پنج‌شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۸ -
- 20 Jun 2019
16 شوال 1440 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
وعده‌های رنگ‌باخته؛ در برنامه ششم توسعه اثری از زنان نیست
جرس: احساس می‌کند که دست‌اش به شکل صلیبی بسته شده و از او می‌خواهند با کسی که ایستاده٬ مسابقه دو بدهد. چنین حسی زاییده بیش از یک سال فعالیت در مقام معاونت امور زنان و خانواده در دولت حسن روحانی است. 

شهیندخت مولاوردی حالا کاملا ناراضی است. او در نشست با مشاوران امور بانوان و دستگاه‌های اجرایی٬ از سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به شدت انتقاد کرده و یکی از موانع اصلی برای افزایش مشارکت زنان را تصمیم‌های این نهاد دانسته است. مولاوردی می‌گوید که این سازمان در تدوین سیاست‌های برنامه ششم توسعه از کلمه زنان غفلت کرده و در آن اثری از زنان نیست.


حذف پست‌ مشاور امور بانوان در دولت روحانی

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به تازگی بعد از ۸ سال احیا شده است. سازمانی که وظیفه آن تعیین خط مشی‌های کلی و ارایه چشم‌انداز استراتژیک از وضعیت کشور است و می‌توان نگاه مجموعه دولت را در آن دید. پرهیز از به پرداختن به مسائل زنان توسط این سازمن این شائبه را تقویت می‌کند که دولت در حال برداشتن گام‌هایی خلاف وعده‌های زمان انتخابات است. حسن روحانی در دوران تبلیغات انتخاباتی تلاش بسیاری برای جلب نظر زنان تحصیل کرده و عضو طبقه متوسط جامعه ایران انجام داد. مهم‌ترین وعده‌های او شامل ایجاد وزارتخانه‌ی زنان ٬ ایجاد فرصت‌های برابر و گسترش فرصت‌های شغلی ٬ ارایه خدمات بیمه‌ای٬ رفع محرومیت از زنان برای انتخاب برخی رشته‌های دانشگاهی٬ برداشتن تفکیک جنسیتی و ایجاد امنیت روانی بود اما اکثر این وعده‌ها کماکان معطل مانده است. روایت شهیندخت مولاوردی از ماجرا بیانگر یک بی اعتقادی عمومی نسبت به فرآیند مشارکت زنان است. او گفته که «به غیر از چند وزارت‌خانه، در باقی دستگاه‌های اداری، مشاور زنان در جلسات معاونان وزارت‌خانه‌ها شرکت داده نمی‌شود.» یکی از دلایل انتقادهای وی به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی این است که این سازمان بخشنامه‌ای را صادر کرده و بر اساس آن الزام استفاده از مشاوران امور بانوان توسط دستگاه‌های اجرایی را حذف کرده است. او می گوید «چند ماه طول کشید تا این موضوع را تبیین کنیم که بخشنامه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به معنای حذف کامل جایگاه مشاوران امور بانوان نیست و لازم است بخش‌های دولتی این جایگاه را در چارچوب ساختار خود پیش‌بینی کنند.» تلاشی که ظاهرا چندان هم قرین موفقیت نبوده و به گفته وی٬ وزارت‌ بهداشت بر اساس همین بخشنامه از ایجاد پست مشاور امور بانوان خودداری کرده است.


نقش مادری به جای ایفای نقش در اجتماع

کاهش مشارکت زنان امور سیاسی و اجتماعی بعد از روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۸۴ به شکلی استراتژیک پی‌گیری شد. پیش از آن معاونت امور زنان زیر نظر رییس‌جمهور فعالیت می‌کرد و هدف آن ایجاد زمینه‌هایی برای گسترش مشارکت زنان و شناسایی و رفع موانع در این راه بود. در دولت احمدی‌نژاد این معاونت به « امور زنان و خانواده» تغییر نام داد ولی موضوع فقط تغییر نام نبود. اضافه شدن عنوان خانواده در این سازمان بیانگر یک استراتژی مبتنی بر اهمیت دادن به نقش زن در خانه به جای تلاش برای گشایش فضاهای اجتماعی و سیاسی بود. تبلیغات مداوم درباره نقش مادری طی سالهای اخیر همراه با تبلیغ‌ نسبت به ضرورت رشد جمعیت و فرزند آوری بیشتر٬ زوایای نگاه کلی حکومت نسبت به زنان را روشن‌تر می‌کند. چنین نگاهی نه فقط از سوی فعالان حقوق زنان در ایران مورد انتقادهای شدید قرار گرفته بلکه معاون امور زنان و خانواده نیز از آن ابراز نارضایتی می‌کند. مولاوردی گفته که در این رابطه به «محمد‌باقر نوبخت»، معاون برنامه‌ریزی دولت روحانی نامه‌ای نوشته و در آن از «جایگزینی واژه خانواده به جای زنان» در سیاست‌های پیشنهادی برنامه‌ ششم توسعه انتقاد کرده و گفته این تغییر نام «پیام خاصی» را برای مردم دارد. پیام این جایگزینی آشکار است و ادامه سیاست‌هایی را نشان می‌دهد که هدف آن به حاشیه راندن زنان در فرآیندهای سیاسی و اجتماعی است.


طناب فقه سنتی بر مطالبات زنان


حاشیه‌نشینی زنان در بسیاری موارد با استناد به احکام فقه اسلامی توجیه شده است و این احکام در متن قوانین ایران جای گرفته است. تلاش‌ها برای بازنگری در قوانین و روزآمدن کردن آنها نیز معمولا با واکنش مراجع سنتی روبرو شده و به بن‌بست خورده است. آقای خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی خود یکی از طرفداران حاشیه‌نشینی زنان است و از بیان این موضوع نیز اکراهی ندارد. او روز ۳۰ فروردین ماه گفت که « اشتغال از مسائل اصلی مربوط به زنان نیست و خانواده اولویت دارد. » اهمیت سخنانی از این دست زمانی روشن‌تر می‌شود که طرح‌هایی نظیر دورکاری، افزایش مرخصی زایمان، تفکیک جنسیتی و محدودیت انتخاب رشته دانشگاهی، و توقف برنامه‌های جلوگیری از بارداری بر اساس همین دیدگاه‌های سنتی به اجرا گذاشته‌‌ شده و به چرخه حاشیه نشینی زنان سرعت بخشیده است. روندی که دولت نه تنها مخالفت جدی با آنها نداشته بلکه در بعضی از آنها به اجرای آن کمک نیز کرده است.  

ارسال به :