چهارشنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۹ -
- 08 Apr 2020
13 شعبان 1441 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۴:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
يك پرسش اخلاقي يا سياسي؟
 آيا ما نمي‌توانيم عليه كساني ادعانامه تهيه كنيم كه براي آزادي گروگان‌هايشان ميليون‌ها دلار به داعش پرداختند و همين پول‌ها بود كه داعش را به وضع كنوني رساند و چنان قدرتمند كرد كه هزاران نفر را به تيغ جنايت خود سپرده‌اند؟ 


هميشه اين امكان وجود دارد كه در برابر پرسش‌هاي بسيار سختي قرار‌گيريم؛ پرسش‌هايي كه پاسخ دادن به آنها به راحتي ممكن نيست. بسياري از پرسش‌هايي كه هر روز در برابر ما طرح مي‌شوند، پاسخ ساده‌اي دارند. در نتيجه به سرعت به آنها پاسخ مي‌دهيم. ولي برخي از آنها نيازمند تامل است؛ براي نمونه پرسش از كمك كردن به فرد يا همسايه يا فاميلي كه مي‌شناسيم و نيازمند و بيمار است. در صورت داشتن توان مالي، پاسخ آن خيلي ساده است. انجام چنين كاري توصيه مي‌شود. ولي كمك كردن به كودكي كه جلوي چراغ قرمز شيشه ماشين را پاك مي‌كند، چطور؟ در اين مورد اختلاف نظر ديده مي‌شود. ولي در هر حال اگر كسي يكي از دو راه كمك و عدم كمك كردن را در پيش بگيرد، اتفاق خيلي حادي پيش نخواهد آمد. ولي ممكن است پرسش‌هايي پيش آيد كه انتخاب هركدام از پاسخ‌هاي ممكن براي آن تبعات مهمي داشته باشد. نمونه آن درخواست‌هاي گروه داعش در خصوص گروگان‌هايي است كه در اختيار دارند يا مطالبه پول براي تحويل دادن اجساد كساني است كه اعدام كرده‌اند! از ابتداي فعاليت داعش و گروه‌هاي مشابه آنان، يكي از منابع درآمدي اين گروه، گروگان گرفتن افراد و درخواست پول به ازاي آزادي آنان بود. البته درخواست‌هاي غيرپولي هم مثل آزادي فرد مشخصي يا اقدام‌هاي ديگر نيز مطرح مي‌شود كه مي‌توان درباره آنها هم بحث كرد، ولي نكته مهم اينجاست كه كشورهاي اروپايي براي آزادي گروگان‌هاي خود اجازه داده‌اند ميليون‌ها دلار باج به تروريست‌ها پرداخت شود تا گروگان آنان آزاد شود. اين كار را معمولا به صورت غيرآشكار مي‌كنند و مسووليت آن را نيز نمي‌پذيرند و در اظهارات رسمي نيز با چنين كاري مخالفت مي‌كنند، ولي در عمل گروگان‌ها را با پرداخت پول آزاد مي‌كنند. اين كار از نظر اخلاقي و سياسي مورد پرسش قرار گرفته است، چرا كه با پرداخت پول جان يك نفر نجات يافته است، ولي مشكل اينجاست كه با پول دريافتي از اين طريق قدرت تروريست‌ها به حدي مي‌رسد كه مي‌توانند به اقدامات خود تداوم و شدت بخشند و جان افراد بيشتري را در خطر و تهديد قرار دهند. در واقع اين كار نوعي به رسميت شناختن و تقويت جنايت است. اين كار دولت‌هاي غربي يكي از عوامل مهم تقويت داعش بود و به نظر مي‌رسد كه در محكوم كردن آن ترديدي نيست. ولي در روزهاي اخير اتفاق ديگري افتاد كه محل گفت‌وگوي بيشتر است. نيروهاي داعش پس از اعدام برخي شهروندان عراقي، اجساد اعدام‌شدگان را در برابر مبالغي حدود ١٠ تا ٢٠ هزار دلار به خانواده آنان تحويل مي‌دهند. پاسخ به اين مساله پيچيده‌تر است.


از يك سو، كساني كه در برابر گروه باجگيران قرار دارند مردم عادي هستند كه خارج از مديريت و نظارت دولت عراق يا هر دولت ديگري هستند. از سوي ديگر رقم‌هاي درخواستي نيز در حدي نيست كه در مورد آزادي شهروندان غربي پرداخت مي‌شد، زيرا در مورد آنان ارقام ميليون دلاري مطرح بود. اكنون مي‌توان پرسيد كه پرداخت اين پول به داعش يا هر گروه مشابه ديگر از نظر اخلاقي يا سياسي مجاز است يا خير؟ آيا اصولا در اينجا مي‌توان ميان پاسخ اخلاقي يا سياسي تمايزي قايل شد؟ آيا رقم درخواستي تاثيري در پاسخ ما به پرسش دارد؟ و...

شايد گفته شود كه اهميت اين پرسش‌ها در چيست؟ پرسشي كه فقط مربوط به تعداد اندكي از مردم است. در پاسخ بايد گفت كه مساله بسيار مهم است. از يك سو مرز ميان اخلاق و سياست يا امكان جدايي اين دو حوزه را به بحث مي‌گذارد و از سوي ديگر اين موضوع فقط مربوط به تعداد معدودي از افراد نيست. اين پرسش براي همه ما مي‌تواند موضوعيت پيدا كند. كساني كه مردم بيگناه را مي‌دزدند و گروگان مي‌گيرند و تقاضاي پول مي‌كنند ممكن است در هر لحظه ما يا نزديكان ما هم مصداق گروگان آنان باشيم و باشند. در اين حالت چه كار بايد كرد؟ دولت و پليس يك پاسخ مي‌دهند، خانواده گروگان گرفته شده پاسخ متفاوتي مي‌دهند، زيرا تعلقات عاطفي و رواني آنان و نيز موقعيت مسووليتي هركدام در اين رويداد با يكديگر فرق مي‌كند. اگر خداي نكرده كسي ما يا يكي از نزديكان‌مان را گروگان گرفت و تقاضاي پول كرد، چه رفتاري را تجويز مي‌كنيم؟ پس طرح چنين پرسشي براي همه ما موضوعيت دارد. آيا ما نمي‌توانيم عليه كساني ادعانامه تهيه كنيم كه براي آزادي گروگان‌هايشان ميليون‌ها دلار به داعش پرداختند و همين پول‌ها بود كه داعش را به وضع كنوني رساند و چنان قدرتمند كرد كه هزاران نفر را به تيغ جنايت خود سپرده‌اند؟ اين يك پرسش اخلاقي، سياسي و فلسفي است و مي‌تواند موضوع مقالات و گفت‌وگوهاي گوناگون قرار گيرد. 
 

منبع: اعتماد
 

نظرات وارده در یادداشت ها لزوما دیدگاه جرس نیست.


ارسال به :