شنبه ۰۶ خرداد ۱۳۹۶ -
- 27 May 2017
01 رمضان 1438 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
توافق اتمی‌ و اینده اصلاحات در ایران
توافق اتمی‌ و اینده اصلاحات در ایران
جرس: هرگونه توافقی میان ایران و آمریکا، تنها توافقنامه کنترل تسلیحاتی خواهد بود و تحولات کنونی در خاورمیانه و شرایط سیاسی در ایران از موضوعات مذاکره در میان مقامات دو کشور محسوب نمی‌شوند.  

در پی درز جزئیات بسته پیشنهادی مطرح شده در گفتگوهای اخیر در ژنو در روز دوشنبه، مقامات دولتی آمریکا در گفتگو با بلومبرگ اعلام کردند هرگونه توافق نهایی و جامع میان تهران و واشنگتن تنها ابعاد فنی برنامه هسته‌ای ایران را در بر می‌گیرد و هیچ ارتباطی با اصلاحات در داخل این کشور نخواهد داشت.


ماری هارف سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت: «چگونگی دستیابی به یک سال گریز هسته‌ای (ایجاد فاصله یک ساله تا دستیابی به بمب اتمی) و سد کردن چهار مسیر موجود برای ایران در دستیابی به مواد مورد نیاز برای تولید تسلیحات هسته‌ای، به طور قطع در هر توافق جامعی در نظر گرفته خواهند شد و اگر توافقی حاصل شود، این موارد هستند که می‌بایست در مورد آن‌ها قضاوت شود، یعنی ابعاد فنی توافقنامه و نه هیچ چیز دیگری.»


هارف همچنین در پاسخ به این سوال که آیا دفاع وزارت امور خارجه آمریکا از حصول توافق مزیت‌های احتمالی آن را برای حسن روحانی رئیس جمهور ایران در مقابل تندرو‌ها در این کشور و در نتیجه کمک به ایجاد اصلاحات شامل می‌شود، گفت: «این واقعا تمسخرآمیز است.»


توافقی که در شرایط کنونی برای دستیابی به آن تلاش می‌شود، با برداشت عمومی از اظهارات باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا در سال ۲۰۰۹ و در زمان مطرح شدن مسئله تعامل با ایران، تفاوت‌های بسیاری دارد. اوباما در پیام تبریک خود برای نوروز، سال نو ایرانی، تصریح کرد خواسته وی این است که «جمهوری اسلامی ایران جایگاه حقیقی خود را در جامعه بین المللی بیابد».


در آن زمان، بسیاری از طرفداران تعامل با ایران بر این باور بودند که توافق هسته‌ای کلیدی برای میانه روی و اعتدال در ایران خواهد بود. اما چند ماه پس از پیام تبریک اوباما، دولت ایران بسیاری از عوامل ایجاد ناآرامی در دوران پس از انتخابات ریاست جمهوری را دستگیر کرد. دولت ایران همچنین در سال ۲۰۱۱ و در ناآرامی‌های سوریه، از بشار اسد رئیس جمهور این کشور در مقابل مخالفان دفاع کرد. طبق برخی ادعا‌ها، ایران در سال کنونی نیز از گروه شیعه زیدی الحوثی که قدرت را در یمن در دست گرفته، حمایت کرده است. از سوی دیگر، ایران حامی شبه نظامیان شیعه در عراق محسوب می‌شود که در این کشور در مقابل گروه افراطی داعش مبارزه می‌کنند.


می‌توان گفت با توجه به پیشینه رفتارهای ایران، تمرکز اوباما بر مزایای منع گسترش سلاح‌های کشتار جمعی در توافق با ایران، قابل درک است. یک مقام ارشد دولت آمریکا در این خصوص گفت اقدامات و واکنش‌های کاخ سفید نشان دهنده «مصالحه و تعامل گسترده» با ایران نیست و آشکارا نشان می‌دهد که هرگونه توافقی با ایران نگرانی‌ها را در مورد سیاست‌های منطقه‌ای این کشور کاهش نمی‌دهد.


