پنج‌شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۸ -
- 14 Nov 2019
16 ربيع الأول 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
نخستین وزیر نفت پس از انقلاب: هیچ کس نمی‌توانست جلوی بهمن را بگیرد
جرس: ۳۶سال از انقلاب بهمن ۵۷ و جایگزینی نظام پادشاهی با جمهوری اسلامی می‌گذرد. در سی و ششمین سالگرد انقلاب اسلامی این پرسش‌ را مطرح کرده‌ایم که آیا وقوع انقلاب اسلامی در بهمن ۵۷ امری اجتناب ناپذیر بود؟

حاکمیت جمهوری اسلامی در این سال‌ها چه رویکردی نسبت به مساله حقوق بشر داشته است؟ آیا در این زمینه کارنامه موفقی از خود به جا گذاشته است؟ این‌ها پرسش‌هایی ست که با علی اکبر معین فر مطرح کرده ایم.

معین‌فر،‌زاده ۱۳۰۷، تهران، نخستین وزیر نفت پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ در دولت مهدی بازرگان است. پس از استعفای دولت بازرگان در ۱۴ آّبان ۵۸، دولت شورای انقلاب آغاز به کار کرد. بدنه اصلی این دولت،‌‌ همان وزرای دولت بازرگان بود و تنها چند وزیر تغییر کرد. معین فر همچنان در این دوران، وزیر نفت بود.

آقای معین فر، آیا وقوع انقلاب اسلامی و جایگزینی نظام پادشاهی با جمهوری اسلامی امری اجتناب ناپذیر بود و از آن گریزی نبود؟


هر موضوعی باید در ظرف زمانی خودش مطرح شود، به نظرمن وقوع انقلاب در ظرف زمانی خودش یک امر جبری بود نه یک امر اختیاری به این خاطر که کار به جایی رسیده بود که بهمنی می‌آمد و هیچ کس نمی‌توانست جلوی آن را بگیرد. بنابراین نمی‌توانیم سناریوی خاصی را برای آن تصور کنیم، بله اگر خیلی اشتباهات انجام نمی‌شد خیلی مسائل هم پیش نمی‌آمد جواب پرسش شما همین است.


دو روز پس از حمله دانشجویان به سفارت آمریکا و اشغال سفارت و گروگان گرفته شدن دیپلمات‌های آمریکایی، دولت مهندس بازرگان استعفا کرد. شما هم دلایل این استعفا را اعتراض به وضعیت آن روز کشور می‌دانید؟


ببینید، درحقیقت یک وضعیت اجباری ایجاد شده بود که برای همه پیش آمده بود، مشکلاتی ایجاد شده بود که ایجاب می‌کرد ایشان چنین تصمیمی بگیرد و این تصمیم مورد تایید همه بود.


کارنامه سیاسی جمهوری اسلامی در حوزه حقوق بشر را با توجه به اعدام وابستگان و نزدیکان حکومت پهلوی و نیز اعدام‌های فله‌ای دهه شصت چگونه ارزیابی می‌کنید؟


من فکر می‌کنم به هر حال در جهت پیشرفت نبوده است و مشکلات از این بابت هنوز موجود است.


عکس العمل مهندس بازرگان در آن زمان نسبت به اعدام نزدیکان دربار و وابستگان محمدرضا پهلوی چه بود؟


عکس العمل‌هایی که مهندس بازرگان در این زمینه داشتند کاملا مشهود است. ایشان مخالف این گونه اعدام‌ها بودند. این موضوع بر کسی پوشیده نیست همه این نظر را داشتند و با این روش‌ها و برخورد‌ها موافق نبودند.

در پی شوک نفتی سال ۵۲، محمدرضا پهلوی با کسب درآمد سرشار نفتی، رویکردی متفاوت با قبل در پیش گرفت، چرا که در آن زمان، قیمت نفت از کمتر از ۴ دلار یک باره به حدود ۱۲ دلار رسید. آن روند را در مقایسه با روزهای نخست پس از انقلاب چگونه ارزیابی می‌کنید؟


به نظر من در روزهای نخست انقلاب وضعیت در این حوزه داشت تصحیح می‌شد، ملاحظه بفرمایید هدف این نبود که نفت بیشتر صادر بشود اگر قرار بر این بود که نفت بیشتر صادر شود بدون اینکه برنامه‌ای پشت سرش باشد و استفاده‌ای از آن ثروت ملی که موجود است انجام شود کار اشتباهی بود. بنابراین در اول انقلاب روش کار در این حوزه داشت تصحیح می‌شد. تصحیح به این معنا که به آن مقدار نفت از کشور صادر می‌شد که ظرفیت استفاده از آن در کشور باشد و ما آن پتانسیل را داشتیم برای اینکه تبدیل به سرمایه گذاری‌های درازمدت کنیم نه اینکه به طور کلی نظیر آنچه عربستان سعودی انجام می‌داد و می‌دهد فقط اشتهای نیاز به نفت غرب را تامین کنیم بنابراین در حقیقت می‌توان گفت که بالارفتن میزان تولید در زمان محمدرضا شاه به نظرم دلیلی بر پیشرفت نبود موقعی نیاز به بیشتر تولید کردن باید باشد که ظرفیت استفاده کردن ازآن هم موجود باشد. قبل از انقلاب متاسفانه ظرفیت درحال بالارفتن بود بدون آنکه پتانسیل جذب ثروت‌های زیرزمینی ایجاد شده باشد. مساله‌ای که من می‌توانم خدمت شما عرض کنم این است که در اوایل انقلاب شاید برنامه‌ای داشت چیده می‌شد که این برنامه زیاده روی‌ها را تعدیل کند.


اما به نظر می‌رسد وابستگی جمهوری اسلامی به درآمدهای نفتی همچنان که حکومت پهلوی به آن وابسته بود امری کاملاً مشهود است.


الان نمی‌توان در این زمینه صحبت کرد چون درحال حاضر وضعیت در کشور وضعیت عادی نیست. وقتی که وضعیت عادی نیست، وقتی که تحریم‌ها موجود باشند نمی‌توان در این زمینه به روشنی اظهار نظر کرد. از سوی دیگر، من آمار خاصی از داشته‌های نفتی ایران ندارم که بتوانم اظهار نظری کنم. ولی به طور کلی در جریان فعلی، وضع، وضع عادی نیست.


پس از استعفای دولت بازرگان در ۱۴ آّبان ۵۸، دولت شورای انقلاب آغاز به کار کرد شما همچنان در این دوران وزیر نفت بودید. بعد از پایان مسوولیتتان در وزارت نفت چرا از پست‌های دولتی کناره گرفتید؟


در دروه اول نماینده مجلس بودم تا زمانی که مجلس رسمیت پیدا کرد و اعتبار نامه‌ها تصویب شد من مسوولیت نفت را داشتم بعد از آن هم ما صلاح دانستیم که بیشتر در حاشیه باشیم تا در متن. اوضاع چنین اقتضا می‌کرد و در حال حاضر هم یک بازنشسته هستم و امیدوار. 

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.