سه‌شنبه ۰۸ فروردین ۱۳۹۶ -
- 28 Mar 2017
29 جمادى الثانية 1438 آخرین به روز رسانی : ساعت ۱۸:۱۷ به وقت ایران
جنبش راه سبز - جرس
۷ سناریوی احتمالی درباره سرنوشت مذاکرات هسته‌ای
۷ سناریوی احتمالی درباره سرنوشت مذاکرات هسته‌ای
با نزدیک شدن مهلت ۳۱ ماه مارس در مذاکرات هسته‌ای ایران، جان کری وزیر امور خارجه آمریکا سعی دارد خیلی سریع اختلاف نظرهای باقی مانده میان طرف ایران و مذاکره کنندگان ۱+۵ را برطرف کند.    منبع: دیپلماسی ایرانی  منبع اصلی: فارن پالیسی مترجم: طلا تسلیمی

چندین نتیجه در خصوص دستیابی به توافق محتمل خواهد بود: ادامه روند کنونی «متوقف کردن برخی برنامه‌ها»، توافقنامه‌ای که به نظارت‌های بیشتر بر فعالیت (هسته‌ای) ایران منجر می‌شود و شماری از احتمالات در خصوص «حاصل نشدن توافق». اما دستیابی به توافق اگرچه به شدت بر روابط کنونی آمریکا در منطقه خاورمیانه تاثیر می‌گذارد، ولی دست کم چند نتیجه قابل توجه خواهد داشت.

سناریوی اول: توافق هسته‌ای که شرایط کنونی در آن تغییری نیابد


ایران همچنان به «توقف» در فعالیت‌های غنی سازی ادامه خواهد داد و گروه ۱+۵ نیز توافق خواهند کرد تا زمان ادامه گفتگو‌ها تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نکنند. اروپایی‌ها با اعلام اینکه هرگونه اقدام یکجانبه اقتصادی و یا نظامی آمریکا به اتحاد و ائتلاف موجود آسیب خواهد زد، این کشور را برای پذیرش این نتیجه تحت فشار خواهند گذاشت.
اما اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس از چنین نتیجه‌ای حمایت نخواهند کرد و این مسئله به پیچیدگی روابط کنونی آمریکا با کشورهای متحد مخالف با مجهز شدن ایران به توان هسته‌ای منجر خواهد شد. کنگره به طور قطع لایحه اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران را تصویب خواهد کرد. اگر ایران بتواند تعلیق محدود تحریم‌ها را که پیش‌تر بر سر آن توافق شده بود، تحمل کند و واشنگتن به حصول توافق اجرایی و یا توافق  تصویب شده از سوی کنگره مصمم باشد، آنگاه ایران فضای زیادی برای تولید تسلیحات به طور پنهانی خواهد داشت (ایران همواره هرگونه تلاش برای دستیابی به تسلیحات هسته‌ای را رد کرده است). چنین نتیجه‌ای یک پیروزی بزرگ برای ایران خواهد بود و می‌توان گفت احتمال دستیابی به آن بسیار زیاد است.


سناریوی دوم: توافق هسته‌ای با وجود چالش‌هایی برای نظارت (بر فعالیت‌های ایران)


یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها در مورد برنامه هسته‌ای ایران مسئله‌ای است که ایرانی‌ها عامل آن نبودند، بلکه اظهارات جامعه اطلاعاتی آمریکا این نگرانی را تشدید کرد. روسای پیشین آژانس اطلاعات ملی و سیا هر دو شهادت دادند که در صورتی که ایران قصد تولید تسلیحات هسته‌ای داشته باشد، آمریکا آگاه خواهد شد. اما چنین ادعایی به ویژه با توجه به اینکه هیچ یک از این سازمان‌ها در ابتدای امر نتوانسته بودند برنامه هسته‌ای ایران را شناسایی کند و در مورد عراق نیز مرتکب اشتباه شدند، ادعایی بی‌پایه و اساس به نظر می‌رسد.


کلید اصلی برای حمایت عمومی از هر توافقی، در نظر گرفتن قوانین نظارتی و بازرسی در آن است: اگر طبق توافقنامه حاصله امکان بازرسی بدون اطلاع رسانی گسترده از سایت‌های نامعلوم وجود داشته باشد، آنگاه چنین توافقی اطمینان لازم را از شناسایی تاسیسات جدید (هسته‌ای ایران) فراهم می‌کند. منظور این است که در چنین شرایطی، دور زدن توافق و تولید تسلیحات هسته‌ای بدون اینکه آمریکا متوجه آن شود، برای ایران دشوار خواهد بود. اگر ایران مشکلی با بازرسی‌های ناگهانی نداشته باشد و یا درخواست‌ها برای بازرسی را رد نکند، آنگاه آمریکا می‌تواند اظهارات ایران را در مورد اینکه تنها تاسیسات هسته‌ای در این کشور همان‌هایی هستند که آشکارا فعالیت می‌کنند، بپذیرد. در مقایسه با سانتریفیوژ، بازرسی مسئله مهمتری است. دستیابی به چنین توافقی پیروزی بزرگی برای آمریکا محسوب می‌شود، اما چندان محتمل نیست.


سناریوی سوم: عدم دستیابی به توافق و اعمال تحریم‌های بیشتر از سوی ۱+۵


با توجه به روابط کنونی آمریکا با روسیه، ترغیب این کشور، چین و شرکای اروپایی به اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران دشوار خواهد بود. یک مرتبه دیگر، سنا با انتشار نامه توجه‌ها را از عدم تمایل ایران به عمل به مفاد توافقنامه لازم الاجرا، به ناهماهنگی در دستگاه اجرایی در آمریکا معطوف کرد.