با این حال، بسیاری از متحدان کاخ سفید همچنان از توافق هسته‌ای با ایران دفاع می‌کنند. بسیاری از طرفداران توافق روز دوشنبه اعلام کردند یکی از مزایای توافق هسته‌ای این است که لغو مرحله‌ای تحریم‌ها علیه ایران با کاهش دشمنی‌ها میان ایران و آمریکا همراه خواهد بود و این مسئله به طیف میانه رو در ایران کمک می‌کند و طی چندین سال می‌تواند به اصلاحات در ایران بیانجامد.


این اظهارات دفاعی جدی از بسته پیشنهادی محسوب می‌شود که احتمالا با اعتراض و مخالفت‌های جمهوری خواهان و حتی برخی دموکرات‌ها مواجه خواهد شد. مخالفان بسته پیشنهادی احتمالا نگران این مسئله هستند که نمایندگان اوباما در مذاکرات با حفظ بخش عمده زیرساخت‌های هسته‌ای در ایران که به کاهش زمان گریز هسته‌ای منجر می‌شود و دستیابی به تسلیحات هسته‌ای را تسریع می‌بخشد، موافقت کنند.


جو سیرینسیونه رئیس صندوق پلاشرز و یکی از اعضای هیات مشاورین امنیت بین الملل وزارت امور خارجه آمریکا تصریح کرد: «ممکن است امیدوار باشید که رفتارهای دولت ایران در نتیجه این توافق تغییر یابد؛ اما هر کسی که بیش از پنج سال در زمینه امنیت ملی فعالیت کرده باشد می‌داند که هیچ تضمینی برای این مسئله وجود ندارد. اما از سوی دیگر، این احتمال وجود دارد که توافق به تضعیف طیف تندرو در ایران منجر شود و شرایط را برای پیشروی روحانی در زمینه اصلاحات اجتماعی که از آن‌ها دم زده بود، افزایش دهد.»


صندوق پلاشرز (موسسه‌ای برای سرمایه گذاری، سازماندهی و ارائه برنامه‌هایی در راستای کاهش تهدید تسلیحات هسته‌ای در جهان) بودجه‌ای قابل توجه را در اختیار گروه‌های مدافع توافق هسته‌ای قرار داده است که بسیاری از آن‌ها از متحدان حزب دموکرات محسوب می‌شوند. از جمله این گروه‌ها و سازمان‌ها، موسسه کنترل تسلیحات، شورای جهان قابل زندگی، مرکز پیشروی (پیشرفت) آمریکا، موسسه مطالعات سیاسی و گروه امور اسرائیل جی استریت هستند.


گری سیمور هماهنگ کننده کنترل تسلیحات و سلاح‌های کشتار جمعی در دوره اول ریاست جمهوری باراک اوباما، در این زمینه گفت در زمان فعالیت وی در دولت در خصوص تاثیرات توافق هسته‌ای بر ایجاد اصلاحات در ایران گفتگو شد. وی افزود: «طبق گفتگو‌ها در آن زمان، حصول توافق هسته‌ای و لغو تحریم‌ها در نتیجه چنین توافقی همراه با کاهش فشار‌ها علیه دولت ایران به نفع طیف میانه رو در این کشور خواهد بود؛ همچنین احتمالا ایران در مدت زمان توافق، به قدرت بالفعل در منطقه تبدیل خواهد شد و تمایل کمتری به تولید تسلیحات هسته‌ای خواهد داشت.» سیمور تصریح کرد هیچ تضمینی برای چنین تغییراتی در ایران وجود ندارد، اما مخاطره دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای در نتیجه نبود توافق بیشتر از احتمال دستیابی به تسلیحات پس از حصول توافق است.


