توضیحی  بسیارکوتاه در باره "نقد" آقای خاموش.

آقای یحیی خاموش در "نقدی" با عنوان "پایا و مفهوم معرفت" چهار انتقاد به یادداشتی از نگارنده که در روزهای پیشین در جرس نشر یافت مرقوم داشته اند.

1-  به نظر می رسد پایا پروژه پوپر را که تمایز علم از شبه-علم است با تحلیل مفهوم معرفت خلط کرده است.

2- حتی اگر بخواهیم بر مبنای معیار پوپر برای تمیز علم از شبه-علم، یک نظریه معرفت بدست دهیم، نظریه حاصل نامقبول خواهد بود.

3-شیوه ای که پایا واژه ی "موجه سازی"  را بکار برده است ابهامی مخل دارد.

4- بر خلاف نظر پایا، موجه سازی شرط لازم دانش یا معرفت است.

با توجه به این که هر چهار مدعای نویسنده محترم نادرست و ظاهرا ناشی از بدخوانی یا بدفهمی پوپر و آثاری است که شاگردان مبرز او در تکمیل و احیانا تصحیح دیدگاه های پوپر تولید کرده اند، تنها می توانم ایشان را به مطالعه جدی برخی از این آثار ارجاع دهم، با این توضیح که برخلاف تلقی ایشان بحث "تمییز علم از شبه علم" از اواسط دهه 1960 و زمانی که پوپر به معرفت شناسی تطوری روی آورد، به عنوان یکی از موضوعات اصلی کنار گذارده شد و کاملا در حاشیه قرار گرفت و بحث عقلانیت نقاد  با توجه به ملاک "نقد پذیری" و نه "ابطال پذیری" (که زیر مجموعه اولی به شمار می آید) و با نظر به رویکرد معرفت شناسی تطوری، در مرکز پژوهش های معرفتی او قرار گرفت. موجه سازی نیز، بازهم برخلاف تلقی ایشان شرط لازم دانش یا معرفت نیست. در این زمینه نظر ایشان را به اختصار هرچه تمامتر به این نکته جلب می کنم که برای عقل گرای نقاد (با تعبیری که پوپر از آن دارد) همه معرفت ظنی و حدسی است، و امری که از بن و بنیاد ظنی است، "موجه شدنی" نمی تواند بود.

کارل پوپر، اسطوره چارچوب: در دفاع از علم و عقلانیت، تهران: طرح نو، 1384

Karl Popper, Objective Knowledge, Oxford University Press, 1972.

--------------, “Reply to Critics”, in Philosophy of Karl Popper: Library of Living Philosophers, ed. By Paul Arthur Schilpp,

David Miller, Critical Rationalism: A Restatement and Defence, Open Court, 1994/2003

---------------, Out of Error: Further Essays on Critical Rationalism, Ashgate, 2006,

William Bartley, Retreat to Commitment, Open Court, 1962/2003

Ian Jarvey & Nathaniel Laor (eds), Critical Rationalism, Metaphysics and Science, Springer, 1994.

Ian Jarvey & Nathaniel Laor (eds), Critical Rationalism: Social Sciences and Humanities, Springer, 1994.

*ديدگاه هاي وارده در یادداشت ها لزوما ديدگاه جرس نیست.