سه‌شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۶ -
- 17 Oct 2017
26 محرم 1439 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
ریاست آینده مجلس خبرگان؛ فراتر از یک نقش نمادین
ریاست آینده مجلس خبرگان؛ فراتر از یک نقش نمادین
جرس: مجلس خبرگان قانون اساسی یک نهاد تشریفاتی در ساخت سیاسی جمهوری اسلامی به حساب می‌‌اید اما همین تشریفات هم اهمیت خود را دارد. 

مهم است که ردای ریاست بر شانه‌های چه کسی قرار می‌گیرد وکرسی‌ها در این مجلس متشکل از ۸۶ پیرمرد به چه شکلی تقسیم می‌شود. اهمیت خبرگان در سالهای آینده به مراتب بیشتر هم خواهد بود چرا که ممکن است وظیفه تعیین تکلیف درباره آینده رهبری جمهوری اسلامی به عهده آنها قرار گیرد.

 

از بغض هاشمی رفسنجانی

زمانی که محمدرضا مهدوی کنی بعد از مدتها زندگی در شرایط کما سرانجام ۲۹ مهر ماه گذشته از دنیا رفت نام محمود هاشمی شاهرودی به عنوان رییس احتمالی آینده خبرگان مطرح شد. او معتمد آقای خامنه‌ای است و در ماه‌های گذشته سرپرستی این مجلس را به عهده داشته و اکنون هم بخت اصلی برای انتخاب به عنوان رییس خبرگان است. شاهرودی از سوی چهره‌هایی در این مجلس مورد حمایت قرار دارد که در واقع مخالفان علی اکبر هاشمی رفسنجانی محسوب می‌شوند. در این مجلس یک توافق نانوشته برای ممانعت از ریاست هاشمی رفسنجانی شکل گرفته و الا هاشمی شاهرودی آنقدرها هم چهره محبوب و قابل اطمینانی برای طیف سنتی‌تر خبرگان نیست. برای آنها گزینه‌هایی چون محمد یزدی و احمد جنتی جذابیت بیشتری دارد ولی این گزینه‌ها شانس بالایی برای رای آوری ندارند.


نمایندگان مطیع

عمر دوره کنونی ریاست بر مجلس خبرگان تنها یک سال خواهد بود و اسفند‌ماه سال ۱۳۹۴ قرار است که انتخابات بعدی این مجلس برگزار شود. شاید از این جهت به نظر برسد که ریاست یکساله بر این مجلس تشریفاتی آن قدرها هم مهم نخواهد بود. نظری که احمد‌علم الهدی امام جمعه مشهد هم به تازگی آن را ابراز کرده و گفته ریاست این مجلس « مساله چندان مهمی نیست و وظایف رییس مجلس خبرگان محدود است.» دیدگاه او با سابقه فعالیت خبرگان انطباق دارد. مجلسی که مجموع فعالیت‌اش در سال برگزاری نشست‌های فصلی و صدور بیانیه‌هایی است که همگی در تایید و حمایت از آقای خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی قرار دارد. مجلسی که وظیفه نظارت بر رهبری را به کلی از دستور کار خود خارج کرده و نمایندگان آن خود را مقید به طرفداری و تایید رهبر می‌دانند. محمدعلی موحدی کرمانی که خود اکنون از اعضای خبرگان است در خطبه‌های نماز جمعه اخیر تهران به صراحت گفت که مردم باید « در انتخابات خبرگان رهبری کسانی را انتخاب کنند که صد درصد وجودشان پر از اطاعت از ولی امر مسلمین باشد و در هر مقطعی موفق شوند وظیفه خود را انجام دهند.» آنها از همین جهت با هاشمی رفسنجانی مشکل دارند چرا که او را دارای اختلاف‌های فکری با آقای خامنه‌ای می‌دانند و به نظرشان قلب وی از اطاعت نسبت به ولی فقیه پر نشده است.


معادله چند مجهولی

هاشمی رفسنجانی هنوز دست‌های خود را رو نکرده است. موضع‌گیری‌های کنونی وی درباره خبرگان مبهم و دو پهلوست. سیاستی که او در انجام آن تبحر کافی دارد. هاشمی در دیدار اخیر خود با گروهی از دانشجویان در پاسخ به سوالهای آنها پیرامون نقش‌آفرینی‌اش برای مجلس خبرگان آینده گفت: « شما مطمئن باشید که کسی که انقلاب را دیده، چیزی جز انقلاب ندارد، من حتما پای آن می‌ایستم و هرجا ضروری باشد حضور پیدا می‌کنم.» با این حال در مصاحبه‌ تازه‌اش با خبرگزاری مهر گفته که تمایلی به شرکت در انتخابات خبرگان ندارد و تمایل واقعی‌اش این است که به یادداشت‌های فراوانی بپردازد که باید که باید تنظیم و کتاب شوند. اهمیت حضور او در جایگاه ریاست‌ خبرگان بیش از همه به نقش او در تعیین آینده رهبری جمهوری اسلامی برمی‌گردد. موضوعی که اکنون شبیه یک معادله چند مجهولی است و تقریبا هیچ پیش‌بینی دقیقی نمی‌توان از آن داشت. تنها قسمت معلوم و مشخص این معادله مربوط به سن آقای خامنه‌ای است. او اکنون ۷۵ ساله است و خبرگان آینده احتمالا همان مجلسی خواهد بود که باید برای جانشین وی تصمیم بگیرد. هاشمی رفسنجانی در مصاحبه‌ اخیر خود با روزنامه جمهوری اسلامی به صورت شفاف این موضوع را مطرح کرده و گفته « اگر خبرگان به وظیفه خودشان درست عمل کنند، در صورت نبودن یک فرد مناسب حتما می‌توانند شورایی کنند. چون قانون شوراشدن هم باز است.» او در توضیح بیشتری پیرامون پیشنهاد رهبری شورایی گفته: « شاید در آینده بدون شورا نتوانند کار درستی انجام بدهند. البته این کار تا حدودی به مردم هم بر می‌گردد، چون اگر مردم نمایندگان خود را درست انتخاب کنند، می‌توان امیدوار بود. اتفاق بد در مجلس و هر جای دیگر که مردم بد انتخاب کنند، می‌افتد.» هنوز هیچ درک درستی از مختصات این شورا و شیوه عملکرد آن وجود ندارد. چنین تجربه‌ای در گذشته وجود نداشته و تصور وجود وفاق و اتفاق نظر میان یک شورای متشکل از فقیهان بسیار دشوار است. با این حال به نظر می‌رسد که چنانچه هاشمی رفسنجانی موفق به نشستن بر کرسی ریاست خبرگان شود این ایده در معرض بحث‌های جدی‌تر قرار خواهد گرفت. ترکیب خبرگان آینده٬ تمایل‌های سیاسی هیات رییسه و اوضاع سلامت آقای خامنه‌ای در سالهای پیش رو رابطه‌ای مستقیم با یکدیگر دارند و برآیند آن می‌تواند تعیین تکلیف برای آینده رهبری جمهوری اسلامی باشد هر چند که مجهول‌های این معادله به مراتب بیش از اینهاست.  

ارسال به :