با توجه به جزئیات منتشر شده در روز دوشنبه در مورد گفتگوهای ژنو در خصوص احتمال محدود شدن توافق به ۱۰ تا ۱۵ سال، احتمال توافق بر سر فعال ماندن ۶۵۰۰ سانتریفیوژ و همچنین گفتگو‌ها در مورد لغو برخی محدودیت‌های اعمال شده علیه برنامه هسته‌ای این کشور در سال‌های آخر توافق در صورتی که ایران به تعهداتش عمل کند، تاییدی بر اظهارات‌گری سیمور محسوب می‌شود.


این موضع گیری جدید به نوعی فرسایش موضع گیری آمریکا در گذر زمان را نشان می‌دهد. هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه پیشین در سال ۲۰۱۱ ایده موافقت با برخی فعالیت‌های غنی سازی را به عنوان امتیازی برای ایران مطرح کرد؛ در آن زمان بیشتر ناظران فکر می‌کردند هر توافقی با ایران، از بین بردن بیشتر زیرساخت‌های هسته‌ای این کشور را شامل خواهد شد.


نگرش‌هایی همچون اظهارات سیرینسیونه، به نوعی امتیازهایی را که آمریکا در میز مذاکرات قائل می‌شود، به یک مزیت بالقوه راهبردی تبدیل می‌کند. اوباما از تلاش‌ها برای بهبود روابط با کوبا نیز به همین شیوه دفاع کرد: بهبود روابط میان دو کشور به آمریکا قدرت بیشتری برای پیشبرد دموکراسی در کوبا می‌دهد.
در دهه ۱۹۹۰ و زمانی که آمریکا و کره شمالی در زمینه محدود سازی برنامه هسته‌ای این کشور در مقابل تسهیل تحریم‌ها توافق کردند نیز همین شیوه فکری حاکم بود. اما کره شمالی به جاه طلبی‌های هسته‌ای خود ادامه داد.


با این حال به عقیده سیرینسیونه، ایران با کره شمالی متفاوت است به این دلیل که ملت این کشور روحیه انقلابی دارد و طیف‌های گوناگونی در جامعه این کشور هستند. همچنین طیف‌های تندرو و اصلاح طلب در ایران هر دو بر این باورند که توافق هسته‌ای با غرب می‌تواند مسیر را برای اصلاحات اجتماعی و سیاسی در کشور هموار سازد. وی افزود: «بیشتر ایرانی‌ها با رضایت و خرسندی از توافق هسته‌ای استقبال خواهند کرد، چرا که این توافق را آغازی برای اصلاحات می‌دانند.»


راد سنجابی مدیر عامل موسسه مستقل مرکز اسناد حقوق بشر ایران (در آمریکا) تصریح کرد لغو تحریم‌های بین المللی اعمال شده علیه ایران و کاهش تنش‌ها، از دیدگاه‌های حقوق بشر یک مزیت محسوب می‌شود. وی افزود: «چه کسی می‌داند دولت ایران در کوتاه مدت چه واکنشی نشان خواهد داد؟ چه کسی می‌داند امنیت توافق هسته‌ای و بهبود روابط با غرب چه تاثیری بر جامعه شهروندی داخل ایران خواهد داشت؟ هیچ مسئله‌ای به طور قطع مشخص نیست. تا زمانی که شرایط طبقه متوسط در ایران بهبود نیابد، نمی‌توان تغییرات عمده را در این کشور شاهد بود.»


در چنین شرایطی می‌توان اظهارات سنجابی را دفاعی بزرگ از بسته پیشنهادی توافق هسته‌ای دانست و مسئله حائز اهمیت این است که این اظهارات از سوی دولت آمریکا و برای توجیه امتیازهای قائل شده در میز مذاکرات مطرح نشدند.

منبع: دیپلماسی ایرانی

منبع اصلی: بلومبرگ ویو

مترجم: طلا تسلیمی
 

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.