوسطه از ۱۸۰ هزار تا ۳۶۰ هزار تومان است.


با این وجود وی با اشاره به اینکه بیش از ۸۰۰ دانش آموز اتباع خارجی در مدارس مازندران تحصیل می‌کنند گفته است: «درصد زیادی از این دانش آموزان دارای مادر ایرانی هستند و از فقر مالی و اجتماعی و فرهنگی برخوردار هستند.»


به گزارش خبرگزاری کار ایران (ایلنا) در سال تحصیلی جاری، اداره آموزش و پرورش دولت ایران، شهریه دانش آموزان پناهنده را در مقایسه با سال قبل سه برابر افزایش داده و دانش آموزان را به پرداخت شهریه برای مقطع تحصیلی دبیرستان مبلغ ۳۶۰ هزار تومان، راهنمایی ۳۳۰ هزار تومان و ابتدایی ۳۰۰ هزارتومان ملزم کرده است.


درپی اعلام این مقررات جدید، بیش از۲۰۰ نفر از زنان مهاجر و پناهنده افغانی در اعتراض به افزایش شهریه‌های مدارس فرزندانشان در مقابل کمیساریای عالی سازمان ملل تجمع کردند وخواستار حذف شهریه‌های مدارس برای مهاجران افغان شدند.


به گفته مسوولان اداره اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور بیش از ۳۲۰ هزار دانش‌آموز پناهنده در ایران مشغول به تحصیل هستند.


عملکردهای نادرست مسوولان جمهوری اسلامی در مورد هزاران کودک و نوجوان افغانی که در ایران به دنیا آمده‌اند باعث شده است که بسیاری از آنها با وجود آنکه مادر ایرانی دارند از داشتن شناسنامه و هویت شخصی محروم شوند چراکه مسوولان متولی از صدور شناسنامه برای آن‌ها خودداری می‌کنند.
امیرحسین، دانشجوی رشته جامعه‌شناسی ساکن شیراز، شرایط اتباع افغان در ایران را اسفناک توصیف می‌کند و معتقد است:«در طول این سال‌ها نه جامعه ایران آن‌ها را پذیرفت و نه دولت برای آن‌ها حقوق شهروندی قائل شد، حتی حق پناهندگی و مهاجرت هم به آن‌ها نداد. اگر اتباع افغان همسرایرانی داشته باشند، فرزندانشان شناسنامه ندارند به عبارت دیگر، بچه‌های پدران افغانی و مادران ایرانی در ایران هیچ حقی ندارند.»


به گفته این دانشجوی جامعه‌شناسی، فرض کنید اگر با ایرانی‌هایی که بعد از انقلاب یا جنگ یا جریان اعتراضات انتخابات ۸۸ از کشور خارج شده و به سایر کشور‌ها پناهنده شدند چنین رفتار می‌کردند امروز ما چه مردم مفلوکی بودیم.


اداره کل دیپلماسی رسانه‌ای وزارت امور خارجه، ۲۱ آذرماه با انتشار اعلامیه‌ای مطبوعاتی از ارسال پیامی کتبی از سوی اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان و عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی دولت این کشور خطاب به حسن روحانی، رئیس جمهور ایران خبر داد که در آن، درخواست تمدید اقامت ۴۵۰ هزار نفر از اتباع افغانستان در ایران مطرح شده بود.


وزارت امورخارجه ایران نیز با انتشار اعلامیه‌ای مطبوعاتی بدون اشاره‌ به دیگر مهاجران افغان که اجازه اقامت آن‌ها تمام شده اعلام کرد که متعاقب مذاکرات و دریافت این پیام و همچنین به دلیل وجود «روابط برادرانه میان دو کشور» با تمدید اقامت این تعداد از مهاجران افغان به مدت ۶ ماه موافقت کرده است.


به گفته امیرحسین، تبعیض‌هایی که در حق اتباع افغان در ایران اعمال شده٬ در روابط سیاسی دو کشور تاثیر نامطلوبی گذاشته است. برای نمونه می‌بینیم با وجود هزینه‌های فراوانی که ایران در افغانستان کرده است اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان به چین و پاکستان سفر کرده، اما هنوز اسمی از ایران نیاورده است.


پیش‌تر در آذرماه اعلام شده بود بیش از ۷۶۰ هزار مهاجر افغان که در ایران زندگی می‌کنند و اجازه اقامتشان تمدید نشده است، با خطر اخراج از ایران رو به رو شده‌اند.


در طول سال‌های اخیر شاهد بودیم که در برخی از شهر‌ها با نصب تابلوهایی ورود اتباع افغان به برخی اماکن عمومی نظیر پارک‌ها ممنوع اعلام شد.
اردشیر یکی از کنشگران مدنی ساکن اصفهان در گفتگو با جرس معتقد است: «با توجه به اینکه در اصفهان بحث انرژی هسته‌ای، یکی از خطوط قرمز نظام مطرح است٬ مردم و فعالان نسبت به اخراج اتباع افغان واکنشی نشان نمی‌دهند، چون برایشان مشکل ساز می‌شود. البته فقط در محدوده انرژی اتمی این محدودیت‌ها وجود دارند. اما دو سال پیش در ایام نوروز که از ورود اتباع خارجی به کوه صفه اصفهان جلوگیری شد بسیاری از فعالان مدنی نسبت به این مساله واکنش نشان دادند.»


وی می‌افزاید: «این نظر مردم نیست که افغان‌ها خطرناکند. حکومت واهمه دارد که مبادا افرادی از طالبان یا داعش در پوشش مهاجر غیرقانونی افغان، برای انجام اقدامات تروریستی وارد کشور شوند یا کشورهای ثالث از اتباع افغان برای کارهای جاسوسی استفاده کنند. به همین دلیل آن‌ها را از مراکز حساس دور می‌کند.»


سال گذشته، سازمان دیدبان‏ حقوق بشر در گزارشی ۱۲۴ صفحه‏‌‌ای ‏‏‏با عنوان «مهمانان ناخوانده: نقض حقوق پناهندگان و مهاجران افغان توسط ایران» اعلام کرد ایران هزاران افغان را شتابزده از کشور اخراج می‌‏‌کند، بدون آنکه به آن‌ها فرصت دهد حق خود برای حضور در ایران را اثبات کنند یا درخواست پناهجویی دهند.


جاوید لودین، معین سیاسی وزارت خارجه افغانستان پیش‌تر در سخنانی گفته بود نزدیک به ۵ هزار زندانی افغان در زندان‌های ایران به سر می‌برند و از این میان حکم قطعی اعدام ۲۸۰ تن از آن‌ها صادر شده است.


هرگاه آمار جرم و جنایت و بیکاری در کشور افزایش می‌یابد، هرگاه یک نوع بیماری خاص در کشور شایع می‌شود، هرگاه طرح جمع آوری اوباش، اراذل و معتادین مطرح می‌شود اتباع ‌فغان همواره در حاشیه این اخبار قرارداشته‌اند. مهاجرانی که تقریبا در زیر خط فقر زندگی می‌کنند، از دریافت یارانه محرومند و برای اقامت و درس خواندن در ایران پول می‌پردازند. حال مسوولان ادعا می‌کنند با طرد اتباع خارجی از کشور افزایش فرصت‌های شغلی و کاهش بیکاری را به ارمغان آورده‌اند. 

ارسال به :