دوشنبه ۰۹ اسفند ۱۳۹۵ -
- 27 Feb 2017
29 جمادى الأولى 1438 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
شمارش معکوس برای توافق؛ چاقوی تندروها کند می‌شود
شمارش معکوس برای توافق؛ چاقوی تندروها کند می‌شود
جرس: درست زمانی که بادهای مخالف با شدت تمام از هر دو سو وزیدن گرفته است شانس رسیدن به توافق هم بیش‌تر از هر زمان دیگری شده است.       

نزدیک به دو سال مذاکرات رودرو میان ایران و آمریکا٬ چاقوی تیز تندروها را در تهران و واشنگتن کند کرده و آنها دیگر تاثیر سابق را بر روند گفتگو‌ها ندارند.


دست رد به سینه تندروها


درست است که دو اقدام جنجال برانگیز کنگره آمریکا یعنی دعوت از بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسراییل برای ادای سخنرانی علیه مذاکرات اتمی با ایران و نوشتن نامه توسط ۴۷ نماینده جمهوری‌خواه به رهبران جمهوری‌ اسلامی٬ نشان از تداوم مخالفت‌ تندروها با توافق دارد دارد اما این همه ماجرا نیست. دولت باراک اوباما به طور واضحی اقدام‌های کنگره را در هر دو زمینه به چالش کشید و تاکید کرد که این اقدام‌ها در سیاست‌ آمریکا برای تداوم گفتگو‌ها با ایران تاثیری نخواهد داشت. باراک اوباما رییس‌جمهوری آمریکا در یکی از صریح‌ترین انتقادهایی که تاکنون نسبت به سناتورهای حزب رقیب‌اش یعنی جمهوری‌خواهان داشته است٬ گفت که به جای آنها از نوشتن نامه به رهبران ایران خجالت کشیده است. جو بایدن معاون اول وی نیز نامه نمایندگان سنا را باعث خدشه‌دار شدن حیثیت سناعنوان کرده است. جان کری وزیر امور خارجه آمریکا هم نوشتن این نامه را مطلقا اشتباه  دانست. بنابراین تاثیراتی که جمهوری‌خواهان قرار بود بر روند گفتگوها بگذارند با این موضع‌گیری‌ها تا حد زیادی خنثی شد و حالا هم صحبت از این است که اعضای دائم شورای امنیت بحث درباره صدور قطع نامه‌ای در این شورا برای رفع تحریم‌های ایران در صورت رسیدن به توافق را آغاز کرده‌اند. جی ساکی سخنگوی وزارت امورخارجه آمریکا هم در کنفرانس خبری اخیر خود تایید کرده که توافق با ایران در صورت حصول به تایید شورای امنیت سازمان ملل می‌رسد. در آن صورت توافق برای همه اعضای این سازمان الزام آور خواهد شد.

 

دلواپس و نگران!


در ایران هم تندروها رویه‌ای کاملا مشابه در پیش گرفته و اقای خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی هم به نوعی آنها را تایید می‌کند.. او در مقام سخن معمولا همان مواردی را مورد اشاره قرار می‌دهد که توسط تندروها در مجلس و سایر نهادها شنیده می‌شود. تندروها برای این که نارضایتی خود را از روند مذاکرات در حال انجام به نمایش بگذارند از ابتدای سال ۱۳۹۳ مجموعه همایش‌ها و برنامه‌هایی را با عنوان « دلواپسیم » برگزار کردند و حالا در فضای سیاسی ایران به همین نام یعنی « دلواپس‌ها » شناخته می‌شود. نکته حائز اهمیت این که آقای خامنه‌ای هم در این مدت همواره گفته است که به مذاکرات بدبین است و « نگران » خدعه و نگران طرف مقابل در مذاکرات است. تعبیر « نگرانی » از مذاکرات که او در سخنرانی اخیرش هم بر آن تاکید کرد مخرج معنایی مشترک با عبارت « دلواپسی» دارد که ورد زبان تندروها است. بنابراین رهبر جمهوری اسلامی در مقام سخن به طور آشکاری با تندروها هم‌نوایی می‌کند.


مقایسه دو مدل تصمیم‌گیری

تفاوت نظام تصمیم‌گیری در تهران و واشنگتن را می‌توان با در نظر گرفتن جبهه‌های رقیب در داخل هر دو کشور مشاهده کرد. در آمریکا دولت اوباما به عنوان مرجع اصلی تصمیم‌گیری در سیاست خارجی به طور کامل پشت ایده مذاکره با ایران ایستاده است و برای منازعه با رقیبان جمهوری‌خواه بر سر این پرونده آماده است. در ایران اما رهبر‌جمهوری اسلامی که تصمیم‌گیرنده نهایی درباره مذاکرات است بیش از آن که با مذاکره‌کنندگان همراهی کند با مخالفان مذاکرات همدلی نشان می‌دهد. البته تردیدی نیست که برای شخصی چون آقای خامنه‌ای با سابقه‌ای طولانی در موضع‌گیری‌های ضد‌امریکایی ساده نخواهد بود که توافق با این کشور را در یک پرونده حیثیتی چون پرونده اتمی‌ هضم کند اما سخنان دوپهلوی او عملا مذاکره‌کنندگان ایرانی را در تنگنا قرار داده است.

برای مثال او به تازگی ایده دستیابی به توافق در دو مرحله که طرفین مذاکرات روی آن به نتیجه رسیده بودند را رد کرد و خواهان دستیابی به توافق یکباره درباره همه چیز شد. مذاکره‌کنندگان ایرانی که خود را برای یک توافق سیاسی در اوایل فروردین و توافق جامع در خرداد ماه آماده کرده بودند به یکباره ناگزیر به تغییر موضع شدند و ایده آقای خامنه‌ای را مورد تایید قرار دادند. حالا اما به نظر می‌رسد که رهبر جمهوری اسلامی هم دارد کمی از مواضع تند خود فاصله می‌گیرد. در آخرین سخنرانی وی خبری از حملات شدید و همیشگی با غرب و به ویژه ایالات متحده نبود و او اتفاقا دفاع نیم‌بندی هم از تیم مذاکره‌کننده اتمی به عمل آورد.

شاید با نزدیک شدن به زمان نهایی برای توافق این تغییر مواضع آشکارتر هم شود. بهرحال چندان منطقی به نظر نمی‌رسد که ایران و اعضای گروه ۱+۵ به توافق نهایی برسند اما آقای خامنه‌ای همچنان مصرانه بگوید که طرفین مذاکره اعتماد ندارد. فردای توافق از این جهت مهم خواهد بود که رهبر جمهوری اسلامی دیگر نمی‌تواند یک رهبر سازش‌ناپذیر در مقابل غرب جلوه کند. تغییری مهم که در روند تحولات سیاسی داخلی ایران هم تاثیری مستقیم و قابل توجه خواهد داشت. 

ارسال به :