اگر رئیس جمهور می‌توانست ۱+۵ را قانع کند که استفاده از نیروی نظامی تنها راه دستیابی به شرایط سیاسی مطلوب است، در آن صورت آن‌ها تحریم‌ها را به جنگ ترجیح می‌دادند. چنین نتیجه‌ای مطلوب اما به ویژه با توجه به زیر سوال رفتن اعتبار آمریکا، تقریبا غیرممکن است.


سناریوی چهارم: عدم دستیابی به توافق و فرسایش تدریجی تحریم‌ها


در این سناریو، کنگره آمریکا اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران را تصویب خواهد کرد که اقدام تاثیرگذاری نخواهد بود: بیشتر روابط تجاری میان ایران و آمریکا که قرار است طبق تحریم‌ها از بین برود، پیش‌تر وجود خارجی نداشته است. اروپایی‌ها، روس‌ها و چینی‌ها همه با اعمال تحریم‌های بیشتر از سوی آمریکا مخالف هستند و با توجه به سقوط جهانی بهای نفت خام، منافع اقتصادی کشورهای حاشیه خلیج فارس، ترکیه و چین در تجارت پنهان با ایران تامین می‌شود.


اروپایی‌ها در صورتی که بدانند گزینه نظامی روی میز نیست، به مشکلات داخلی خود اهمیت بیشتری می‌دهند. در این زمینه می‌توان به مسئله عراق در سال ۲۰۰۲ اشاره کرد که تحریم‌ها مشروعیت خود را کم و بیش از دست دادند. نتیجه احتمالی چندان مطلوب نخواهد بود مگر اینکه آمریکا بتواند در مورد تحریم‌ها خلاقانه‌تر بیاندیشد.


سناریوی پنجم: عدم دستیابی به توافق و اقدام یکجانبه نظامی اسرائیل


از تابستان گذشته تاکنون حزب الله در سوریه درگیر و ایران با جنگ علیه داعش در عراق مشغول است. اسرائیل مواضع دفاعی خود را تقویت کرده است و اکنون بهترین شرایط را برای حمله به ایران دارد. از سوی دیگر، اگر اسرائیل تصمیم بگیرد به ایران حمله کند دشمنان منطقه‌ای ایران احتمالا مخفیانه دست یاری به سوی اسرائیل دراز خواهند کرد. مشکلات داخلی آمریکا و درگیری‌های حزبی بر سر حمایت از اسرائیل نیز در ‌‌نهایت آمریکا را به مداخله در جنگ وادار خواهد ساخت. اما کار‌شناسان نظامی آگاه بر این عقیده‌اند که اسرائیل (حتی در صورت حمله) توانایی تخریب زیرساخت‌های هسته‌ای ایران را نخواهد داشت. چنین نتیجه‌ای برای مذاکرات هم بد و هم غیرمحتمل است.


سناریوی ششم: عدم دستیابی به توافق و تشکیل ائتلاف منطقه‌ای (علیه ایران)


اوباما وقتی اعلام کرد از اتحاد مخالفان شکل گیری توافق متعجب شده است، منظورش یکصدا شدن سناتورهای جمهوری خواه با طیف تندرو در ایران بود. به نظر می‌رسد رئیس جمهور آمریکا توجهی به این مسئله ندارد که عدم اعتماد به سیاستگذاری‌های آمریکا در مقابل برنامه هسته‌ای ایران، شش کشور حاشیه خلیج فارس را به رغم اختلاف نظر بر سر مسائل مذهبی، متحد کرده است. حمله نظامی این کشور‌ها به ایران در منطقه ناآرام خاورمیانه عواقب ناخوشایندی در پی خواهد داشت. ممکن است چنین نتیجه‌ای برای آمریکا بدون هزینه به نظر برسد، اما مهم‌ترین مسئله این است که در این سناریو اعتبار آمریکا زیر سوال رفته است.


سناریوی هفتم: عدم دستیابی به توافق و اقدام یکجانبه آمریکا


رئیس جمهور آمریکا در مورد حمله به ایران صراحتا سخن بگوید یا نگوید، به هر حال این مسئله در بطن سیاست گذاری‌های وی وجود دارد. اما از سوی دیگر، رئیس جمهور جنگ عراق را که شرایطی مشابه با جنگ احتمالی با ایران خواهد داشت، جنگی احمقانه توصیف کرد. فاصله میان اظهارات رئیس جمهور با آنچه که متحدان و دشمنان آمریکا باور دارند بسیار زیاد است و شاید همین مسئله است که سبب می‌شود ایران تهدیدهای دولت آمریکا را پوشالی بداند. در حقیقت کاخ سفید همه توان خود را به کار می‌گیرد تا از این گزینه اجتناب کند.
در همین راستا، نامه سناتورهای جمهوری خواه به مقامات ایران گزینه‌های بیشتری پیش روی رئیس جمهور گذاشت: اوباما اکنون می‌تواند منتقدان داخلی را مسئول شکست مذاکرات با ایران بداند. اوباما همواره اعلام کرده است دستیابی ایران به تسلیحات هسته‌ای غیرقابل قبول است، اما احتمال حمله به تاسیسات هسته‌ای را به کلی رد کرده است. کاخ سفید میان تهدید به تحریم‌های بیشتر و اقدام نظامی درگیر است و با چنین شرایطی، هیچ گزینه‌ای غیر از دستیابی به توافق نخواهد داشت.

 

منبع: دیپلماسی ایرانی 

منبع اصلی: فارن پالیسی

مترجم: طلا تسلیمی

ارسال به :


نظرات
ارسال نظر
مشخصات فردی من را به خاطر داشته باش

*نظرات حاوی کلمات و عبارات رکیک و غیر اخلاقی و همچنین توهین و افترا منتشر نخواهد شد .
**از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
***از اینجا فینگلیش را به فارسی تبدیل کنید.